增支部第 10 集

Aṅguttara Nikāya 10.75

8. Ākaṅkhavagga

Migasālāsutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Atha kho migasālā upāsikā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho migasālā upāsikā āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

“Kathaṁ kathaṁ nāmāyaṁ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṁ.

Pitā me, bhante, purāṇo brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā.

So kālaṅkato bhagavatā byākato: ‘sakadāgāmī satto tusitaṁ kāyaṁ upapanno’ti.

Pitāmaho me, bhante, isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho.

Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato: ‘sakadāgāmī satto tusitaṁ kāyaṁ upapanno’ti.

Kathaṁ kathaṁ nāmāyaṁ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyan”ti?

“Evaṁ kho panetaṁ, bhagini, bhagavatā byākatan”ti.

Atha kho āyasmā ānando migasālāya upāsikāya nivesane piṇḍapātaṁ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Atha kho āyasmā ānando pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

“Idhāhaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṁ.

Atha kho, bhante, migasālā upāsikā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho, bhante, migasālā upāsikā maṁ etadavoca:

‘Kathaṁ kathaṁ nāmāyaṁ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṁ.

Pitā me, bhante, purāṇo brahmacārī ahosi ārācārī virato methunā gāmadhammā.

So kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmī satto tusitaṁ kāyaṁ upapannoti.

Pitāmaho me, bhante, isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho.

Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato—sakadāgāmī satto tusitaṁ kāyaṁ upapannoti.

Kathaṁ kathaṁ nāmāyaṁ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyan’ti?

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, migasālaṁ upāsikaṁ etadavocaṁ:

‘evaṁ kho panetaṁ, bhagini, bhagavatā byākatan’”ti.

“Kā cānanda, migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakapaññā, ke ca purisapuggalaparopariye ñāṇe?

Dasayime, ānanda, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame dasa?

Idhānanda, ekacco puggalo dussīlo hoti.

Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa taṁ dussilyaṁ aparisesaṁ nirujjhati.

Tassa savanenapi akataṁ hoti, bāhusaccenapi akataṁ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ na labhati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā hānāya pareti, no visesāya;

hānagāmīyeva hoti, no visesagāmī.

Idha panānanda, ekacco puggalo dussīlo hoti.

Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa taṁ dussilyaṁ aparisesaṁ nirujjhati.

Tassa savanenapi kataṁ hoti, bāhusaccenapi kataṁ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ labhati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā visesāya pareti, no hānāya;

visesagāmīyeva hoti, no hānagāmī.

Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti:

‘imassapi teva dhammā, aparassapi teva dhammā. Kasmā nesaṁ eko hīno eko paṇīto’ti?

Tañhi tesaṁ, ānanda, hoti dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.

Tatrānanda, yvāyaṁ puggalo dussīlo hoti.

Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa taṁ dussilyaṁ aparisesaṁ nirujjhati.

Tassa savanenapi kataṁ hoti, bāhusaccenapi kataṁ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ labhati.

Ayaṁ, ānanda, puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca.

Taṁ kissa hetu?

Imaṁ hānanda, puggalaṁ dhammasoto nibbahati.

Tadantaraṁ ko jāneyya, aññatra tathāgatena.

Tasmātihānanda, mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha,

mā puggalesu pamāṇaṁ gaṇhittha.

Khaññati hānanda, puggalesu pamāṇaṁ gaṇhanto.

Ahaṁ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṁ gaṇheyyaṁ yo vā panassa mādiso.

Idha panānanda, ekacco puggalo sīlavā hoti.

Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa taṁ sīlaṁ aparisesaṁ nirujjhati.

Tassa savanenapi akataṁ hoti, bāhusaccenapi akataṁ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ na labhati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā hānāya pareti, no visesāya;

hānagāmīyeva hoti, no visesagāmī.

Idha panānanda, ekacco puggalo sīlavā hoti.

Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa taṁ sīlaṁ aparisesaṁ nirujjhati.

