Subhasutta · Subhasutta

Evameva kho, māṇava, bhikkhu yathā iṇaṁ yathā rogaṁ yathā bandhanāgāraṁ yathā dāsabyaṁ yathā kantāraddhānamaggaṁ, evaṁ ime pañca nīvaraṇe appahīne attani samanupassati.

dn10:2.12.1

2.12.2

Seyyathāpi, māṇava, yathā āṇaṇyaṁ yathā ārogyaṁ yathā bandhanāmokkhaṁ yathā bhujissaṁ yathā khemantabhūmiṁ.

dn10:2.12.2

2.12.3

Evameva kho bhikkhu ime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassati.

dn10:2.12.3

2.12.4

Tassime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.

dn10:2.12.4

2.13.1

So vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

dn10:2.13.1

2.13.2

So imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.

dn10:2.13.2

2.14.1

Seyyathāpi, māṇava, dakkho nhāpako vā nhāpakantevāsī vā kaṁsathāle nhānīyacuṇṇāni ākiritvā udakena paripphosakaṁ paripphosakaṁ sanneyya. Sāyaṁ nhānīyapiṇḍi snehānugatā snehaparetā santarabāhirā phuṭā snehena, na ca paggharaṇī.

dn10:2.14.1

2.14.2

Evameva kho, māṇava, bhikkhu imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.

dn10:2.14.2

2.14.3

Yampi, māṇava, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

dn10:2.14.3

2.14.4

So imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.

dn10:2.14.4

2.14.5

Idampissa hoti samādhismiṁ.

dn10:2.14.5

2.15.1

Puna caparaṁ, māṇava, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

dn10:2.15.1

2.15.2

So imameva kāyaṁ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.

dn10:2.15.2

2.16.1

Seyyathāpi, māṇava, udakarahado gambhīro ubbhidodako. Tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na uttarāya disāya udakassa āyamukhaṁ, devo ca na kālena kālaṁ sammā dhāraṁ anupaveccheyya. Atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṁ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya, nāssa kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṁ assa.

dn10:2.16.1

2.16.2

Evameva kho, māṇava, bhikkhu …pe…

dn10:2.16.2

2.16.3

yampi, māṇava, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

dn10:2.16.3

2.16.4

So imameva kāyaṁ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.

dn10:2.16.4

2.16.5

Idampissa hoti samādhismiṁ.

dn10:2.16.5

2.17.1

Puna caparaṁ, māṇava, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti, tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

dn10:2.17.1

2.17.2

So imameva kāyaṁ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṁ hoti.

dn10:2.17.2

2.17.3

Seyyathāpi, māṇava, uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, tāni yāva caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni paripūrāni paripphuṭāni, nāssa kiñci sabbāvataṁ uppalānaṁ vā padumānaṁ vā puṇḍarīkānaṁ vā sītena vārinā apphuṭaṁ assa.

dn10:2.17.3

2.17.4

Evameva kho, māṇava, bhikkhu …pe…

dn10:2.17.4

2.17.5

yampi, māṇava, bhikkhu pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

dn10:2.17.5

2.17.6

So imameva kāyaṁ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṁ hoti.

dn10:2.17.6

2.17.7

Idampissa hoti samādhismiṁ.

dn10:2.17.7

2.18.1

Puna caparaṁ, māṇava, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

dn10:2.18.1

2.18.2

So imameva kāyaṁ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti;

dn10:2.18.2

2.18.3

nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṁ hoti.

dn10:2.18.3

2.18.4

Seyyathāpi, māṇava, puriso odātena vatthena sasīsaṁ pārupitvā nisinno assa, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṁ assa.

dn10:2.18.4

2.18.5

Evameva kho, māṇava, bhikkhu …pe…

dn10:2.18.5

2.18.6

yampi, māṇava, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

dn10:2.18.6

2.18.7

So imameva kāyaṁ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṁ hoti.

dn10:2.18.7

2.18.8

Idampissa hoti samādhismiṁ.

dn10:2.18.8

2.19.1

Ayaṁ kho so, māṇava, ariyo samādhikkhandho yassa so bhagavā vaṇṇavādī ahosi, yattha ca imaṁ janataṁ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesi.

dn10:2.19.1

2.19.2

Atthi cevettha uttarikaraṇīyan”ti.

