中部第 98 经

Majjhima Nikāya 98

Vāseṭṭhasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.

Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā icchānaṅgale paṭivasanti, seyyathidaṁ—

caṅkī brāhmaṇo, tārukkho brāhmaṇo, pokkharasāti brāhmaṇo, jāṇussoṇi brāhmaṇo, todeyyo brāhmaṇo, aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā.

Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṁ māṇavānaṁ jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamantānaṁ anuvicarantānaṁ ayamantarākathā udapādi:

“kathaṁ, bho, brāhmaṇo hotī”ti?

Bhāradvājo māṇavo evamāha:

“yato kho, bho, ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena—

ettāvatā kho, bho, brāhmaṇo hotī”ti.

Vāseṭṭho māṇavo evamāha:

“yato kho, bho, sīlavā ca hoti vattasampanno ca—

ettāvatā kho, bho, brāhmaṇo hotī”ti.

Neva kho asakkhi bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhaṁ māṇavaṁ saññāpetuṁ, na pana asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ saññāpetuṁ.

Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ āmantesi:

“ayaṁ kho, bho bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.

Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:

‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ etamatthaṁ pucchissāma.

Yathā no samaṇo gotamo byākarissati tathā naṁ dhāressāmā”ti.

“Evaṁ, bho”ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.

Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

Ekamantaṁ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:

“Anuññātapaṭiññātā,

tevijjā mayamasmubho;

Ahaṁ pokkharasātissa,

tārukkhassāyaṁ māṇavo.

Tevijjānaṁ yadakkhātaṁ,

tatra kevalinosmase;

Padakasmā veyyākaraṇā,

jappe ācariyasādisā;

Tesaṁ no jātivādasmiṁ,

vivādo atthi gotama.

Jātiyā brāhmaṇo hoti,

bhāradvājo iti bhāsati;

Ahañca kammunā brūmi,

evaṁ jānāhi cakkhuma.

Te na sakkoma ñāpetuṁ,

aññamaññaṁ mayaṁ ubho;

Bhavantaṁ puṭṭhumāgamā,

sambuddhaṁ iti vissutaṁ.

Candaṁ yathā khayātītaṁ,

pecca pañjalikā janā;

Vandamānā namassanti,

lokasmiṁ gotamaṁ.

Cakkhuṁ loke samuppannaṁ,

mayaṁ pucchāma gotamaṁ;

Jātiyā brāhmaṇo hoti,

udāhu bhavati kammunā;

Ajānataṁ no pabrūhi,

yathā jānemu brāhmaṇan”ti.

“Tesaṁ vo ahaṁ byakkhissaṁ,

(vāseṭṭhāti bhagavā)

Anupubbaṁ yathātathaṁ;

Jātivibhaṅgaṁ pāṇānaṁ,

Aññamaññāhi jātiyo.

Tiṇarukkhepi jānātha,

na cāpi paṭijānare;

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,

aññamaññā hi jātiyo.

Tato kīṭe paṭaṅge ca,

yāva kunthakipillike;

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,

aññamaññā hi jātiyo.

Catuppadepi jānātha,

khuddake ca mahallake;

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,

aññamaññā hi jātiyo.

Pādudarepi jānātha,

urage dīghapiṭṭhike;

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,

aññamaññā hi jātiyo.

Tato macchepi jānātha,

udake vārigocare;

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,

aññamaññā hi jātiyo.

Tato pakkhīpi jānātha,

pattayāne vihaṅgame;

Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,

aññamaññā hi jātiyo.

Yathā etāsu jātīsu,

liṅgaṁ jātimayaṁ puthu;

Evaṁ natthi manussesu,

liṅgaṁ jātimayaṁ puthu.

Na kesehi na sīsehi,

na kaṇṇehi na akkhīhi;

Na mukhena na nāsāya,

na oṭṭhehi bhamūhi vā.

Na gīvāya na aṁsehi,

na udarena na piṭṭhiyā;

Na soṇiyā na urasā,

na sambādhe na methune.

Na hatthehi na pādehi,

naṅgulīhi nakhehi vā;

Na jaṅghāhi na ūrūhi,

na vaṇṇena sarena vā;

Liṅgaṁ jātimayaṁ neva,

yathā aññāsu jātisu.

Paccattañca sarīresu,

manussesvetaṁ na vijjati;

Vokārañca manussesu,

samaññāya pavuccati.

Yo hi koci manussesu,

gorakkhaṁ upajīvati;

Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,

kassako so na brāhmaṇo.

Yo hi koci manussesu,

puthusippena jīvati;

Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,

sippiko so na brāhmaṇo.

Yo hi koci manussesu,

vohāraṁ upajīvati;

Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,

vāṇijo so na brāhmaṇo.

Yo hi koci manussesu,

parapessena jīvati;

Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,

pessako so na brāhmaṇo.