巴利《小部》· 本生

Bhaginīmālā atha mettha koliyā;

Ete dumā pariṇāmitā,

Sobhayanti uragassa mandiraṁ.

Khajjurettha silāmayā,

Sovaṇṇadhuvapupphitā bahū;

Yattha vasato papātiko,

Nāgarājā varuṇo mahiddhiko.

Tassa komārikā bhariyā,

Vimalā kañcanavelliviggahā;

Kālā taruṇāva uggatā,

Pucimandatthanī cārudassanā.

Lākhārasarattasucchavī,

Kaṇikārāva nivātapupphitā;

Tidivokacarāva accharā,

Vijjuvabbhaghanā vinissaṭā.

Sā dohaḷinī suvimhitā,

Vidhurassa hadayaṁ dhaniyati;

Taṁ tesaṁ demi issara,

Tena te denti irandhatiṁ mamaṁ”.

So puṇṇako bhūtapatiṁ yasassiṁ,

Āmantaya vessavaṇaṁ kuveraṁ;

“Tattheva santo purisaṁ asaṁsi,

Ānehi ājaññamidheva yuttaṁ”.

Jātarūpamayā kaṇṇā,

kācamhicamayā khurā;

Jambonadassa pākassa,

suvaṇṇassa uracchado.

Devavāhavahaṁ yānaṁ,

Assamāruyha puṇṇako;

Alaṅkato kappitakesamassu,

Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.

So aggamā rājagahaṁ surammaṁ,

Aṅgassa rañño nagaraṁ durāyutaṁ;

Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ,

Masakkasāraṁ viya vāsavassa.

Mayūrakoñcāgaṇasampaghuṭṭhaṁ,

Dijābhighuṭṭhaṁ dijasaṅghasevitaṁ;

Nānāsakuntābhirudaṁ suvaṅgaṇaṁ,

Pupphābhikiṇṇaṁ himavaṁva pabbataṁ.

So puṇṇako vepulamābhirūhi,

Siluccayaṁ kimpurisānuciṇṇaṁ;

Anvesamāno maṇiratanaṁ uḷāraṁ,

Tamaddasā pabbatakūṭamajjhe.

Disvā maṇiṁ pabhassaraṁ jātimantaṁ,

Manoharaṁ maṇiratanaṁ uḷāraṁ;

Daddallamānaṁ yasasā yasassinaṁ,

Obhāsatī vijjurivantalikkhe.

Tamaggahī veḷuriyaṁ mahagghaṁ,

Manoharaṁ nāma mahānubhāvaṁ;

Ājaññamāruyha manomavaṇṇo,

Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.

So aggamā nagaramindapatthaṁ,

Oruyhupāgacchi sabhaṁ kurūnaṁ;

Samāgate ekasataṁ samagge,

Avhettha yakkho avikampamāno.

“Ko nīdha raññaṁ varamābhijeti,

Kamābhijeyyāma varaddhanena;

Kamanuttaraṁ ratanavaraṁ jināma,

Ko vāpi no jeti varaddhanena”.

“Kuhiṁ nu raṭṭhe tava jātibhūmi,

Na korabyasseva vaco tavedaṁ;

Abhītosi no vaṇṇanibhāya sabbe,

Akkhāhi me nāmañca bandhave ca”.

“Kaccāyano māṇavakosmi rāja,

Anūnanāmo iti mavhayanti;

Aṅgesu me ñātayo bandhavā ca,

Akkhena devasmi idhānupatto”.

“Kiṁ māṇavassa ratanāni atthi,

Ye taṁ jinanto hare akkhadhutto;

Bahūni rañño ratanāni atthi,

Te tvaṁ daliddo kathamavhayesi”.

“Manoharo nāma maṇī mamāyaṁ,

Manoharaṁ maṇiratanaṁ uḷāraṁ;

Imañca ājaññamamittatāpanaṁ,

Etaṁ me jinitvā hare akkhadhutto”.

“Eko maṇī māṇava kiṁ karissati,

Ājāniyeko pana kiṁ karissati;

Bahūni rañño maṇiratanāni atthi,

Ājāniyā vātajavā anappakā”.

Dohaḷakaṇḍaṁ nāma.

2. Maṇikaṇḍa

“Idañca me maṇiratanaṁ,

passa tvaṁ dvipaduttama;

Itthīnaṁ viggahā cettha,

purisānañca viggahā.

Migānaṁ viggahā cettha,

sakuṇānañca viggahā;

Nāgarājā supaṇṇā ca,

maṇimhi passa nimmitaṁ.

Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ,

asse pattī ca vammine;

Caturaṅginimaṁ senaṁ,

maṇimhi passa nimmitaṁ.

Hatthārohe anīkaṭṭhe,

rathike pattikārake;

Balaggāni viyūḷhāni,

maṇimhi passa nimmitaṁ.

Puraṁ uddhāpasampannaṁ,

bahupākāratoraṇaṁ;

Siṅghāṭakesu bhūmiyo,

maṇimhi passa nimmitaṁ.

Esikā parikhāyo ca,

palikhaṁ aggaḷāni ca;

Aṭṭālake ca dvāre ca,

maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa toraṇamaggesu,

nānādijagaṇā bahū;

Haṁsā koñcā mayūrā ca,

cakkavākā ca kukkuhā.

Kuṇālakā bahū citrā,

sikhaṇḍī jīvajīvakā;

Nānādijagaṇākiṇṇaṁ,

maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa nagaraṁ supākāraṁ,

abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;

Samussitadhajaṁ rammaṁ,

soṇṇavālukasanthataṁ.

Passettha paṇṇasālāyo,

vibhattā bhāgaso mitā;

Nivesane nivese ca,