巴利《小部》· 长老偈

Theragāthā 21.1

Mahānipāta

Paṭhamavagga

Vaṅgīsattheragāthā

“Nikkhantaṁ vata maṁ santaṁ,

agārasmānagāriyaṁ;

Vitakkā upadhāvanti,

pagabbhā kaṇhato ime.

Uggaputtā mahissāsā,

sikkhitā daḷhadhammino;

Samantā parikireyyuṁ,

sahassaṁ apalāyinaṁ.

Sacepi ettakā bhiyyo,

āgamissanti itthiyo;

Neva maṁ byādhayissanti,

dhamme samhi patiṭṭhito.

Sakkhī hi me sutaṁ etaṁ,

buddhassādiccabandhuno;

Nibbānagamanaṁ maggaṁ,

tattha me nirato mano.

Evañce maṁ viharantaṁ,

pāpima upagacchasi;

Tathā maccu karissāmi,

na me maggampi dakkhasi.

Aratiñca ratiñca pahāya,

Sabbaso gehasitañca vitakkaṁ;

Vanathaṁ na kareyya kuhiñci,

Nibbanatho avanatho sa bhikkhu.

Yamidha pathaviñca vehāsaṁ,

Rūpagataṁ jagatogadhaṁ kiñci;

Parijīyati sabbamaniccaṁ,

Evaṁ samecca caranti mutattā.

Upadhīsu janā gadhitāse,

Diṭṭhasute paṭighe ca mute ca;

Ettha vinodaya chandamanejo,

Yo hettha na limpati muni tamāhu.

Atha saṭṭhisitā savitakkā,

Puthujjanatāya adhammā niviṭṭhā;

Na ca vaggagatassa kuhiñci,

No pana duṭṭhullagāhī sa bhikkhu.

Dabbo cirarattasamāhito,

Akuhako nipako apihālu;

Santaṁ padaṁ ajjhagamā muni,

Paṭicca parinibbuto kaṅkhati kālaṁ.

Mānaṁ pajahassu gotama,

Mānapathañca jahassu asesaṁ;

Mānapathamhi sa mucchito,

Vippaṭisārīhuvā cirarattaṁ.

Makkhena makkhitā pajā,

Mānahatā nirayaṁ papatanti;

Socanti janā cirarattaṁ,

Mānahatā nirayaṁ upapannā.

Na hi socati bhikkhu kadāci,

Maggajino sammā paṭipanno;

Kittiñca sukhañcānubhoti,

Dhammadasoti tamāhu tathattaṁ.

Tasmā akhilo idha padhānavā,

Nīvaraṇāni pahāya visuddho;

Mānañca pahāya asesaṁ,

Vijjāyantakaro samitāvī”.

“Kāmarāgena ḍayhāmi,

cittaṁ me pariḍayhati;

Sādhu nibbāpanaṁ brūhi,

anukampāya gotama”.

“Saññāya vipariyesā,

cittaṁ te pariḍayhati;

Nimittaṁ parivajjehi,

subhaṁ rāgūpasaṁhitaṁ. (…)

Asubhāya cittaṁ bhāvehi,

ekaggaṁ susamāhitaṁ;

Sati kāyagatā tyatthu,

nibbidābahulo bhava.

Animittañca bhāvehi,

mānānusayamujjaha;

Tato mānābhisamayā,

upasanto carissasi”.

“Tameva vācaṁ bhāseyya,

yāyattānaṁ na tāpaye;

Pare ca na vihiṁseyya,

sā ve vācā subhāsitā.

Piyavācameva bhāseyya,

yā vācā paṭinanditā;

Yaṁ anādāya pāpāni,

paresaṁ bhāsate piyaṁ.

Saccaṁ ve amatā vācā,

esa dhammo sanantano;

Sacce atthe ca dhamme ca,

āhu santo patiṭṭhitā.

Yaṁ buddho bhāsati vācaṁ,

khemaṁ nibbānapattiyā;

Dukkhassantakiriyāya,

sā ve vācānamuttamā”.

“Gambhīrapañño medhāvī,

maggāmaggassa kovido;

Sāriputto mahāpañño,

dhammaṁ deseti bhikkhunaṁ.

Saṅkhittenapi deseti,

vitthārenapi bhāsati;

Sālikāyiva nigghoso,

paṭibhānaṁ udiyyati.

Tassa taṁ desayantassa,

suṇanti madhuraṁ giraṁ;

Sarena rajanīyena,

savanīyena vaggunā;

Udaggacittā muditā,

sotaṁ odhenti bhikkhavo”.

“Ajja pannarase visuddhiyā,

Bhikkhū pañcasatā samāgatā;

Saṁyojanabandhanacchidā,

Anīghā khīṇapunabbhavā isī.

Cakkavattī yathā rājā,

amaccaparivārito;

Samantā anupariyeti,

sāgarantaṁ mahiṁ imaṁ.

Evaṁ vijitasaṅgāmaṁ,

satthavāhaṁ anuttaraṁ;

Sāvakā payirupāsanti,

tevijjā maccuhāyino.

Sabbe bhagavato puttā,

palāpettha na vijjati;