Aṅguttara Nikāya 5 · AN5.50

“tena hi, samma piyaka, bhaddāya deviyā sarīraṁ āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissā āyasāya doṇiyā paṭikujjatha, yathā mayaṁ bhaddāya deviyā sarīraṁ cirataraṁ passeyyāmā”ti.

an5.50:1.6

1.7

“Evaṁ, devā”ti kho piyako kosārakkho muṇḍassa rañño paṭissutvā bhaddāya deviyā sarīraṁ āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissā āyasāya doṇiyā paṭikujji.

an5.50:1.7

2.1

Atha kho piyakassa kosārakkhassa etadahosi:

an5.50:2.1

2.2

“imassa kho muṇḍassa rañño bhaddā devī kālaṅkatā piyā manāpā.

an5.50:2.2

2.3

So bhaddāya deviyā kālaṅkatāya piyāya manāpāya neva nhāyati na vilimpati na bhattaṁ bhuñjati na kammantaṁ payojeti—

an5.50:2.3

2.4

rattindivaṁ bhaddāya deviyā sarīre ajjhomucchito.

an5.50:2.4

2.5

Kaṁ nu kho muṇḍo rājā samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā payirupāseyya, yassa dhammaṁ sutvā sokasallaṁ pajaheyyā”ti.

an5.50:2.5

3.1

Atha kho piyakassa kosārakkhassa etadahosi:

an5.50:3.1

3.2

“ayaṁ kho āyasmā nārado pāṭaliputte viharati kukkuṭārāme.

an5.50:3.2

3.3

Taṁ kho panāyasmantaṁ nāradaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:

an5.50:3.3

3.4

‘paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā ca’.

an5.50:3.4

3.5

Yannūna muṇḍo rājā āyasmantaṁ nāradaṁ payirupāseyya, appeva nāma muṇḍo rājā āyasmato nāradassa dhammaṁ sutvā sokasallaṁ pajaheyyā”ti.

an5.50:3.5

4.1

Atha kho piyako kosārakkho yena muṇḍo rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā muṇḍaṁ rājānaṁ etadavoca:

an5.50:4.1

4.2

“ayaṁ kho, deva, āyasmā nārado pāṭaliputte viharati kukkuṭārāme.

an5.50:4.2

4.3

Taṁ kho panāyasmantaṁ nāradaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:

an5.50:4.3

4.4

‘paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā ca’.

an5.50:4.4

4.5

Yadi pana devo āyasmantaṁ nāradaṁ payirupāseyya, appeva nāma devo āyasmato nāradassa dhammaṁ sutvā sokasallaṁ pajaheyyā”ti.

an5.50:4.5

4.6

“Tena hi, samma piyaka, āyasmantaṁ nāradaṁ paṭivedehi.

an5.50:4.6

4.7

Kathañhi nāma mādiso samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā vijite vasantaṁ pubbe appaṭisaṁvidito upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.

an5.50:4.7

4.8

“Evaṁ, devā”ti kho piyako kosārakkho muṇḍassa rañño paṭissutvā yenāyasmā nārado tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāradaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho piyako kosārakkho āyasmantaṁ nāradaṁ etadavoca:

an5.50:4.8

5.1

“Imassa, bhante, muṇḍassa rañño bhaddā devī kālaṅkatā piyā manāpā.

an5.50:5.1

5.2

So bhaddāya deviyā kālaṅkatāya piyāya manāpāya neva nhāyati na vilimpati na bhattaṁ bhuñjati na kammantaṁ payojeti—

an5.50:5.2

5.3

rattindivaṁ bhaddāya deviyā sarīre ajjhomucchito.

an5.50:5.3

5.4

Sādhu, bhante, āyasmā nārado muṇḍassa rañño tathā dhammaṁ desetu yathā muṇḍo rājā āyasmato nāradassa dhammaṁ sutvā sokasallaṁ pajaheyyā”ti.

an5.50:5.4

5.5

“Yassadāni, piyaka, muṇḍo rājā kālaṁ maññatī”ti.

an5.50:5.5

6.1

Atha kho piyako kosārakkho uṭṭhāyāsanā āyasmantaṁ nāradaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena muṇḍo rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā muṇḍaṁ rājānaṁ etadavoca:

an5.50:6.1

6.2

“katāvakāso kho, deva, āyasmatā nāradena.

an5.50:6.2

6.3

Yassadāni devo kālaṁ maññatī”ti.

