巴利《小部》· 本生

nīluppalavicittikā.

Evaṁ sabbaṅgasampannaṁ,

accimantaṁ pabhassaraṁ;

Odhisuṅkaṁ mahārāja,

passa tvaṁ dvipaduttama”.

Maṇikaṇḍaṁ nāma.

3. Akkhakaṇḍa

“Upāgataṁ rāja mupehi lakkhaṁ,

Netādisaṁ maṇiratanaṁ tavatthi;

Dhammena jissāma asāhasena,

Jito ca no khippamavākarohi.

Pañcāla-paccuggata-sūrasena,

Macchā ca maddā saha kekakebhi;

Passantu note asaṭhena yuddhaṁ,

Na no sabhāyaṁ na karonti kiñci”.

Te pāvisuṁ akkhamadena mattā,

Rājā kurūnaṁ puṇṇako cāpi yakkho;

Rājā kaliṁ viccinamaggahesi,

Kaṭaṁ aggahī puṇṇako nāma yakkho.

Te tattha jūte ubhaye samāgate,

Raññaṁ sakāse sakhīnañca majjhe;

Ajesi yakkho naravīraseṭṭhaṁ,

Tatthappanādo tumulo babhūva.

“Jayo mahārāja parājayo ca,

Āyūhataṁ aññatarassa hoti;

Janinda jīnosi varaddhanena,

Jito ca me khippamavākarohi”.

“Hatthī gavāssā maṇikuṇḍalā ca,

Yañcāpi mayhaṁ ratanaṁ pathabyā;

Gaṇhāhi kaccāna varaṁ dhanānaṁ,

Ādāya yenicchasi tena gaccha”.

“Hatthī gavāssā maṇikuṇḍalā ca,

Yañcāpi tuyhaṁ ratanaṁ pathabyā;

Tesaṁ varo vidhuro nāma kattā,

So me jito taṁ me avākarohi”.

“Attā ca me so saraṇaṁ gatī ca,

Dīpo ca leṇo ca parāyaṇo ca;

Asantuleyyo mama so dhanena,

Pāṇena me sādiso esa kattā”.

“Ciraṁ vivādo mama tuyhañcassa,

Kāmañca pucchāma tameva gantvā;

Esova no vivaratu etamatthaṁ,

Yaṁ vakkhatī hotu kathā ubhinnaṁ”.

“Addhā hi saccaṁ bhaṇasi,

na ca māṇava sāhasaṁ;

Tameva gantvā pucchāma,

tena tussāmubho janā”.

“Saccaṁ nu devā vidahū kurūnaṁ,

Dhamme ṭhitaṁ vidhuraṁ nāmamaccaṁ;

Dāsosi rañño uda vāsi ñāti,

Vidhuroti saṅkhā katamāsi loke”.

“Āmāyadāsāpi bhavanti heke,

Dhanena kītāpi bhavanti dāsā;

Sayampi heke upayanti dāsā,

Bhayā paṇunnāpi bhavanti dāsā.

Ete narānaṁ caturova dāsā,

Addhā hi yonito ahampi jāto;

Bhavo ca rañño abhavo ca rañño,

Dāsāhaṁ devassa parampi gantvā;

Dhammena maṁ māṇava tuyha dajjā”.

“Ayaṁ dutīyo vijayo mamajja,

Puṭṭho hi kattā vivarettha pañhaṁ;

Adhammarūpo vata rājaseṭṭho,

Subhāsitaṁ nānujānāsi mayhaṁ”.

“Evañce no so vivarettha pañhaṁ,

Dāsohamasmi na ca khosmi ñāti;

Gaṇhāhi kaccāna varaṁ dhanānaṁ,

Ādāya yenicchasi tena gaccha”.

Akkhakaṇḍaṁ nāma.

4. Gharāvāsapañhā

“Vidhura vasamānassa,

gahaṭṭhassa sakaṁ gharaṁ;

Khemā vutti kathaṁ assa,

kathaṁ nu assa saṅgaho.

Abyābajjhaṁ kathaṁ assa,

saccavādī ca māṇavo;

Asmā lokā paraṁ lokaṁ,

kathaṁ pecca na socati”.

Taṁ tattha gatimā dhitimā,

matimā atthadassimā;

Saṅkhātā sabbadhammānaṁ,

vidhuro etadabravi.

“Na sādhāraṇadārassa,

na bhuñje sādumekako;

Na seve lokāyatikaṁ,

netaṁ paññāya vaḍḍhanaṁ.

Sīlavā vattasampanno,

appamatto vicakkhaṇo;

Nivātavutti atthaddho,

surato sakhilo mudu.

Saṅgahetā ca mittānaṁ,

saṁvibhāgī vidhānavā;

Tappeyya annapānena,

sadā samaṇabrāhmaṇe.

Dhammakāmo sutādhāro,

bhaveyya paripucchako;

Sakkaccaṁ payirupāseyya,

sīlavante bahussute.

Gharamāvasamānassa,

gahaṭṭhassa sakaṁ gharaṁ;

Khemā vutti siyā evaṁ,

evaṁ nu assa saṅgaho.

Abyābajjhaṁ siyā evaṁ,

saccavādī ca māṇavo;

Asmā lokā paraṁ lokaṁ,

evaṁ pecca na socati”.

Gharāvāsapañhā nāma.

5. Lakkhaṇakaṇḍa

“Ehi dāni gamissāma,

dinno no issarena me;

Mamevatthaṁ paṭipajja,

esa dhammo sanantano”.

“Jānāmi māṇava tayāhamasmi,

Dinnohamasmi tava issarena;

Tīhañca taṁ vāsayemu agāre,

Yenaddhunā anusāsemu putte”.

“Taṁ me tathā hotu vasemu tīhaṁ,

Kurutaṁ bhavajja gharesu kiccaṁ;

Anusāsataṁ puttadāre bhavajja,

Yathā tayī pecca sukhī bhaveyya”.