中部第 133 经

Taṁ ve bhaddekarattoti,

santo ācikkhate munī’ti.

Imassa kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi—

Kathañca, āvuso, atītaṁ anvāgameti?

Iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṁ iti rūpāti—

tattha chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto atītaṁ anvāgameti.

Iti me sotaṁ ahosi atītamaddhānaṁ iti saddāti …pe…

iti me ghānaṁ ahosi atītamaddhānaṁ iti gandhāti …

iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṁ iti rasāti …

iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṁ iti phoṭṭhabbāti …

iti me mano ahosi atītamaddhānaṁ iti dhammāti—

tattha chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto atītaṁ anvāgameti—

evaṁ kho, āvuso, atītaṁ anvāgameti.

Kathañca, āvuso, atītaṁ nānvāgameti?

Iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṁ iti rūpāti—

tattha na chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto atītaṁ nānvāgameti.

Iti me sotaṁ ahosi atītamaddhānaṁ iti saddāti …pe…

iti me ghānaṁ ahosi atītamaddhānaṁ iti gandhāti …

iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṁ iti rasāti …

iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṁ iti phoṭṭhabbāti …

iti me mano ahosi atītamaddhānaṁ iti dhammāti—

tattha na chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa, na tadabhinandati, na tadabhinandanto atītaṁ nānvāgameti—

evaṁ kho, āvuso, atītaṁ nānvāgameti.

Kathañca, āvuso, anāgataṁ paṭikaṅkhati?

Iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṁ iti rūpāti—

appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ paṇidahati, cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati, tadabhinandanto anāgataṁ paṭikaṅkhati.

Iti me sotaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ iti saddāti …pe…

iti me ghānaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ iti gandhāti …

iti me jivhā siyā anāgatamaddhānaṁ iti rasāti …

iti me kāyo siyā anāgatamaddhānaṁ iti phoṭṭhabbāti …

iti me mano siyā anāgatamaddhānaṁ iti dhammāti—

appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ paṇidahati, cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati, tadabhinandanto anāgataṁ paṭikaṅkhati—

evaṁ kho, āvuso, anāgataṁ paṭikaṅkhati.

Kathañca, āvuso, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati?

Iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṁ iti rūpāti—

appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ nappaṇidahati, cetaso appaṇidhānapaccayā na tadabhinandati, na tadabhinandanto anāgataṁ nappaṭikaṅkhati.

Iti me sotaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ iti saddāti …pe…

iti me ghānaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ iti gandhāti …

iti me jivhā siyā anāgatamaddhānaṁ iti rasāti …

iti me kāyo siyā anāgatamaddhānaṁ iti phoṭṭhabbāti …

iti me mano siyā anāgatamaddhānaṁ iti dhammāti—

appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ nappaṇidahati, cetaso appaṇidhānapaccayā na tadabhinandati, na tadabhinandanto anāgataṁ nappaṭikaṅkhati—

evaṁ kho, āvuso, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati.

Kathañca, āvuso, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati?

Yañcāvuso, cakkhu ye ca rūpā—

ubhayametaṁ paccuppannaṁ.

Tasmiñce paccuppanne chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu saṁhīrati.

Yañcāvuso, sotaṁ ye ca saddā …pe…

yañcāvuso, ghānaṁ ye ca gandhā …

yā cāvuso, jivhā ye ca rasā …

yo cāvuso, kāyo ye ca phoṭṭhabbā …

yo cāvuso, mano ye ca dhammā—

ubhayametaṁ paccuppannaṁ.

Tasmiñce paccuppanne chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu saṁhīrati—

evaṁ kho, āvuso, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati.

Kathañca, āvuso, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati?

Yañcāvuso, cakkhu ye ca rūpā—

ubhayametaṁ paccuppannaṁ.

Tasmiñce paccuppanne na chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati.

Yañcāvuso, sotaṁ ye ca saddā …pe…

yañcāvuso, ghānaṁ ye ca gandhā …

yā cāvuso, jivhā ye ca rasā …

yo cāvuso, kāyo ye ca phoṭṭhabbā …

yo cāvuso, mano ye ca dhammā—

ubhayametaṁ paccuppannaṁ.

Tasmiñce paccuppanne na chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati—

evaṁ kho, āvuso, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati.

Yaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:

‘Atītaṁ nānvāgameyya,

…pe…

Taṁ ve bhaddekarattoti,

santo ācikkhate munī’ti.

Imassa kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi.

Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṁyeva upasaṅkamitvā etamatthaṁ paṭipuccheyyātha,

yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṁ dhāreyyāthā”ti.

Atha kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:

“yaṁ kho no, bhante, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:

‘Atītaṁ nānvāgameyya,

…pe…

Taṁ ve bhaddekarattoti,

santo ācikkhate munī’ti.

Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ, acirapakkantassa bhagavato, etadahosi:

‘idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:

“Atītaṁ nānvāgameyya,

nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;

Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ,

appattañca anāgataṁ.

Paccuppannañca yo dhammaṁ,

tattha tattha vipassati;

Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,

taṁ vidvā manubrūhaye.

Ajjeva kiccamātappaṁ,

ko jaññā maraṇaṁ suve;

Na hi no saṅgaraṁ tena,

mahāsenena maccunā.

Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,

ahorattamatanditaṁ;

Taṁ ve bhaddekarattoti,

santo ācikkhate munī”ti.

Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyā’ti?

Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ etadahosi:

‘ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ.

Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.

Yannūna mayaṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā’ti.

Atha kho mayaṁ, bhante, yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipucchimha.

Tesaṁ no, bhante, āyasmatā mahākaccānena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto”ti.

“Paṇḍito, bhikkhave, mahākaccāno; mahāpañño, bhikkhave mahākaccāno.

Mañcepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṁ paṭipuccheyyātha, ahampi taṁ evamevaṁ byākareyyaṁ yathā taṁ mahākaccānena byākataṁ.

Eso cevetassa attho. Evañca naṁ dhārethā”ti.

Idamavoca bhagavā.

Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

Mahākaccānabhaddekarattasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.