增支部第 4 集

Aṅguttara Nikāya 4.200

20. Mahāvagga

Pemasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, pemāni jāyanti.

Katamāni cattāri?

Pemā pemaṁ jāyati,

pemā doso jāyati,

dosā pemaṁ jāyati,

dosā doso jāyati.

Kathañca, bhikkhave, pemā pemaṁ jāyati?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa iṭṭho hoti kanto manāpo.

Taṁ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācaranti.

Tassa evaṁ hoti:

‘yo kho myāyaṁ puggalo iṭṭho kanto manāpo, taṁ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācarantī’ti.

So tesu pemaṁ janeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, pemā pemaṁ jāyati.

Kathañca, bhikkhave, pemā doso jāyati?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa iṭṭho hoti kanto manāpo.

Taṁ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācaranti.

Tassa evaṁ hoti:

‘yo kho myāyaṁ puggalo iṭṭho kanto manāpo, taṁ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācarantī’ti.

So tesu dosaṁ janeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, pemā doso jāyati.

Kathañca, bhikkhave, dosā pemaṁ jāyati?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa aniṭṭho hoti akanto amanāpo.

Taṁ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācaranti.

Tassa evaṁ hoti:

‘yo kho myāyaṁ puggalo aniṭṭho akanto amanāpo, taṁ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācarantī’ti.

So tesu pemaṁ janeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, dosā pemaṁ jāyati.

Kathañca, bhikkhave, dosā doso jāyati?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa aniṭṭho hoti akanto amanāpo.

Taṁ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācaranti.

Tassa evaṁ hoti:

‘yo kho myāyaṁ puggalo aniṭṭho akanto amanāpo, taṁ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācarantī’ti.

So tesu dosaṁ janeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, dosā doso jāyati.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri pemāni jāyanti.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati,

yampissa pemā pemaṁ jāyati tampissa tasmiṁ samaye na hoti, yopissa pemā doso jāyati sopissa tasmiṁ samaye na hoti, yampissa dosā pemaṁ jāyati tampissa tasmiṁ samaye na hoti, yopissa dosā doso jāyati sopissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe… tatiyaṁ jhānaṁ …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati,

yampissa pemā pemaṁ jāyati tampissa tasmiṁ samaye na hoti, yopissa pemā doso jāyati sopissa tasmiṁ samaye na hoti, yampissa dosā pemaṁ jāyati tampissa tasmiṁ samaye na hoti, yopissa dosā doso jāyati sopissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, yampissa pemā pemaṁ jāyati tampissa pahīnaṁ hoti ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ, yopissa pemā doso jāyati sopissa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo,

yampissa dosā pemaṁ jāyati tampissa pahīnaṁ hoti ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ, yopissa dosā doso jāyati sopissa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu neva usseneti na paṭiseneti na dhūpāyati na pajjalati na sampajjhāyati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu usseneti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ, attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ;

vedanaṁ attato samanupassati, vedanāvantaṁ vā attānaṁ, attani vā vedanaṁ, vedanāya vā attānaṁ;

saññaṁ attato samanupassati, saññāvantaṁ vā attānaṁ, attani vā saññaṁ, saññāya vā attānaṁ;

saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṁ vā attānaṁ, attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṁ;

viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu usseneti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na usseneti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu na rūpaṁ attato samanupassati, na rūpavantaṁ vā attānaṁ, na attani vā rūpaṁ, na rūpasmiṁ vā attānaṁ;

na vedanaṁ attato samanupassati, na vedanāvantaṁ vā attānaṁ, na attani vā vedanaṁ, na vedanāya vā attānaṁ;

na saññaṁ attato samanupassati, na saññāvantaṁ vā attānaṁ, na attani vā saññaṁ, na saññāya vā attānaṁ;

na saṅkhāre attato samanupassati, na saṅkhāravantaṁ vā attānaṁ, na attani vā saṅkhāre, na saṅkhāresu vā attānaṁ;

na viññāṇaṁ attato samanupassati, na viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, na attani vā viññāṇaṁ, na viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na usseneti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu paṭiseneti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu akkosantaṁ paccakkosati, rosantaṁ paṭirosati, bhaṇḍantaṁ paṭibhaṇḍati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu paṭiseneti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na paṭiseneti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu akkosantaṁ na paccakkosati, rosantaṁ na paṭirosati, bhaṇḍantaṁ na paṭibhaṇḍati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na paṭiseneti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dhūpāyati?

Asmīti, bhikkhave, sati itthasmīti hoti, evaṁsmīti hoti, aññathāsmīti hoti, asasmīti hoti, satasmīti hoti, santi hoti, itthaṁ santi hoti, evaṁ santi hoti, aññathā santi hoti, apihaṁ santi hoti, apihaṁ itthaṁ santi hoti, apihaṁ evaṁ santi hoti, apihaṁ aññathā santi hoti, bhavissanti hoti, itthaṁ bhavissanti hoti, evaṁ bhavissanti hoti, aññathā bhavissanti hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu dhūpāyati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na dhūpāyati?

Asmīti, bhikkhave, asati itthasmīti na hoti, evaṁsmīti na hoti, aññathāsmīti na hoti, asasmīti na hoti, satasmīti na hoti, santi na hoti, itthaṁ santi na hoti, evaṁ santi na hoti, aññathā santi na hoti, apihaṁ santi na hoti, apihaṁ itthaṁ santi na hoti, apihaṁ evaṁ santi na hoti, apihaṁ aññathā santi na hoti, bhavissanti na hoti, itthaṁ bhavissanti na hoti, evaṁ bhavissanti na hoti, aññathā bhavissanti na hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na dhūpāyati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pajjalati?

Iminā asmīti, bhikkhave, sati iminā itthasmīti hoti, iminā evaṁsmīti hoti, iminā aññathāsmīti hoti, iminā asasmīti hoti, iminā satasmīti hoti, iminā santi hoti, iminā itthaṁ santi hoti, iminā evaṁ santi hoti, iminā aññathā santi hoti, iminā apihaṁ santi hoti, iminā apihaṁ itthaṁ santi hoti, iminā apihaṁ evaṁ santi hoti, iminā apihaṁ aññathā santi hoti, iminā bhavissanti hoti, iminā itthaṁ bhavissanti hoti, iminā evaṁ bhavissanti hoti, iminā aññathā bhavissanti hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu pajjalati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na pajjalati?

Iminā asmīti, bhikkhave, asati iminā itthasmīti na hoti, iminā evaṁsmīti na hoti, iminā aññathāsmīti na hoti, iminā asasmīti na hoti, iminā satasmīti na hoti, iminā santi na hoti, iminā itthaṁ santi na hoti, iminā evaṁ santi na hoti, iminā aññathā santi na hoti, iminā apihaṁ santi na hoti, iminā apihaṁ itthaṁ santi na hoti, iminā apihaṁ evaṁ santi na hoti, iminā apihaṁ aññathā santi na hoti, iminā bhavissanti na hoti, iminā itthaṁ bhavissanti na hoti, iminā evaṁ bhavissanti na hoti, iminā aññathā bhavissanti na hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na pajjalati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sampajjhāyati?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno na hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sampajjhāyati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na sampajjhāyati?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na sampajjhāyatī”ti.

Dasamaṁ.

Mahāvaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Sotānugataṁ ṭhānaṁ,

Bhaddiya sāmugiya vappa sāḷhā ca;

Mallika attantāpo,

Taṇhā pemena ca dasā teti.

Catuttho mahāpaṇṇāsako samatto.