dn10:2.19.2

2.19.3

“Acchariyaṁ, bho ānanda, abbhutaṁ, bho ānanda.

dn10:2.19.3

2.19.4

So cāyaṁ, bho ānanda, ariyo samādhikkhandho paripuṇṇo, no aparipuṇṇo.

dn10:2.19.4

2.19.5

Evaṁ paripuṇṇañcāhaṁ, bho ānanda, ariyaṁ samādhikkhandhaṁ ito bahiddhā aññesu samaṇabrāhmaṇesu na samanupassāmi.

dn10:2.19.5

2.19.6

Evaṁ paripuṇṇañca, bho ānanda, ariyaṁ samādhikkhandhaṁ ito bahiddhā aññe samaṇabrāhmaṇā attani samanupasseyyuṁ, te tāvatakeneva attamanā assu:

dn10:2.19.6

2.19.7

‘alamettāvatā, katamettāvatā, anuppatto no sāmaññattho, natthi no kiñci uttarikaraṇīyan’ti.

dn10:2.19.7

2.19.8

Atha ca pana bhavaṁ ānando evamāha:

dn10:2.19.8

2.19.9

‘atthi cevettha uttarikaraṇīyan’ti.

dn10:2.19.9

2.20.0

3. Paññākkhandha

dn10:2.20.0

2.20.1

Katamo pana so, bho ānanda, ariyo paññākkhandho, yassa bho bhavaṁ gotamo vaṇṇavādī ahosi, yattha ca imaṁ janataṁ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesī”ti?

dn10:2.20.1

2.21.1

“So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.

dn10:2.21.1

2.21.2

So evaṁ pajānāti:

dn10:2.21.2

2.21.3

‘ayaṁ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo;

dn10:2.21.3

2.21.4

idañca pana me viññāṇaṁ ettha sitaṁ ettha paṭibaddhan’ti.

dn10:2.21.4

2.22.1

Seyyathāpi, māṇava, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tatrāssa suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā.

dn10:2.22.1

2.22.2

Tamenaṁ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya: ‘ayaṁ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tatridaṁ suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā’ti.

dn10:2.22.2

2.22.3

Evameva kho, māṇava, bhikkhu evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.

dn10:2.22.3

2.22.4

So evaṁ pajānāti:

dn10:2.22.4

2.22.5

‘ayaṁ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo. Idañca pana me viññāṇaṁ ettha sitaṁ ettha paṭibaddhan’ti.

dn10:2.22.5

2.22.6

Yampi, māṇava, bhikkhu evaṁ samāhite citte …pe…

dn10:2.22.6

2.22.7

āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.

dn10:2.22.7

2.22.8

So evaṁ pajānāti …pe…

dn10:2.22.8

2.22.9

ettha paṭibaddhanti.

dn10:2.22.9

2.22.10

Idampissa hoti paññāya.

dn10:2.22.10

2.23.1

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte manomayaṁ kāyaṁ abhinimmānāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.

dn10:2.23.1

2.23.2

So imamhā kāyā aññaṁ kāyaṁ abhinimmināti rūpiṁ manomayaṁ sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyaṁ.

dn10:2.23.2

2.24.1

Seyyathāpi, māṇava, puriso muñjamhā īsikaṁ pavāheyya.

dn10:2.24.1

2.24.2

Tassa evamassa:

dn10:2.24.2

2.24.3

‘ayaṁ muñjo ayaṁ īsikā; añño muñjo aññā īsikā; muñjamhā tveva īsikā pavāḷhā’ti.

dn10:2.24.3

2.24.4

Seyyathā vā pana, māṇava, puriso asiṁ kosiyā pavāheyya.

dn10:2.24.4

2.24.5

Tassa evamassa:

dn10:2.24.5

2.24.6

‘ayaṁ asi, ayaṁ kosi; añño asi, aññā kosi; kosiyā tveva asi pavāḷho’ti.

dn10:2.24.6

2.24.7

Seyyathā vā pana, māṇava, puriso ahiṁ karaṇḍā uddhareyya.

dn10:2.24.7

2.24.8

Tassa evamassa:

dn10:2.24.8

2.24.9

‘ayaṁ ahi, ayaṁ karaṇḍo; añño ahi, añño karaṇḍo; karaṇḍā tveva ahi ubbhato’ti.

