巴利《小部》· 本生

Jātaka

Cattālīsanipāta

Tesakuṇavagga

2. Sarabhaṅgajātaka

“Alaṅkatā kuṇḍalino suvatthā,

Veḷuriyamuttātharukhaggabandhā;

Rathesabhā tiṭṭhatha ke nu tumhe,

Kathaṁ vo jānanti manussaloke”.

“Ahamaṭṭhako bhīmaratho panāyaṁ,

Kāliṅgarājā pana uggatoyaṁ;

Susaññatānaṁ isīnaṁ dassanāya,

Idhāgatā pucchitāyemha pañhe”.

“Vehāyasaṁ tiṭṭhasi antalikkhe,

Pathaddhuno pannaraseva cando;

Pucchāmi taṁ yakkha mahānubhāva,

Kathaṁ taṁ jānanti manussaloke”.

“Yamāhu devesu sujampatīti,

Maghavāti taṁ āhu manussaloke;

Sa devarājā idamajja patto,

Susaññatānaṁ isīnaṁ dassanāya”.

“Dūre sutā no isayo samāgatā,

Mahiddhikā iddhiguṇūpapannā;

Vandāmi te ayire pasannacitto,

Ye jīvalokettha manussaseṭṭhā”.

“Gandho isīnaṁ ciradikkhitānaṁ,

Kāyā cuto gacchati mālutena;

Ito paṭikkamma sahassanetta,

Gandho isīnaṁ asuci devarāja”.

“Gandho isīnaṁ ciradikkhitānaṁ,

Kāyā cuto gacchatu mālutena;

Vicitrapupphaṁ surabhiṁva mālaṁ,

Gandhañca etaṁ pāṭikaṅkhāma bhante;

Na hettha devā paṭikkūlasaññino”.

“Purindado bhūtapatī yasassī,

Devānamindo sakko maghavā sujampati;

Sa devarājā asuragaṇappamaddano,

Okāsamākaṅkhati pañha pucchituṁ.

Ko nevimesaṁ idha paṇḍitānaṁ,

Pañhe puṭṭho nipuṇe byākarissati;

Tiṇṇañca raññaṁ manujādhipānaṁ,

Devānamindassa ca vāsavassa”.

“Ayaṁ isi sarabhaṅgo tapassī,

Yato jāto virato methunasmā;

Āceraputto suvinītarūpo,

So nesaṁ pañhāni viyākarissati”.

“Koṇḍañña pañhāni viyākarohi,

Yācanti taṁ isayo sādhurūpā;

Koṇḍañña eso manujesu dhammo,

Yaṁ vuddhamāgacchati esa bhāro”.

“Katāvakāsā pucchantu bhonto,

Yaṁ kiñci pañhaṁ manasābhipatthitaṁ;

Ahañhi taṁ taṁ vo viyākarissaṁ,

Ñatvā sayaṁ lokamimaṁ parañca”.

Tato ca maghavā sakko,

atthadassī purindado;

Apucchi paṭhamaṁ pañhaṁ,

yañcāsi abhipatthitaṁ.

“Kiṁ sū vadhitvā na kadāci socati,

Kissappahānaṁ isayo vaṇṇayanti;

Kassīdha vuttaṁ pharusaṁ khametha,

Akkhāhi me koṇḍañña etamatthaṁ”.

“Kodhaṁ vadhitvā na kadāci socati,

Makkhappahānaṁ isayo vaṇṇayanti;

Sabbesaṁ vuttaṁ pharusaṁ khametha,

Etaṁ khantiṁ uttamamāhu santo”.

“Sakkā ubhinnaṁ vacanaṁ titikkhituṁ,

Sadisassa vā seṭṭhatarassa vāpi;

Kathaṁ nu hīnassa vaco khametha,

Akkhāhi me koṇḍañña etamatthaṁ”.

“Bhayā hi seṭṭhassa vaco khametha,

Sārambhahetū pana sādisassa;

Yo cīdha hīnassa vaco khametha,

Etaṁ khantiṁ uttamamāhu santo”.

“Kathaṁ vijaññā catupattharūpaṁ,

Seṭṭhaṁ sarikkhaṁ athavāpi hīnaṁ;

Virūparūpena caranti santo,

Tasmā hi sabbesaṁ vaco khametha”.

“Na hetamatthaṁ mahatīpi senā,

Sarājikā yujjhamānā labhetha;

Yaṁ khantimā sappuriso labhetha,

Khantī balassūpasamanti verā”.

“Subhāsitaṁ te anumodiyāna,

Aññaṁ taṁ pucchāmi tadiṅgha brūhi;

Yathā ahuṁ daṇḍakī nāḷikero,

Athajjuno kalābu cāpi rājā;

Tesaṁ gatiṁ brūhi supāpakamminaṁ,

Katthūpapannā isinaṁ viheṭhakā”.

“Kisañhi vacchaṁ avakiriya daṇḍakī,

Ucchinnamūlo sajano saraṭṭho;

Kukkuḷanāme nirayamhi paccati,

Tassa phuliṅgāni patanti kāye.

Yo saññate pabbajite aheṭhayi,

Dhammaṁ bhaṇante samaṇe adūsake;

Taṁ nāḷikeraṁ sunakhā parattha,

Saṅgamma khādanti viphandamānaṁ.

Athajjuno niraye sattisūle,

Avaṁsiro patito uddhampādo;

Aṅgīrasaṁ gotamaṁ heṭhayitvā,

Khantiṁ tapassiṁ cirabrahmacāriṁ.

Yo khaṇḍaso pabbajitaṁ achedayi,

Khantiṁ vadantaṁ samaṇaṁ adūsakaṁ;

Kalābuvīciṁ upapajja paccati,

Mahāpatāpaṁ kaṭukaṁ bhayānakaṁ.

Etāni sutvā nirayāni paṇḍito,

Aññāni pāpiṭṭhatarāni cettha;

Dhammaṁ care samaṇabrāhmaṇesu,

Evaṅkaro saggamupeti ṭhānaṁ”.

“Subhāsitaṁ te anumodiyāna,

Aññaṁ taṁ pucchāmi tadiṅgha brūhi;

Kathaṁvidhaṁ sīlavantaṁ vadanti,

Kathaṁvidhaṁ paññavantaṁ vadanti;

Kathaṁvidhaṁ sappurisaṁ vadanti,

Kathaṁvidhaṁ no siri no jahāti”.

“Kāyena vācāya ca yodha saññato,

Manasā ca kiñci na karoti pāpaṁ;

Na attahetū alikaṁ bhaṇeti,

Tathāvidhaṁ sīlavantaṁ vadanti.

Gambhīrapañhaṁ manasābhicintayaṁ,

Nāccāhitaṁ kamma karoti luddaṁ;

Kālāgataṁ atthapadaṁ na riñcati,