Tassa savanenapi kataṁ hoti, bāhusaccenapi kataṁ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ labhati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā visesāya pareti, no hānāya;

visesagāmīyeva hoti, no hānagāmī.

Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti …pe…

ahaṁ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṁ gaṇheyyaṁ yo vā panassa mādiso.

Idha panānanda, ekacco puggalo tibbarāgo hoti.

Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa so rāgo apariseso nirujjhati.

Tassa savanenapi akataṁ hoti, bāhusaccenapi akataṁ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ na labhati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā hānāya pareti, no visesāya;

hānagāmīyeva hoti, no visesagāmī.

Idha panānanda, ekacco puggalo tibbarāgo hoti.

Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa so rāgo apariseso nirujjhati.

Tassa savanenapi kataṁ hoti, bāhusaccenapi kataṁ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ labhati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā visesāya pareti, no hānāya;

visesagāmīyeva hoti, no hānagāmī.

Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti …pe…

ahaṁ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṁ gaṇheyyaṁ yo vā panassa mādiso.

Idha panānanda, ekacco puggalo kodhano hoti.

Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa so kodho apariseso nirujjhati.

Tassa savanenapi akataṁ hoti, bāhusaccenapi akataṁ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ na labhati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā hānāya pareti, no visesāya;

hānagāmīyeva hoti, no visesagāmī.

Idha panānanda, ekacco puggalo kodhano hoti.

Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa so kodho apariseso nirujjhati.

Tassa savanenapi kataṁ hoti, bāhusaccenapi kataṁ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ labhati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā visesāya pareti, no hānāya;

visesagāmīyeva hoti, no hānagāmī.

Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti …pe…

ahaṁ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṁ gaṇheyyaṁ yo vā panassa mādiso.

Idha panānanda, ekacco puggalo uddhato hoti.

Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa taṁ uddhaccaṁ aparisesaṁ nirujjhati.

Tassa savanenapi akataṁ hoti, bāhusaccenapi akataṁ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ na labhati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā hānāya pareti, no visesāya;

hānagāmīyeva hoti, no visesagāmī.

Idha panānanda, ekacco puggalo uddhato hoti.

Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa taṁ uddhaccaṁ aparisesaṁ nirujjhati.

Tassa savanenapi kataṁ hoti, bāhusaccenapi kataṁ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ labhati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā visesāya pareti, no hānāya;

visesagāmīyeva hoti, no hānagāmī.

Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti:

‘imassapi teva dhammā, aparassapi teva dhammā. Kasmā nesaṁ eko hīno eko paṇīto’ti?

Tañhi tesaṁ, ānanda, hoti dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.

Tatrānanda, yvāyaṁ puggalo uddhato hoti tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa taṁ uddhaccaṁ aparisesaṁ nirujjhati,

tassa savanenapi kataṁ hoti, bāhusaccenapi kataṁ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ labhati.

Ayaṁ, ānanda, puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca.

Taṁ kissa hetu?

Imaṁ hānanda, puggalaṁ dhammasoto nibbahati.

Tadantaraṁ ko jāneyya aññatra tathāgatena.

Tasmātihānanda, mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha;

mā puggalesu pamāṇaṁ gaṇhittha.

Khaññati hānanda, puggalesu pamāṇaṁ gaṇhanto.

Ahaṁ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṁ gaṇheyyaṁ yo vā panassa mādiso.

Kā cānanda, migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakapaññā, ke ca purisapuggalaparopariye ñāṇe.

Ime kho, ānanda, dasa puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Yathārūpena, ānanda, sīlena purāṇo samannāgato ahosi tathārūpena sīlena isidatto samannāgato abhavissa, nayidha purāṇo isidattassa gatimpi aññassa.

Yathārūpāya cānanda, paññāya isidatto samannāgato ahosi tathārūpāya paññāya purāṇo samannāgato abhavissa, nayidha isidatto purāṇassa gatimpi aññassa.

Iti kho, ānanda, ime puggalā ubho ekaṅgahīnā”ti.

Pañcamaṁ.