巴利《小部》· 本生

Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya”.

“Dānaṁ damaṁ cāgamathopi saṁyamaṁ,

Ādāya saddhāya karonti hekadā;

Theyyaṁ musā kūṭamathopi pesuṇaṁ,

Karonti heke puna viccutā tayā.

Bhariyāsu poso sadisīsu pekkhavā,

Sīlūpapannāsu patibbatāsupi;

Vinetvāna chandaṁ kulitthiyāsupi,

Karoti saddhaṁ puna kumbhadāsiyā.

Tvameva saddhe paradārasevinī,

Pāpaṁ karosi kusalampi riñcasi;

Na tādisī arahati āsanūdakaṁ,

Kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi”.

“Jighaññarattiṁ aruṇasmimūhate,

Yā dissati uttamarūpavaṇṇinī;

Tathūpamā maṁ paṭibhāsi devate,

Ācikkha me tvaṁ katamāsi accharā.

Kālā nidāgheriva aggijāriva,

Anileritā lohitapattamālinī;

Kā tiṭṭhasi mandamigāvalokayaṁ,

Bhāsesamānāva giraṁ na muñcasi”.

“Hirāha devī manujehi pūjitā,

Apāpasattūpanisevinī sadā;

Sudhāvivādena tavantimāgatā,

Sāhaṁ na sakkomi sudhampi yācituṁ;

Kopīnarūpā viya yācanitthiyā”.

“Dhammena ñāyena sugatte lacchasi,

Eso hi dhammo na hi yācanā sudhā;

Taṁ taṁ ayācantimahaṁ nimantaye,

Sudhāya yañcicchasi tampi dammi te.

Sā tvaṁ mayā ajja sakamhi assame,

Nimantitā kañcanavelliviggahe;

Tuvañhi me sabbarasehi pūjiyā,

Taṁ pūjayitvāna sudhampi asniye”.

Sā kosiyenānumatā jutīmatā,

Addhā hiri rammaṁ pāvisi yassamaṁ;

Udakavantaṁ phalamariyapūjitaṁ,

Apāpasattūpanisevitaṁ sadā.

Rukkhaggahānā bahukettha pupphitā,

Ambā piyālā panasā ca kiṁsukā;

Sobhañjanā loddamathopi padmakā,

Kekā ca bhaṅgā tilakā supupphitā.

Sālā karerī bahukettha jambuyo,

Assatthanigrodhamadhukavetasā;

Uddālakā pāṭali sinduvārakā,

Manuññagandhā mucalindaketakā.

Hareṇukā veḷukā keṇu tindukā,

Sāmākanīvāramathopi cīnakā;

Mocā kadalī bahukettha sāliyo,

Pavīhayo ābhūjino ca taṇḍulā.

Tassevuttarapassena,

jātā pokkharaṇī sivā;

Akakkasā apabbhārā,

sādhu appaṭigandhikā.

Tattha macchā sanniratā,

khemino bahubhojanā;

Siṅgū savaṅkā saṅkulā,

satavaṅkā ca rohitā;

Āḷigaggarakākiṇṇā,

pāṭhīnā kākamacchakā.

Tattha pakkhī sanniratā,

khemino bahubhojanā;

Haṁsā koñcā mayūrā ca,

cakkavākā ca kukkuhā;

Kuṇālakā bahū citrā,

sikhaṇḍī jīvajīvakā.

Tattha pānāya māyanti,

nānā migagaṇā bahū;

Sīhā byagghā varāhā ca,

acchakokataracchayo.

Palāsādā gavajā ca,

mahiṁsā rohitā rurū;

Eṇeyyā ca varāhā ca,

gaṇino nīkasūkarā;

Kadalimigā bahukettha,

biḷārā sasakaṇṇikā.

Chamāgirī pupphavicitrasanthatā,

Dijābhighuṭṭhā dijasaṅghasevitā.

Sā suttacā nīladumābhilambitā,

Vijju mahāmegharivānupajjatha;

Tassā susambandhasiraṁ kusāmayaṁ,

Suciṁ sugandhaṁ ajinūpasevitaṁ;

Atricca kocchaṁ hirimetadabravi,

“Nisīda kalyāṇi sukhayidamāsanaṁ”.

Tassā tadā kocchagatāya kosiyo,

Yadicchamānāya jaṭājinandharo;

Navehi pattehi sayaṁ sahūdakaṁ,

Sudhābhihāsī turito mahāmuni.

Sā taṁ paṭiggayha ubhohi pāṇibhi,

Iccabravi attamanā jaṭādharaṁ;

“Handāhaṁ etarahi pūjitā tayā,

Gaccheyyaṁ brahme tidivaṁ jitāvinī”.

Sā kosiyenānumatā jutīmatā,

Udīritā vaṇṇamadena mattā;

Sakāse gantvāna sahassacakkhuno,

“Ayaṁ sudhā vāsava dehi me jayaṁ”.

Tamena sakkopi tadā apūjayi,

Sahindadevā surakaññamuttamaṁ;

Sā pañjalī devamanussapūjitā,

Navamhi kocchamhi yadā upāvisi.

Tameva saṁsī punadeva mātaliṁ,

Sahassanetto tidasānamindo;

“Gantvāna vākyaṁ mama brūhi kosiyaṁ,

‘Āsāya saddhā siriyā ca kosiya;

Hirī sudhaṁ kena malattha hetunā’”.

Taṁ suplavatthaṁ udatārayī rathaṁ,

Daddallamānaṁ upakāriyasādisaṁ;

Jambonadīsaṁ tapaneyyasannibhaṁ,

Alaṅkataṁ kañcanacittasannibhaṁ.

Suvaṇṇacandettha bahū nipātitā,

Hatthī gavāssā kikibyagghadīpiyo;

Eṇeyyakā laṅghamayettha pakkhino,

Migettha veḷuriyamayā yudhā yutā.

Tatthassarājaharayo ayojayuṁ,

Dasasatāni susunāgasādise;

Alaṅkate kañcanajāluracchade,

Āveḷine saddagame asaṅgite.

Taṁ yānaseṭṭhaṁ abhiruyha mātali,

Disā imāyo abhinādayittha;

Nabhañca selañca vanappatiniñca,