Milindapañha · MIL3.3.6 · 6. Vedagūpañha

“Yo, bhante, abbhantare jīvo cakkhunā rūpaṁ passati, sotena saddaṁ suṇāti, ghānena gandhaṁ ghāyati, jivhāya rasaṁ sāyati, kāyena phoṭṭhabbaṁ phusati, manasā dhammaṁ vijānāti, yathā mayaṁ idha pāsāde nisinnā yena yena vātapānena iccheyyāma passituṁ, tena tena vātapānena passeyyāma, puratthimenapi vātapānena passeyyāma, pacchimenapi vātapānena passeyyāma, uttarenapi vātapānena passeyyāma, dakkhiṇenapi vātapānena passeyyāma.

mil3.3.6:1.4

1.5

Evameva kho, bhante, ayaṁ abbhantare jīvo yena yena dvārena icchati passituṁ, tena tena dvārena passatī”ti.

mil3.3.6:1.5

2.1

Thero āha—

mil3.3.6:2.1

2.2

“pañcadvāraṁ, mahārāja, bhaṇissāmi, taṁ suṇohi, sādhukaṁ manasikarohi, yadi abbhantare jīvo cakkhunā rūpaṁ passati, yathā mayaṁ idha pāsāde nisinnā yena yena vātapānena iccheyyāma passituṁ, tena tena vātapānena rūpaṁyeva passeyyāma, puratthimenapi vātapānena rūpaṁyeva passeyyāma, pacchimenapi vātapānena rūpaṁyeva passeyyāma, uttarenapi vātapānena rūpaṁyeva passeyyāma, dakkhiṇenapi vātapānena rūpaṁyeva passeyyāma, evametena abbhantare jīvena sotenapi rūpaṁyeva passitabbaṁ, ghānenapi rūpaṁyeva passitabbaṁ, jivhāyapi rūpaṁyeva passitabbaṁ, kāyenapi rūpaṁyeva passitabbaṁ, manasāpi rūpaṁyeva passitabbaṁ;

mil3.3.6:2.2

2.3

cakkhunāpi saddoyeva sotabbo, ghānenapi saddoyeva sotabbo, jivhāyapi saddoyeva sotabbo, kāyenapi saddoyeva sotabbo, manasāpi saddoyeva sotabbo;

mil3.3.6:2.3

2.4

cakkhunāpi gandhoyeva ghāyitabbo, sotenapi gandhoyeva ghāyitabbo, jivhāyapi gandhoyeva ghāyitabbo, kāyenapi gandhoyeva ghāyitabbo, manasāpi gandhoyeva ghāyitabbo;

mil3.3.6:2.4

2.5

cakkhunāpi rasoyeva sāyitabbo, sotenapi rasoyeva sāyitabbo, ghānenapi rasoyeva sāyitabbo, kāyenapi rasoyeva sāyitabbo, manasāpi rasoyeva sāyitabbo;

mil3.3.6:2.5

2.6

cakkhunāpi phoṭṭhabbaṁyeva phusitabbaṁ, sotenapi phoṭṭhabbaṁ yeva phusitabbaṁ, ghānenapi phoṭṭhabbaṁyeva phusitabbaṁ, jivhāyapi phoṭṭhabbaṁ yeva phusitabbaṁ, manasāpi phoṭṭhabbaṁyeva phusitabbaṁ;

mil3.3.6:2.6

2.7

cakkhunāpi dhammaṁ yeva vijānitabbaṁ, sotenapi dhammaṁyeva vijānitabbaṁ, ghānenapi dhammaṁ yeva vijānitabbaṁ, jivhāyapi dhammaṁyeva vijānitabbaṁ, kāyenapi dhammaṁyeva vijānitabban”ti?

mil3.3.6:2.7

2.8

“Na hi, bhante”ti.