an5.50:6.3

6.4

“Tena hi, samma piyaka, bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpehī”ti.

an5.50:6.4

6.5

“Evaṁ, devā”ti kho piyako kosārakkho muṇḍassa rañño paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā muṇḍaṁ rājānaṁ etadavoca:

an5.50:6.5

6.6

“yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni.

an5.50:6.6

6.7

Yassadāni devo kālaṁ maññatī”ti.

an5.50:6.7

7.1

Atha kho muṇḍo rājā bhadraṁ yānaṁ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi yena kukkuṭārāmo tena pāyāsi mahaccā rājānubhāvena āyasmantaṁ nāradaṁ dassanāya.

an5.50:7.1

7.2

Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā, yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṁ pāvisi.

an5.50:7.2

7.3

Atha kho muṇḍo rājā yena āyasmā nārado tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāradaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho muṇḍaṁ rājānaṁ āyasmā nārado etadavoca:

an5.50:7.3

8.1

“Pañcimāni, mahārāja, alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

an5.50:8.1

8.2

Katamāni pañca?

an5.50:8.2

8.3

‘Jarādhammaṁ mā jīrī’ti alabbhanīyaṁ ṭhānaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

an5.50:8.3

8.4

‘Byādhidhammaṁ mā byādhīyī’ti …pe… ‘maraṇadhammaṁ mā mīyī’ti … ‘khayadhammaṁ mā khīyī’ti … ‘nassanadhammaṁ mā nassī’ti alabbhanīyaṁ ṭhānaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

an5.50:8.4

9.1

Assutavato, mahārāja, puthujjanassa jarādhammaṁ jīrati.

an5.50:9.1

9.2

So jarādhamme jiṇṇe na iti paṭisañcikkhati:

an5.50:9.2

9.3

‘na kho mayhevekassa jarādhammaṁ jīrati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ jarādhammaṁ jīrati.

an5.50:9.3

9.4

Ahañceva kho pana jarādhamme jiṇṇe soceyyaṁ kilameyyaṁ parideveyyaṁ, urattāḷiṁ kandeyyaṁ, sammohaṁ āpajjeyyaṁ, bhattampi me nacchādeyya, kāyepi dubbaṇṇiyaṁ okkameyya, kammantāpi nappavatteyyuṁ, amittāpi attamanā assu, mittāpi dummanā assū’ti.

an5.50:9.4

9.5

So jarādhamme jiṇṇe socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.

an5.50:9.5

9.6

Ayaṁ vuccati, mahārāja:

an5.50:9.6

9.7

‘assutavā puthujjano viddho savisena sokasallena attānaṁyeva paritāpeti’.

an5.50:9.7

10.1

Puna caparaṁ, mahārāja, assutavato puthujjanassa byādhidhammaṁ byādhīyati …pe… maraṇadhammaṁ mīyati … khayadhammaṁ khīyati … nassanadhammaṁ nassati.

an5.50:10.1

10.2

So nassanadhamme naṭṭhe na iti paṭisañcikkhati:

an5.50:10.2

10.3

‘na kho mayhevekassa nassanadhammaṁ nassati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ nassanadhammaṁ nassati.

an5.50:10.3

10.4

Ahañceva kho pana nassanadhamme naṭṭhe soceyyaṁ kilameyyaṁ parideveyyaṁ, urattāḷiṁ kandeyyaṁ, sammohaṁ āpajjeyyaṁ, bhattampi me nacchādeyya, kāyepi dubbaṇṇiyaṁ okkameyya, kammantāpi nappavatteyyuṁ, amittāpi attamanā assu, mittāpi dummanā assū’ti.

an5.50:10.4

10.5

So nassanadhamme naṭṭhe socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.

an5.50:10.5

10.6

Ayaṁ vuccati, mahārāja:

an5.50:10.6

10.7

‘assutavā puthujjano viddho savisena sokasallena attānaṁyeva paritāpeti’.

an5.50:10.7

11.1

Sutavato ca kho, mahārāja, ariyasāvakassa jarādhammaṁ jīrati.

an5.50:11.1

11.2

So jarādhamme jiṇṇe iti paṭisañcikkhati:

an5.50:11.2

11.3

‘na kho mayhevekassa jarādhammaṁ jīrati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ jarādhammaṁ jīrati.

