巴利《小部》· 长老譬喻

Mahāsamudde ūmiyo,

gaṇanāto asaṅkhiyā;

Tatheva sāriputtassa,

paññāyanto na hessati.

Ārādhayitvā sambuddhaṁ,

gotamaṁ sakyapuṅgavaṁ;

Paññāya pāramiṁ gantvā,

hessati aggasāvako.

Pavattitaṁ dhammacakkaṁ,

sakyaputtena tādinā;

Anuvattessati sammā,

vassento dhammavuṭṭhiyo.

Sabbametaṁ abhiññāya,

gotamo sakyapuṅgavo;

Bhikkhusaṅghe nisīditvā,

aggaṭṭhāne ṭhapessati’.

Aho me sukataṁ kammaṁ,

anomadassissa satthuno;

Yassāhaṁ kāraṁ katvāna,

sabbattha pāramiṁ gato.

Aparimeyye kataṁ kammaṁ,

phalaṁ dassesi me idha;

Sumutto saravegova,

kilese jhāpayiṁ ahaṁ.

Asaṅkhataṁ gavesanto,

nibbānaṁ acalaṁ padaṁ;

Vicinaṁ titthiye sabbe,

esāhaṁ saṁsariṁ bhave.

Yathāpi byādhito poso,

pariyeseyya osadhaṁ;

Vicineyya vanaṁ sabbaṁ,

byādhito parimuttiyā.

Asaṅkhataṁ gavesanto,

nibbānaṁ amataṁ padaṁ;

Abbokiṇṇaṁ pañcasataṁ,

pabbajiṁ isipabbajaṁ.

Jaṭābhārena bharito,

ajinuttaranivāsano;

Abhiññāpāramiṁ gantvā,

brahmalokaṁ agacchihaṁ.

Natthi bāhirake suddhi,

ṭhapetvā jinasāsanaṁ;

Ye keci buddhimā sattā,

sujjhanti jinasāsane.

Attakāramayaṁ etaṁ,

nayidaṁ itihītihaṁ;

Asaṅkhataṁ gavesanto,

kutitthe sañcariṁ ahaṁ.

Yathā sāratthiko poso,

kadaliṁ chetvāna phālaye;

Na tattha sāraṁ vindeyya,

sārena rittako hi so.

Tatheva titthiyā loke,

nānādiṭṭhī bahujjanā;

Asaṅkhatena rittāse,

sārena kadalī yathā.

Pacchime bhavasampatte,

brahmabandhu ahosahaṁ;

Mahābhogaṁ chaḍḍetvāna,

pabbajiṁ anagāriyaṁ”.

Paṭhamabhāṇavāraṁ.

“Ajjhāyako mantadharo,

tiṇṇaṁ vedāna pāragū;

Brāhmaṇo sañcayo nāma,

tassa mūle vasāmahaṁ.

Sāvako te mahāvīra,

assaji nāma brāhmaṇo;

Durāsado uggatejo,

piṇḍāya caratī tadā.

Tamaddasāsiṁ sappaññaṁ,

muniṁ mone samāhitaṁ;

Santacittaṁ mahānāgaṁ,

suphullaṁ padumaṁ yathā.

Disvā me cittamuppajji,

sudantaṁ suddhamānasaṁ;

Usabhaṁ pavaraṁ vīraṁ,

arahāyaṁ bhavissati.

Pāsādiko iriyati,

abhirūpo susaṁvuto;

Uttame damathe danto,

amatadassī bhavissati.

Yannūnāhaṁ uttamatthaṁ,

puccheyyaṁ tuṭṭhamānasaṁ;

So me puṭṭho kathessati,

paṭipucchāmahaṁ tadā.

Piṇḍapātaṁ carantassa,

pacchato agamāsahaṁ;

Okāsaṁ paṭimānento,

pucchituṁ amataṁ padaṁ.

Vīthintare anuppattaṁ,

upagantvāna pucchahaṁ;

‘Kathaṁ gottosi tvaṁ vīra,

kassa sissosi mārisa’.

So me puṭṭho viyākāsi,

asambhītova kesarī;

‘Buddho loke samuppanno,

tassa sissomhi āvuso’.

‘Kīdisaṁ te mahāvīra,

anujāta mahāyasa;

Buddhassa sāsanaṁ dhammaṁ,

sādhu me kathayassu bho’.

So me puṭṭho kathī sabbaṁ,

gambhīraṁ nipuṇaṁ padaṁ;

Taṇhāsallassa hantāraṁ,

sabbadukkhāpanūdanaṁ.

‘Ye dhammā hetuppabhavā,

Tesaṁ hetuṁ tathāgato āha;

Tesañca yo nirodho,

Evaṁvādī mahāsamaṇo’.

Sohaṁ vissajjite pañhe,

paṭhamaṁ phalamajjhagaṁ;

Virajo vimalo āsiṁ,

sutvāna jinasāsanaṁ.

Sutvāna munino vākyaṁ,

passitvā dhammamuttamaṁ;

Pariyogāḷhasaddhammo,

imaṁ gāthamabhāsahaṁ.

‘Eseva dhammo yadi tāvadeva,

Paccabyatha padamasokaṁ;

Adiṭṭhaṁ abbhatītaṁ,