mil3.3.6:2.8

3.1

“Na kho te, mahārāja, yujjati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ, yathā vā pana, mahārāja, mayaṁ idha pāsāde nisinnā imesu jālavātapānesu ugghāṭitesu mahantena ākāsena bahimukhā suṭṭhutaraṁ rūpaṁ passāma, evametena abbhantare jīvenāpi cakkhudvāresu ugghāṭitesu mahantena ākāsena suṭṭhutaraṁ rūpaṁ passitabbaṁ, sotesu ugghāṭitesu … ghāne ugghāṭite … jivhāya ugghāṭitāya … kāye ugghāṭite mahantena ākāsena suṭṭhutaraṁ saddo sotabbo, gandho ghāyitabbo, raso sāyitabbo, phoṭṭhabbo phusitabbo”ti?

mil3.3.6:3.1

3.2

“Na hi, bhante”ti.

mil3.3.6:3.2

4.1

“Na kho te, mahārāja, yujjati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ, yathā vā pana, mahārāja, ayaṁ dinno nikkhamitvā bahidvārakoṭṭhake tiṭṭheyya, jānāsi tvaṁ, mahārāja, ‘ayaṁ dinno nikkhamitvā bahidvārakoṭṭhake ṭhito’”ti?

mil3.3.6:4.1

4.2

“Āma, bhante, jānāmī”ti.

mil3.3.6:4.2

4.3

“Yathā vā pana, mahārāja, ayaṁ dinno anto pavisitvā tava purato tiṭṭheyya, jānāsi tvaṁ, mahārāja, ‘ayaṁ dinno anto pavisitvā mama purato ṭhito’”ti?

mil3.3.6:4.3

4.4

“Āma, bhante, jānāmī”ti.

mil3.3.6:4.4

4.5

“Evameva kho, mahārāja, abbhantare so jīvo jivhāya rase nikkhitte jāneyya ambilattaṁ vā lavaṇattaṁ vā tittakattaṁ vā kaṭukattaṁ vā kasāyattaṁ vā madhurattaṁ vā”ti?

mil3.3.6:4.5

4.6

“Āma, bhante, jāneyyā”ti.

mil3.3.6:4.6

4.7

“Te rase anto paviṭṭhe jāneyya ambilattaṁ vā lavaṇattaṁ vā tittakattaṁ vā kaṭukattaṁ vā kasāyattaṁ vā madhurattaṁ vā”ti.

mil3.3.6:4.7

4.8

“Na hi, bhante”ti.

mil3.3.6:4.8

5.1

“Na kho te, mahārāja, yujjati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ, yathā, mahārāja, kocideva puriso madhughaṭasataṁ āharāpetvā madhudoṇiṁ pūrāpetvā purisassa mukhaṁ pidahitvā madhudoṇiyā pakkhipeyya, jāneyya, mahārāja, so puriso madhuṁ sampannaṁ vā na sampannaṁ vā”ti?

mil3.3.6:5.1

5.2

“Na hi, bhante”ti.

mil3.3.6:5.2

5.3

“Kena kāraṇenā”ti?

mil3.3.6:5.3

5.4

“Na hi tassa, bhante, mukhe madhu paviṭṭhan”ti.

mil3.3.6:5.4

6.1

“Na kho te, mahārāja, yujjati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā puriman”ti.

mil3.3.6:6.1

6.2

“Nāhaṁ paṭibalo tayā vādinā saddhiṁ sallapituṁ;

mil3.3.6:6.2

6.3

sādhu, bhante, atthaṁ jappehī”ti.

mil3.3.6:6.3

7.1

Thero abhidhammasaṁyuttāya kathāya rājānaṁ milindaṁ saññāpesi—

mil3.3.6:7.1

7.2

“idha, mahārāja, cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, taṁsahajātā phasso vedanā saññā cetanā ekaggatā jīvitindriyaṁ manasikāroti evamete dhammā paccayato jāyanti, na hettha vedagū upalabbhati, sotañca paṭicca sadde ca …pe…

mil3.3.6:7.2

7.3

manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, taṁsahajātā phasso vedanā saññā cetanā ekaggatā jīvitindriyaṁ manasikāroti evamete dhammā paccayato jāyanti, na hettha vedagū upalabbhatī”ti.

mil3.3.6:7.3

8.1

“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.

mil3.3.6:8.1

9.1

Vedagūpañho chaṭṭho.

mil3.3.6:9.1