an5.50:11.3

11.4

an5.50:11.4

11.5

So jarādhamme jiṇṇe na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

an5.50:11.5

11.6

Ayaṁ vuccati, mahārāja:

an5.50:11.6

11.7

‘sutavā ariyasāvako abbuhi savisaṁ sokasallaṁ, yena viddho assutavā puthujjano attānaṁyeva paritāpeti.

an5.50:11.7

11.8

Asoko visallo ariyasāvako attānaṁyeva parinibbāpeti’.

an5.50:11.8

12.1

Puna caparaṁ, mahārāja, sutavato ariyasāvakassa byādhidhammaṁ byādhīyati …pe… maraṇadhammaṁ mīyati … khayadhammaṁ khīyati … nassanadhammaṁ nassati.

an5.50:12.1

12.2

So nassanadhamme naṭṭhe iti paṭisañcikkhati:

an5.50:12.2

12.3

‘na kho mayhevekassa nassanadhammaṁ nassati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ nassanadhammaṁ nassati.

an5.50:12.3

12.4

an5.50:12.4

12.5

So nassanadhamme naṭṭhe na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

an5.50:12.5

12.6

Ayaṁ vuccati, mahārāja:

an5.50:12.6

12.7

‘sutavā ariyasāvako abbuhi savisaṁ sokasallaṁ, yena viddho assutavā puthujjano attānaṁyeva paritāpeti.

an5.50:12.7

12.8

Asoko visallo ariyasāvako attānaṁyeva parinibbāpeti’.

an5.50:12.8

13.1

Imāni kho, mahārāja, pañca alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti.

an5.50:13.1

14.1

Na socanāya paridevanāya,

an5.50:14.1

14.2

Atthodha labbhā api appakopi;

an5.50:14.2

14.3

Socantamenaṁ dukhitaṁ viditvā,

an5.50:14.3

14.4

Paccatthikā attamanā bhavanti.

an5.50:14.4

15.1

Yato ca kho paṇḍito āpadāsu,

an5.50:15.1

15.2

Na vedhatī atthavinicchayaññū;

an5.50:15.2

15.3

Paccatthikāssa dukhitā bhavanti,

an5.50:15.3

15.4

Disvā mukhaṁ avikāraṁ purāṇaṁ.

an5.50:15.4

16.1

Jappena mantena subhāsitena,

an5.50:16.1

16.2

Anuppadānena paveṇiyā vā;

an5.50:16.2

16.3

Yathā yathā yattha labhetha atthaṁ,

an5.50:16.3

16.4

Tathā tathā tattha parakkameyya.

an5.50:16.4

17.1

Sace pajāneyya alabbhaneyyo,

an5.50:17.1

17.2

Mayāva aññena vā esa attho;

an5.50:17.2

17.3

Asocamāno adhivāsayeyya,

an5.50:17.3

17.4

Kammaṁ daḷhaṁ kinti karomi dānī”ti.

an5.50:17.4

18.1

Evaṁ vutte, muṇḍo rājā āyasmantaṁ nāradaṁ etadavoca:

an5.50:18.1

18.2

“ko nāmo ayaṁ, bhante, dhammapariyāyo”ti?

an5.50:18.2

18.3

“Sokasallaharaṇo nāma ayaṁ, mahārāja, dhammapariyāyo”ti.

an5.50:18.3

18.4

“Taggha, bhante, sokasallaharaṇo.

an5.50:18.4

18.5

Imañhi me, bhante, dhammapariyāyaṁ sutvā sokasallaṁ pahīnan”ti.

an5.50:18.5

19.1

Atha kho muṇḍo rājā piyakaṁ kosārakkhaṁ āmantesi:

an5.50:19.1

19.2

“tena hi, samma piyaka, bhaddāya deviyā sarīraṁ jhāpetha; thūpañcassā karotha.

an5.50:19.2

19.3

Ajjatagge dāni mayaṁ nhāyissāma ceva vilimpissāma bhattañca bhuñjissāma kammante ca payojessāmā”ti.

an5.50:19.3

19.4

Dasamaṁ.

an5.50:19.4

19.5

Muṇḍarājavaggo pañcamo.

an5.50:19.5

20.0

Tassuddānaṁ

an5.50:20.0

20.1

Ādiyo sappuriso iṭṭhā,

an5.50:20.1

20.2

manāpadāyībhisandaṁ;

an5.50:20.2

20.3

Sampadā ca dhanaṁ ṭhānaṁ,

an5.50:20.3

20.4

kosalo nāradena cāti.

an5.50:20.4

20.5

Paṭhamo paṇṇāsako samatto.

an5.50:20.5