dn10:2.24.9

2.24.10

Evameva kho, māṇava, bhikkhu …pe…

dn10:2.24.10

2.24.11

yampi, māṇava, bhikkhu evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte manomayaṁ kāyaṁ abhinimmānāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti …pe….

dn10:2.24.11

2.24.12

Idampissa hoti paññāya.

dn10:2.24.12

2.25.1

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte iddhividhāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.

dn10:2.25.1

2.25.2

So anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti—ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ tirobhāvaṁ tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karoti seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁ mahiddhike evaṁ mahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti.

dn10:2.25.2

2.26.1

Seyyathāpi, māṇava, dakkho kumbhakāro vā kumbhakārantevāsī vā suparikammakatāya mattikāya yaññadeva bhājanavikatiṁ ākaṅkheyya, taṁ tadeva kareyya abhinipphādeyya.

dn10:2.26.1

2.26.2

Seyyathā vā pana, māṇava, dakkho dantakāro vā dantakārantevāsī vā suparikammakatasmiṁ dantasmiṁ yaññadeva dantavikatiṁ ākaṅkheyya, taṁ tadeva kareyya abhinipphādeyya.

dn10:2.26.2

2.26.3

Seyyathā vā pana, māṇava, dakkho suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā suparikammakatasmiṁ suvaṇṇasmiṁ yaññadeva suvaṇṇavikatiṁ ākaṅkheyya, taṁ tadeva kareyya abhinipphādeyya.

dn10:2.26.3

2.26.4

Evameva kho, māṇava, bhikkhu …pe… yampi māṇava bhikkhu evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte iddhividhāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.

dn10:2.26.4

2.26.5

So anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti—ekopi hutvā bahudhā hoti …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti.

dn10:2.26.5

2.26.6

Idampissa hoti paññāya.

dn10:2.26.6

2.27.1

So evaṁ samāhite citte …pe… āneñjappatte dibbāya sotadhātuyā cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti

dn10:2.27.1

2.27.2

So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca.

dn10:2.27.2

2.27.3

Seyyathāpi, māṇava, puriso addhānamaggappaṭipanno. So suṇeyya bherisaddampi mudiṅgasaddampi saṅkhapaṇavadindimasaddampi. Tassa evamassa—bherisaddo itipi mudiṅgasaddo itipi saṅkhapaṇavadindimasaddo itipi.

dn10:2.27.3

2.27.4

Evameva kho, māṇava, bhikkhu …pe…

dn10:2.27.4

2.27.5

yampi, māṇava, bhikkhu evaṁ samāhite citte …pe… āneñjappatte dibbāya sotadhātuyā cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.

dn10:2.27.5

2.27.6

So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca.

dn10:2.27.6

2.27.7

Idampissa hoti paññāya.

dn10:2.27.7

2.28.1

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte cetopariyañāṇāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.

dn10:2.28.1

2.28.2

So parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānāti,

dn10:2.28.2

2.28.3

sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.3

2.28.4

vītarāgaṁ vā cittaṁ ‘vītarāgaṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.4

2.28.5

sadosaṁ vā cittaṁ ‘sadosaṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.5

2.28.6

vītadosaṁ vā cittaṁ ‘vītadosaṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.6

2.28.7

samohaṁ vā cittaṁ ‘samohaṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.7

2.28.8

vītamohaṁ vā cittaṁ ‘vītamohaṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.8

2.28.9

saṅkhittaṁ vā cittaṁ ‘saṅkhittaṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.9

2.28.10

vikkhittaṁ vā cittaṁ ‘vikkhittaṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.10

2.28.11

mahaggataṁ vā cittaṁ ‘mahaggataṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.11

2.28.12

amahaggataṁ vā cittaṁ ‘amahaggataṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.12

2.28.13

sauttaraṁ vā cittaṁ ‘sauttaraṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.13

2.28.14

anuttaraṁ vā cittaṁ ‘anuttaraṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.14

2.28.15

samāhitaṁ vā cittaṁ ‘samāhitaṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.15

2.28.16

asamāhitaṁ vā cittaṁ ‘asamāhitaṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.16

2.28.17

vimuttaṁ vā cittaṁ ‘vimuttaṁ cittan’ti pajānāti,

dn10:2.28.17