巴利《小部》· 本生

Talāvutā assumukhā rudantā;

Sake te raṭṭhe paṭipādayāmi,

Etaṁ varānaṁ tatiyaṁ dadāmi”.

“Chiddaṁ te raṭṭhaṁ byathitā bhayā hi,

Puthū narā leṇamanuppaviṭṭhā;

Manussamaṁsaṁ viramehi rāja,

Etaṁ varānaṁ catutthaṁ varāmi”.

“Addhā hi so bhakkho mama manāpo,

Etassa hetumhi vanaṁ paviṭṭho;

Sohaṁ kathaṁ etto upārameyyaṁ,

Aññaṁ varānaṁ catutthaṁ varassu”.

“Na ve piyaṁ meti janinda tādiso,

Attaṁ niraṅkacca piyāni sevati;

Attāva seyyo paramā ca seyyo,

Labbhā piyā ocitatthena pacchā”.

“Piyaṁ me mānusaṁ maṁsaṁ,

Sutasoma vijānahi;

Namhi sakkā nivāretuṁ,

Aññaṁ varaṁ samma varassu”.

“Yo ve piyaṁ meti piyānurakkhī,

Attaṁ niraṅkacca piyāni sevati;

Soṇḍova pitvā visamissapānaṁ,

Teneva so hoti dukkhī parattha.

Yo cīdha saṅkhāya piyāni hitvā,

Kicchenapi sevati ariyadhamme;

Dukkhitova pitvāna yathosadhāni,

Teneva so hoti sukhī parattha”.

“Ohāyahaṁ pitaraṁ mātarañca,

Manāpiye kāmaguṇe ca pañca;

Etassa hetumhi vanaṁ paviṭṭho,

Taṁ te varaṁ kinti mahaṁ dadāmi”.

“Na paṇḍitā diguṇamāhu vākyaṁ,

Saccappaṭiññāva bhavanti santo;

Varassu samma iti maṁ avoca,

Iccabravī tvaṁ na hi te sameti”.

“Apuññalābhaṁ ayasaṁ akittiṁ,

Pāpaṁ bahuṁ duccaritaṁ kilesaṁ;

Manussamaṁsassa kate upāgā,

Taṁ te varaṁ kinti mahaṁ dadeyyaṁ”.

“Na taṁ varaṁ arahati jantu dātuṁ,

Yaṁ vāpi datvāna avākareyya;

Varassu samma avikampamāno,

Pāṇaṁ cajitvānapi dassameva.

Pāṇaṁ cajanti santo nāpi dhammaṁ,

Saccappaṭiññāva bhavanti santo;

Datvā varaṁ khippamavākarohi,

Etena sampajja surājaseṭṭha.

Caje dhanaṁ aṅgavarassa hetu,

Aṅgaṁ caje jīvitaṁ rakkhamāno;

Aṅgaṁ dhanaṁ jīvitañcāpi sabbaṁ,

Caje naro dhammamanussaranto.

Yasmā hi dhammaṁ puriso vijaññā,

Ye cassa kaṅkhaṁ vinayanti santo;

Taṁ hissa dīpañca parāyaṇañca,

Na tena mittiṁ jirayetha pañño”.

“Addhā hi so bhakkho mama manāpo,

Etassa hetumhi vanaṁ paviṭṭho;

Sace ca maṁ yācasi etamatthaṁ,

Etampi te samma varaṁ dadāmi.

Satthā ca me hosi sakhā ca mesi,

Vacanampi te samma ahaṁ akāsiṁ;

Tuvampi me samma karohi vākyaṁ,

Ubhopi gantvāna pamocayāma”.

“Satthā ca te homi sakhā ca tyamhi,

Vacanampi me samma tuvaṁ akāsi;

Ahampi te samma karomi vākyaṁ,

Ubhopi gantvāna pamocayāma”.

“Kammāsapādena viheṭhitattha,

Talāvutā assumukhā rudantā;

Na jātu dubbhetha imassa rañño,

Saccappaṭiññaṁ me paṭissuṇātha”.

“Kammāsapādena viheṭhitamhā,

Talāvutā assumukhā rudantā;

Na jātu dubbhema imassa rañño,

Saccappaṭiññaṁ te paṭissuṇāma”.

“Yathā pitā vā atha vāpi mātā,

Anukampakā atthakāmā pajānaṁ;

Evameva vo hotu ayañca rājā,

Tumhe ca vo hotha yatheva puttā”.

“Yathā pitā vā atha vāpi mātā,

Anukampakā atthakāmā pajānaṁ;

Evameva no hotu ayañca rājā,

Mayampi hessāma yatheva puttā”.

“Catuppadaṁ sakuṇañcāpi maṁsaṁ,

Sūdehi randhaṁ sukataṁ suniṭṭhitaṁ;

Sudhaṁva indo paribhuñjiyāna,

Hitvā katheko ramasī araññe.

Tā khattiyā vallivilākamajjhā,

Alaṅkatā samparivārayitvā;

Indaṁva devesu pamodayiṁsu,

Hitvā katheko ramasī araññe.

Tambūpadhāne bahugoṇakamhi,

Subhamhi sabbassayanamhi saṅge;

Seyyassa majjhamhi sukhaṁ sayitvā,

Hitvā katheko ramasī araññe.

Pāṇissaraṁ kumbhathūṇaṁ nisīthe,

Athopi ve nippurisampi tūriyaṁ;

Bahuṁ sugītañca suvāditañca,

Hitvā katheko ramasī araññe.

Uyyānasampannaṁ pahūtamālyaṁ,

Migājinūpetapuraṁ surammaṁ;

Hayehi nāgehi rathehupetaṁ,

Hitvā katheko ramasī araññe”.

“Kāḷapakkhe yathā cando,

hāyateva suve suve;

Kāḷapakkhūpamo rāja,

asataṁ hoti samāgamo.

Yathāhaṁ rasakamāgamma,

sūdaṁ kāpurisādhamaṁ;

Akāsiṁ pāpakaṁ kammaṁ,

yena gacchāmi duggatiṁ.

Sukkapakkhe yathā cando,

vaḍḍhateva suve suve;

Sukkapakkhūpamo rāja,

sataṁ hoti samāgamo.

Yathāhaṁ tuvamāgamma,

sutasoma vijānahi;

Kāhāmi kusalaṁ kammaṁ,

yena gacchāmi suggatiṁ.

Thale yathā vāri janinda vuṭṭhaṁ,