巴利《小部》· 本生

Tā disvā āyattamanā purindado,

Iccabravī devavaro katañjalī;

“Sabbāva vo hotha sugatte sādisī,

Ko neva bhadde kalahaṁ udīrayi”.

“Yo sabbalokaccarito mahāmuni,

Dhamme ṭhito nārado saccanikkamo;

So nobravi girivare gandhamādane,

Gantvāna bhūtādhipameva pucchatha;

Sace na jānātha idhuttamādhamaṁ”.

“Asu brahāraññacaro mahāmuni,

Nādatvā bhattaṁ varagatte bhuñjati;

Viceyya dānāni dadāti kosiyo,

Yassā hi so dassati sāva seyyasi”.

“Asū hi yo sammati dakkhiṇaṁ disaṁ,

Gaṅgāya tīre himavantapassani;

Sa kosiyo dullabhapānabhojano,

Tassa sudhaṁ pāpaya devasārathi”.

Sa mātalī devavarena pesito,

Sahassayuttaṁ abhiruyha sandanaṁ;

Sukhippameva upagamma assamaṁ,

Adissamāno munino sudhaṁ adā.

“Udaggihuttaṁ upatiṭṭhato hi me,

Pabhaṅkaraṁ lokatamonuduttamaṁ;

Sabbāni bhūtāni adhicca vāsavo,

Ko neva me pāṇisu kiṁ sudhodahi.

Saṅkhūpamaṁ setamatulyadassanaṁ,

Suciṁ sugandhaṁ piyarūpamabbhutaṁ;

Adiṭṭhapubbaṁ mama jātu cakkhubhi,

Kā devatā pāṇisu kiṁ sudhodahi”.

“Ahaṁ mahindena mahesi pesito,

Sudhābhihāsiṁ turito mahāmuni;

Jānāsi maṁ mātali devasārathi,

Bhuñjassu bhattuttama mābhivārayi.

Bhuttā ca sā dvādasa hanti pāpake,

Khudaṁ pipāsaṁ aratiṁ daraklamaṁ;

Kodhūpanāhañca vivādapesuṇaṁ,

Sītuṇha tandiñca rasuttamaṁ idaṁ”.

“Na kappatī mātali mayha bhuñjituṁ,

Pubbe adatvā iti me vatuttamaṁ;

Na cāpi ekāsnamarīyapūjitaṁ,

Asaṁvibhāgī ca sukhaṁ na vindati”.

“Thīghātakā ye cime pāradārikā,

Mittadduno ye ca sapanti subbate;

Sabbe ca te maccharipañcamādhamā,

Tasmā adatvā udakampi nāsniye.

Sohitthiyā vā purisassa vā pana,

Dassāmi dānaṁ vidusampavaṇṇitaṁ;

Saddhā vadaññū idha vītamaccharā,

Bhavanti hete sucisaccasammatā”.

Ato matā devavarena pesitā,

Kaññā catasso kanakattacūpamā;

Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī,

Taṁ assamaṁ āgamu yattha kosiyo.

Tā disvā sabbo paramappamodito,

Subhena vaṇṇena sikhārivaggino;

Kaññā catasso caturo catuddisā,

Iccabravī mātalino ca sammukhā.

“Purimaṁ disaṁ kā tvaṁ pabhāsi devate,

Alaṅkatā tāravarāva osadhī;

Pucchāmi taṁ kañcanavelliviggahe,

Ācikkha me tvaṁ katamāsi devatā”.

“Sirāha devī manujebhi pūjitā,

Apāpasattūpanisevinī sadā;

Sudhāvivādena tavantimāgatā,

Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya.

Yassāhamicchāmi sudhaṁ mahāmuni,

So sabbakāmehi naro pamodati;

Sirīti maṁ jānahi jūhatuttama,

Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya”.

“Sippena vijjācaraṇena buddhiyā,

Narā upetā paguṇā sakammunā;

Tayā vihīnā na labhanti kiñcanaṁ,

Tayidaṁ na sādhu yadidaṁ tayā kataṁ.

Passāmi posaṁ alasaṁ mahagghasaṁ,

Sudukkulīnampi arūpimaṁ naraṁ;

Tayānugutto siri jātimāmapi,

Peseti dāsaṁ viya bhogavā sukhī.

Taṁ taṁ asaccaṁ avibhajjaseviniṁ,

Jānāmi mūḷhaṁ vidurānupātiniṁ;

Na tādisī arahati āsanūdakaṁ,

Kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi”.

“Kā sukkadāṭhā paṭimukkakuṇḍalā,

Cittaṅgadā kambuvimaṭṭhadhārinī;

Osittavaṇṇaṁ paridayha sobhasi,

Kusaggirattaṁ apiḷayha mañjariṁ.

Migīva bhantā saracāpadhārinā,

Virādhitā mandamiva udikkhasi;

Ko te dutīyo idha mandalocane,

Na bhāyasi ekikā kānane vane”.

“Na me dutīyo idha matthi kosiya,

Masakkasārappabhavamhi devatā;

Āsā sudhāsāya tavantimāgatā,

Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya”.

“Āsāya yanti vāṇijā dhanesino,

Nāvaṁ samāruyha parenti aṇṇave;

Te tattha sīdanti athopi ekadā,

Jīnādhanā enti vinaṭṭhapābhatā.

Āsāya khettāni kasanti kassakā,

Vapanti bījāni karontupāyaso;

Ītīnipātena avuṭṭhitāya vā,

Na kiñci vindanti tato phalāgamaṁ.

Athattakārāni karonti bhattusu,

Āsaṁ purakkhatvā narā sukhesino;

Te bhatturatthā atigāḷhitā puna,

Disā panassanti aladdha kiñcanaṁ.

Hitvāna dhaññañca dhanañca ñātake,

Āsāya saggādhimanā sukhesino;

Tapanti lūkhampi tapaṁ cirantaraṁ,

Kumaggamāruyha parenti duggatiṁ.

Āsā visaṁvādikasammatā ime,

Āse sudhāsaṁ vinayassu attani;

Na tādisī arahati āsanūdakaṁ,

Kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi”.

“Daddallamānā yasasā yasassinī,

Jighaññanāmavhayanaṁ disaṁ pati;

Pucchāmi taṁ kañcanavelliviggahe,

Ācikkha me tvaṁ katamāsi devatā”.

“Saddhāha devī manujehi pūjitā,

Apāpasattūpanisevinī sadā;

Sudhāvivādena tavantimāgatā,