中部第 3 经

Majjhima Nikāya 3

Dhammadāyādasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha, mā āmisadāyādā.

Atthi me tumhesu anukampā:

‘kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṁ, no āmisadāyādā’ti.

Tumhe ca me, bhikkhave, āmisadāyādā bhaveyyātha no dhammadāyādā, tumhepi tena ādiyā bhaveyyātha:

‘āmisadāyādā satthusāvakā viharanti, no dhammadāyādā’ti;

ahampi tena ādiyo bhaveyyaṁ:

‘āmisadāyādā satthusāvakā viharanti, no dhammadāyādā’ti.

Tumhe ca me, bhikkhave, dhammadāyādā bhaveyyātha, no āmisadāyādā, tumhepi tena na ādiyā bhaveyyātha:

‘dhammadāyādā satthusāvakā viharanti, no āmisadāyādā’ti;

ahampi tena na ādiyo bhaveyyaṁ:

‘dhammadāyādā satthusāvakā viharanti, no āmisadāyādā’ti.

Tasmātiha me, bhikkhave, dhammadāyādā bhavatha, mā āmisadāyādā.

Atthi me tumhesu anukampā:

‘kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṁ, no āmisadāyādā’ti.

Idhāhaṁ, bhikkhave, bhuttāvī assaṁ pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;

siyā ca me piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.

Atha dve bhikkhū āgaccheyyuṁ jighacchādubbalyaparetā.

Tyāhaṁ evaṁ vadeyyaṁ:

‘ahaṁ khomhi, bhikkhave, bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;

atthi ca me ayaṁ piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.

Sace ākaṅkhatha, bhuñjatha, no ce tumhe bhuñjissatha, idānāhaṁ appaharite vā chaḍḍessāmi, appāṇake vā udake opilāpessāmī’ti.

Tatrekassa bhikkhuno evamassa:

‘bhagavā kho bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;

atthi cāyaṁ bhagavato piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.

Sace mayaṁ na bhuñjissāma, idāni bhagavā appaharite vā chaḍḍessati, appāṇake vā udake opilāpessati.

Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā:

“dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha, mā āmisadāyādā”ti.

Āmisaññataraṁ kho panetaṁ, yadidaṁ piṇḍapāto.

Yannūnāhaṁ imaṁ piṇḍapātaṁ abhuñjitvā imināva jighacchādubbalyena evaṁ imaṁ rattindivaṁ vītināmeyyan’ti.

So taṁ piṇḍapātaṁ abhuñjitvā teneva jighacchādubbalyena evaṁ taṁ rattindivaṁ vītināmeyya.

Atha dutiyassa bhikkhuno evamassa:

‘bhagavā kho bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;

atthi cāyaṁ bhagavato piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.

Sace mayaṁ na bhuñjissāma, idāni bhagavā appaharite vā chaḍḍessati, appāṇake vā udake opilāpessati.

Yannūnāhaṁ imaṁ piṇḍapātaṁ bhuñjitvā jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā evaṁ imaṁ rattindivaṁ vītināmeyyan’ti.

So taṁ piṇḍapātaṁ bhuñjitvā jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā evaṁ taṁ rattindivaṁ vītināmeyya.

Kiñcāpi so, bhikkhave, bhikkhu taṁ piṇḍapātaṁ bhuñjitvā jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā evaṁ taṁ rattindivaṁ vītināmeyya, atha kho asuyeva me purimo bhikkhu pujjataro ca pāsaṁsataro ca.

Taṁ kissa hetu?

Tañhi tassa, bhikkhave, bhikkhuno dīgharattaṁ appicchatāya santuṭṭhiyā sallekhāya subharatāya vīriyārambhāya saṁvattissati.

Tasmātiha me, bhikkhave, dhammadāyādā bhavatha, mā āmisadāyādā.

Atthi me tumhesu anukampā:

‘kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṁ, no āmisadāyādā’”ti.

Idamavoca bhagavā.

Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.

Tatra kho āyasmā sāriputto acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi:

“āvuso bhikkhave”ti.

“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.

Āyasmā sāriputto etadavoca:

“Kittāvatā nu kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti, kittāvatā ca pana satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantī”ti?

“Dūratopi kho mayaṁ, āvuso, āgacchāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṁ.

Sādhu vatāyasmantaṁyeva sāriputtaṁ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho;

āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.

“Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.

“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.

Āyasmā sāriputto etadavoca:

“Kittāvatā nu kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti?

Idhāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti,

yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha, te ca dhamme nappajahanti,

bāhulikā ca honti, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā.

Tatrāvuso, therā bhikkhū tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhantī’ti—

iminā paṭhamena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti.

‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme nappajahantī’ti—

iminā dutiyena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti.

‘Bāhulikā ca, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā’ti—

iminā tatiyena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti.

Therā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

Tatrāvuso, majjhimā bhikkhū …pe…

navā bhikkhū tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhantī’ti—

iminā paṭhamena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti.

‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme nappajahantī’ti—

iminā dutiyena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti.

‘Bāhulikā ca honti, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā’ti—

iminā tatiyena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti.

Navā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

Ettāvatā kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti.

Kittāvatā ca panāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti?

Idhāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti—

yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahanti;

na ca bāhulikā honti, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā.

Tatrāvuso, therā bhikkhū tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.

‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantī’ti—

iminā paṭhamena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahantī’ti—

iminā dutiyena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

‘Na ca bāhulikā, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā’ti—

iminā tatiyena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

Therā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.

Tatrāvuso, majjhimā bhikkhū …pe…

navā bhikkhū tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.

‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantī’ti—

iminā paṭhamena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahantī’ti—

iminā dutiyena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

‘Na ca bāhulikā, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā’ti—

iminā tatiyena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

Navā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.

Ettāvatā kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti.

Tatrāvuso, lobho ca pāpako doso ca pāpako.

Lobhassa ca pahānāya dosassa ca pahānāya atthi majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.

Katamā ca sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati?

Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—

sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.

Ayaṁ kho sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.

Tatrāvuso, kodho ca pāpako upanāho ca pāpako …pe…

makkho ca pāpako paḷāso ca pāpako,

issā ca pāpikā maccherañca pāpakaṁ,

māyā ca pāpikā sāṭheyyañca pāpakaṁ,

thambho ca pāpako sārambho ca pāpako,

māno ca pāpako atimāno ca pāpako,

mado ca pāpako pamādo ca pāpako.