中部第 82 经

Katamañca, bho raṭṭhapāla, bhogapārijuññaṁ?

Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo.

Tassa te bhogā anupubbena parikkhayaṁ gacchanti.

So iti paṭisañcikkhati:

‘ahaṁ kho pubbe aḍḍho ahosiṁ mahaddhano mahābhogo.

Tassa me te bhogā anupubbena parikkhayaṁ gatā.

Na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigantuṁ adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kātuṁ.

Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.

So tena bhogapārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.

Idaṁ vuccati, bho raṭṭhapāla, bhogapārijuññaṁ.

Bhavaṁ kho pana raṭṭhapālo imasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto.

Taṁ bhoto raṭṭhapālassa bhogapārijuññaṁ natthi.

Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito?

Katamañca, bho raṭṭhapāla, ñātipārijuññaṁ?

Idha, bho raṭṭhapāla, ekaccassa bahū honti mittāmaccā ñātisālohitā.

Tassa te ñātakā anupubbena parikkhayaṁ gacchanti.

So iti paṭisañcikkhati:

‘mamaṁ kho pubbe bahū ahesuṁ mittāmaccā ñātisālohitā.

Tassa me te anupubbena parikkhayaṁ gatā.

Na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigantuṁ adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kātuṁ.

Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.

So tena ñātipārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.

Idaṁ vuccati, bho raṭṭhapāla, ñātipārijuññaṁ.

Bhoto kho pana raṭṭhapālassa imasmiṁyeva thullakoṭṭhike bahū mittāmaccā ñātisālohitā.

Taṁ bhoto raṭṭhapālassa ñātipārijuññaṁ natthi.

Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito?

Imāni kho, bho raṭṭhapāla, cattāri pārijuññāni, yehi pārijuññehi samannāgatā idhekacce kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti.

Tāni bhoto raṭṭhapālassa natthi.

Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti?

“Atthi kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā, ye ahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.

Katame cattāro?

‘Upaniyyati loko addhuvo’ti

kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.

‘Atāṇo loko anabhissaro’ti

kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dutiyo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.

‘Assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti

kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.

‘Ūno loko atitto taṇhādāso’ti

kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena catuttho dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.

Ime kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā, ye ahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.

“‘Upaniyyati loko addhuvo’ti—

bhavaṁ raṭṭhapālo āha.

Imassa, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,

tvaṁ vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi katāvī assasmimpi katāvī rathasmimpi katāvī dhanusmimpi katāvī tharusmimpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro”ti?

“Ahosiṁ ahaṁ, bho raṭṭhapāla, vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi katāvī assasmimpi katāvī rathasmimpi katāvī dhanusmimpi katāvī tharusmimpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro.

Appekadāhaṁ, bho raṭṭhapāla, iddhimāva maññe na attano balena samasamaṁ samanupassāmī”ti.

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,

evameva tvaṁ etarahi ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro”ti?

“No hidaṁ, bho raṭṭhapāla.

Etarahi jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āsītiko me vayo vattati.

Appekadāhaṁ, bho raṭṭhapāla, ‘idha pādaṁ karissāmī’ti aññeneva pādaṁ karomī”ti.

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:

‘upaniyyati loko addhuvo’ti,

yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.

“Acchariyaṁ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṁ, bho raṭṭhapāla.

Yāva subhāsitañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:

‘upaniyyati loko addhuvo’ti.

Upaniyyati hi, bho raṭṭhapāla, loko addhuvo.

Saṁvijjante kho, bho raṭṭhapāla, imasmiṁ rājakule hatthikāyāpi assakāyāpi rathakāyāpi pattikāyāpi, amhākaṁ āpadāsu pariyodhāya vattissanti.

‘Atāṇo loko anabhissaro’ti—

bhavaṁ raṭṭhapālo āha.

Imassa pana, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,

atthi te koci anusāyiko ābādho”ti?

“Atthi me, bho raṭṭhapāla, anusāyiko ābādho.

Appekadā maṁ, bho raṭṭhapāla, mittāmaccā ñātisālohitā parivāretvā ṭhitā honti:

‘idāni rājā korabyo kālaṁ karissati, idāni rājā korabyo kālaṁ karissatī’”ti.

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,

labhasi tvaṁ te mittāmacce ñātisālohite:

‘āyantu me bhonto mittāmaccā ñātisālohitā, sabbeva santā imaṁ vedanaṁ saṁvibhajatha, yathāhaṁ lahukatarikaṁ vedanaṁ vediyeyyan’ti—

udāhu tvaṁyeva taṁ vedanaṁ vediyasī”ti?

“Nāhaṁ, bho raṭṭhapāla, labhāmi te mittāmacce ñātisālohite:

‘āyantu me bhonto mittāmaccā ñātisālohitā, sabbeva santā imaṁ vedanaṁ saṁvibhajatha, yathāhaṁ lahukatarikaṁ vedanaṁ vediyeyyan’ti.

Atha kho ahameva taṁ vedanaṁ vediyāmī”ti.

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:

‘atāṇo loko anabhissaro’ti,

yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.

“Acchariyaṁ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṁ, bho raṭṭhapāla.

Yāva subhāsitaṁ cidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:

‘atāṇo loko anabhissaro’ti.

Atāṇo hi, bho raṭṭhapāla, loko anabhissaro.

Saṁvijjati kho, bho raṭṭhapāla, imasmiṁ rājakule pahūtaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ bhūmigatañca vehāsagatañca.

‘Assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti—

bhavaṁ raṭṭhapālo āha.

Imassa pana, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,

yathā tvaṁ etarahi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresi, lacchasi tvaṁ paratthāpi:

‘evamevāhaṁ imeheva pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremī’ti, udāhu aññe imaṁ bhogaṁ paṭipajjissanti, tvaṁ pana yathākammaṁ gamissasī”ti?

“Yathāhaṁ, bho raṭṭhapāla, etarahi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremi, nāhaṁ lacchāmi paratthāpi:

‘evameva imeheva pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremī’ti.

Atha kho aññe imaṁ bhogaṁ paṭipajjissanti; ahaṁ pana yathākammaṁ gamissāmī”ti.

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:

‘assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti,

yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.

“Acchariyaṁ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṁ, bho raṭṭhapāla.

Yāva subhāsitaṁ cidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:

‘assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti.

Assako hi, bho raṭṭhapāla, loko sabbaṁ pahāya gamanīyaṁ.

‘Ūno loko atitto taṇhādāso’ti—

bhavaṁ raṭṭhapālo āha.

Imassa, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,

phītaṁ kuruṁ ajjhāvasasī”ti?

“Evaṁ, bho raṭṭhapāla, phītaṁ kuruṁ ajjhāvasāmī”ti.

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,

idha puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko.

So taṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya:

‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṁ āgacchāmi puratthimāya disāya?

Tatthaddasaṁ mahantaṁ janapadaṁ iddhañceva phītañca bahujanaṁ ākiṇṇamanussaṁ.

Bahū tattha hatthikāyā assakāyā rathakāyā pattikāyā;

bahu tattha dhanadhaññaṁ;

bahu tattha hiraññasuvaṇṇaṁ akatañceva katañca;

bahu tattha itthipariggaho.

Sakkā ca tāvatakeneva balamattena abhivijinituṁ.

Abhivijina, mahārājā’ti, kinti naṁ kareyyāsī”ti?

“Tampi mayaṁ, bho raṭṭhapāla, abhivijiya ajjhāvaseyyāmā”ti.

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,

idha puriso āgaccheyya pacchimāya disāya …

uttarāya disāya …