相应部第 35 相应

Saṁyutta Nikāya 35.132

13. Gahapativagga

Lohiccasutta

Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati makkarakate araññakuṭikāyaṁ.

Atha kho lohiccassa brāhmaṇassa sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā yenāyasmato mahākaccānassa araññakuṭikā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā parito parito kuṭikāya anucaṅkamanti anuvicaranti uccāsaddā mahāsaddā kānici kānici seleyyakāni karonti:

“ime pana muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā bandhupādāpaccā, imesaṁ bharatakānaṁ sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā”ti.

Atha kho āyasmā mahākaccāno vihārā nikkhamitvā te māṇavake etadavoca:

“mā māṇavakā saddamakattha;

dhammaṁ vo bhāsissāmī”ti.

Evaṁ vutte, te māṇavakā tuṇhī ahesuṁ.

Atha kho āyasmā mahākaccāno te māṇavake gāthāhi ajjhabhāsi:

“Sīluttamā pubbatarā ahesuṁ,

Te brāhmaṇā ye purāṇaṁ saranti;

Guttāni dvārāni surakkhitāni,

Ahesuṁ tesaṁ abhibhuyya kodhaṁ.

Dhamme ca jhāne ca ratā ahesuṁ,

Te brāhmaṇā ye purāṇaṁ saranti.

Ime ca vokkamma japāmaseti,

Gottena mattā visamaṁ caranti;

Kodhābhibhūtā puthuattadaṇḍā,

Virajjamānā sataṇhātaṇhesu.

Aguttadvārassa bhavanti moghā,

Supineva laddhaṁ purisassa vittaṁ;

Anāsakā thaṇḍilasāyikā ca,

Pāto sinānañca tayo ca vedā.

Kharājinaṁ jaṭāpaṅko,

mantā sīlabbataṁ tapo;

Kuhanā vaṅkadaṇḍā ca,

udakācamanāni ca;

Vaṇṇā ete brāhmaṇānaṁ,

katā kiñcikkhabhāvanā.

Cittañca susamāhitaṁ,

vippasannamanāvilaṁ;

Akhilaṁ sabbabhūtesu,

so maggo brahmapattiyā”ti.

Atha kho te māṇavakā kupitā anattamanā yena lohicco brāhmaṇo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā lohiccaṁ brāhmaṇaṁ etadavocuṁ:

“yagghe bhavaṁ jāneyya, samaṇo mahākaccāno brāhmaṇānaṁ mante ekaṁsena apavadati, paṭikkosatī”ti?

Evaṁ vutte, lohicco brāhmaṇo kupito ahosi anattamano.

Atha kho lohiccassa brāhmaṇassa etadahosi:

“na kho pana metaṁ patirūpaṁ yohaṁ aññadatthu māṇavakānaṁyeva sutvā samaṇaṁ mahākaccānaṁ akkoseyyaṁ paribhāseyyaṁ.

Yannūnāhaṁ upasaṅkamitvā puccheyyan”ti.

Atha kho lohicco brāhmaṇo tehi māṇavakehi saddhiṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho lohicco brāhmaṇo āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:

“āgamaṁsu nu khvidha, bho kaccāna, amhākaṁ sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā”ti?

“Āgamaṁsu khvidha te, brāhmaṇa, sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā”ti.

“Ahu pana bhoto kaccānassa tehi māṇavakehi saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?

“Ahu kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti.

“Yathā kathaṁ pana bhoto kaccānassa tehi māṇavakehi saddhiṁ ahosi kathāsallāpo”ti?

“Evaṁ kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṁ ahosi kathāsallāpo:

‘Sīluttamā pubbatarā ahesuṁ,

Te brāhmaṇā ye purāṇaṁ saranti;

…pe…

Akhilaṁ sabbabhūtesu,

So maggo brahmapattiyā’ti.

Evaṁ kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṁ ahosi kathāsallāpo”ti.

“‘Aguttadvāro’ti bhavaṁ kaccāno āha.

Kittāvatā nu kho, bho kaccāna, aguttadvāro hotī”ti?

“Idha, brāhmaṇa, ekacco cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati, parittacetaso

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.

Sotena saddaṁ sutvā …

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe ca dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati, parittacetaso

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.

Evaṁ kho, brāhmaṇa, aguttadvāro hotī”ti.

“Acchariyaṁ, bho kaccāna, abbhutaṁ, bho kaccāna.

Yāvañcidaṁ bhotā kaccānena aguttadvārova samāno aguttadvāroti akkhāto.

‘Guttadvāro’ti bhavaṁ kaccāno āha.

Kittāvatā nu kho, bho kaccāna, guttadvāro hotī”ti?

“Idha, brāhmaṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati, appamāṇacetaso

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.

Sotena saddaṁ sutvā …

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati, appamāṇacetaso

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.

Evaṁ kho, brāhmaṇa, guttadvāro hotī”ti.

“Acchariyaṁ, bho kaccāna, abbhutaṁ, bho kaccāna.

Yāvañcidaṁ bhotā kaccānena guttadvārova samāno guttadvāroti akkhāto.

Abhikkantaṁ, bho kaccāna; abhikkantaṁ, bho kaccāna.

Seyyathāpi, bho kaccāna, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā kaccānena anekapariyāyena dhammo pakāsito.

Esāhaṁ, bho kaccāna, taṁ bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca.

Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.

Yathā ca bhavaṁ kaccāno makkarakate upāsakakulāni upasaṅkamati; evameva lohiccakulaṁ upasaṅkamatu.

Tattha ye māṇavakā vā māṇavikā vā bhavantaṁ kaccānaṁ abhivādessanti paccuṭṭhissanti āsanaṁ vā udakaṁ vā dassanti, tesaṁ taṁ bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.

Navamaṁ.