巴利《小部》· 长老譬喻

Sadānucchavikā ete,

aññamaññaṁ sagāravā;

Catubbīsasahassānaṁ,

khipitasaddo na vijjati.

Pāde pādaṁ nikkhipantā,

appasaddā susaṁvutā;

Upasaṅkamma sabbeva,

sirasā vandare mamaṁ.

Tehi sissehi parivuto,

santehi ca tapassibhi;

Vasāmi assame tattha,

jhāyī jhānarato ahaṁ.

Isīnaṁ sīlagandhena,

pupphagandhena cūbhayaṁ;

Phalīnaṁ phalagandhena,

gandhito hoti assamo.

Rattindivaṁ na jānāmi,

arati me na vijjati;

Sake sisse ovadanto,

bhiyyo hāsaṁ labhāmahaṁ.

Pupphānaṁ pupphamānānaṁ,

phalānañca vipaccataṁ;

Dibbagandhā pavāyanti,

sobhayantā mamassamaṁ.

Samādhimhā vuṭṭhahitvā,

ātāpī nipako ahaṁ;

Khāribhāraṁ gahetvāna,

vanaṁ ajjhogahiṁ ahaṁ.

Uppāte supine cāpi,

Lakkhaṇesu susikkhito;

Pavattamānaṁ mantapadaṁ,

Dhārayāmi ahaṁ tadā.

Anomadassī bhagavā,

lokajeṭṭho narāsabho;

Vivekakāmo sambuddho,

himavantamupāgami.

Ajjhogāhetvā himavantaṁ,

aggo kāruṇiko muni;

Pallaṅkaṁ ābhujitvāna,

nisīdi purisuttamo.

Tamaddasāhaṁ sambuddhaṁ,

sappabhāsaṁ manoramaṁ;

Indīvaraṁva jalitaṁ,

ādittaṁva hutāsanaṁ.

Jalantaṁ dīparukkhaṁva,

vijjutaṁ gagane yathā;

Suphullaṁ sālarājaṁva,

addasaṁ lokanāyakaṁ.

Ayaṁ nāgo mahāvīro,

dukkhassantakaro muni;

Imaṁ dassanamāgamma,

sabbadukkhā pamuccare.

Disvānāhaṁ devadevaṁ,

lakkhaṇaṁ upadhārayiṁ;

Buddho nu kho na vā buddho,

handa passāmi cakkhumaṁ.

Sahassārāni cakkāni,

dissanti caraṇuttame;

Lakkhaṇānissa disvāna,

niṭṭhaṁ gacchiṁ tathāgate.

Sammajjaniṁ gahetvāna,

sammajjitvānahaṁ tadā;

Atha pupphe samānetvā,

buddhaseṭṭhaṁ apūjayiṁ.

Pūjayitvāna taṁ buddhaṁ,

oghatiṇṇamanāsavaṁ;

Ekaṁsaṁ ajinaṁ katvā,

namassiṁ lokanāyakaṁ.

Yena ñāṇena sambuddho,

viharati anāsavo;

Taṁ ñāṇaṁ kittayissāmi,

suṇātha mama bhāsato.

‘Samuddharasimaṁ lokaṁ,

sayambhū amitodaya;

Tava dassanamāgamma,

kaṅkhāsotaṁ taranti te.

Tuvaṁ satthā ca ketu ca,

dhajo yūpo ca pāṇinaṁ;

Parāyaṇo patiṭṭhā ca,

dīpo ca dvipaduttamo.

Sakkā samudde udakaṁ,

pametuṁ āḷhakena vā;

Na tveva tava sabbaññu,

ñāṇaṁ sakkā pametave.

Dhāretuṁ pathaviṁ sakkā,

ṭhapetvā tulamaṇḍale;

Na tveva tava sabbaññu,

ñāṇaṁ sakkā dharetave.

Ākāso minituṁ sakkā,

rajjuyā aṅgulena vā;

Na tveva tava sabbaññu,

ñāṇaṁ sakkā pametave.

Mahāsamudde udakaṁ,

pathavī cākhilājaṭaṁ;

Buddhañāṇaṁ upādāya,

upamāto na yujjare.

Sadevakassa lokassa,

cittaṁ yesaṁ pavattati;

Antojālagatā ete,

tava ñāṇamhi cakkhuma.

Yena ñāṇena pattosi,

kevalaṁ bodhimuttamaṁ;

Tena ñāṇena sabbaññu,

maddasī paratitthiye’.

Imā gāthā thavitvāna,

suruci nāma tāpaso;

Ajinaṁ pattharitvāna,

pathaviyaṁ nisīdi so.

‘Cullāsītisahassāni,

ajjhogāḷho mahaṇṇave;

Accuggato tāvadeva,

girirājā pavuccati.

Tāva accuggato neru,

āyato vitthato ca so;

Cuṇṇito aṇubhedena,

koṭisatasahassaso.

Lakkhe ṭhapiyamānamhi,

parikkhayamagacchatha;

Na tveva tava sabbaññu,

ñāṇaṁ sakkā pametave.