巴利《小部》· 本生

Jātaka

Mahānipāta

Mūgapakkhavagga

Vidhurajātaka

1 Dohaḷakaṇḍa

“Paṇḍu kisiyāsi dubbalā,

Vaṇṇarūpaṁ natavedisaṁ pure;

Vimale akkhāhi pucchitā,

Kīdisī tuyhaṁ sarīravedanā”.

“Dhammo manujesu mātīnaṁ,

Dohaḷo nāma janinda vuccati;

Dhammāhataṁ nāgakuñjara,

Vidhurassa hadayābhipatthaye”.

“Candaṁ kho tvaṁ dohaḷāyasi,

Sūriyaṁ vā atha vāpi mālutaṁ;

Dullabhañhi vidhurassa dassanaṁ,

Ko vidhuramidha mānayissati”.

“Kiṁ nu tāta tuvaṁ pajjhāyasi,

Padumaṁ hatthagataṁva te mukhaṁ;

Kiṁ nu dummanarūposi issara,

Mā tvaṁ soci amittatāpana”.

“Mātā hi tava irandhati,

Vidhurassa hadayaṁ dhaniyati;

Dullabhañhi vidhurassa dassanaṁ,

Ko vidhuramidha mānayissati.

Tassa bhattupariyesanaṁ cara,

Yo vidhuramidha mānayissati”;

Pituno ca sā sutvāna vākyaṁ,

Rattiṁ nikkhamma avassutiṁ cari.

“Ke gandhabbe rakkhase ca nāge,

Ke kimpurise cāpi mānuse;

Ke paṇḍite sabbakāmadade,

Dīgharattaṁ bhattā me bhavissati”.

“Assāsa hessāmi te pati,

Bhattā te hessāmi anindalocane;

Paññā hi mamaṁ tathāvidhā,

Assāsa hessasi bhariyā mama”.

Avacāsi puṇṇakaṁ irandhatī,

Pubbapathānugatena cetasā;

“Ehi gacchāma pitu mamantike,

Esova te etamatthaṁ pavakkhati”.

Alaṅkatā suvasanā,

mālinī candanussadā;

Yakkhaṁ hatthe gahetvāna,

pitusantikupāgami.

“Nāgavara vaco suṇohi me,

Patirūpaṁ paṭipajja suṅkiyaṁ;

Patthemi ahaṁ irandhatiṁ,

Tāya samaṅgiṁ karohi maṁ tuvaṁ.

Sataṁ hatthī sataṁ assā,

sataṁ assatarīrathā;

Sataṁ valabhiyo puṇṇā,

nānāratnassa kevalā;

Te nāga paṭipajjassu,

dhītaraṁ dehirandhatiṁ”.

“Yāva āmantaye ñātī,

mitte ca suhadajjane;

Anāmanta kataṁ kammaṁ,

taṁ pacchā anutappati”.

Tato so varuṇo nāgo,

pavisitvā nivesanaṁ;

Bhariyaṁ āmantayitvāna,

idaṁ vacanamabravi.

“Ayaṁ so puṇṇako yakkho,

yācatī maṁ irandhatiṁ;

Bahunā vittalābhena,

tassa dema piyaṁ mamaṁ”.

“Na dhanena na vittena,

Labbhā amhaṁ irandhatī;

Sace ca kho hadayaṁ paṇḍitassa,

Dhammena laddhā idha māhareyya;

Etena vittena kumāri labbhā,

Nāññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma”.

Tato so varuṇo nāgo,

nikkhamitvā nivesanā;

Puṇṇakāmantayitvāna,

idaṁ vacanamabravi.

“Na dhanena na vittena,

Labbhā amhaṁ irandhatī;

Sace tuvaṁ hadayaṁ paṇḍitassa,

Dhammena laddhā idha māharesi;

Etena vittena kumāri labbhā,

Nāññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma”.

“Yaṁ paṇḍitotyeke vadanti loke,

Tameva bāloti punāhu aññe;

Akkhāhi me vippavadanti ettha,

Kaṁ paṇḍitaṁ nāga tuvaṁ vadesi”.

“Korabyarājassa dhanañcayassa,

Yadi te suto vidhuro nāma kattā;

Ānehi taṁ paṇḍitaṁ dhammaladdhā,

Irandhatī padacarā te hotu”.

Idañca sutvā varuṇassa vākyaṁ,

Uṭṭhāya yakkho paramappatīto;

Tattheva santo purisaṁ asaṁsi,

“Ānehi ājaññamidheva yuttaṁ.

Jātarūpamayā kaṇṇā,

kācamhicamayā khurā;

Jambonadassa pākassa,

suvaṇṇassa uracchado”.

Devavāhavahaṁ yānaṁ,

Assamāruyha puṇṇako;

Alaṅkato kappitakesamassu,

Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.

So puṇṇako kāmarāgena giddho,

Irandhatiṁ nāgakaññaṁ jigīsaṁ;

Gantvāna taṁ bhūtapatiṁ yasassiṁ,

Iccabravī vessavaṇaṁ kuveraṁ.

“Bhogavatī nāma mandire,

Vāsā hiraññavatīti vuccati;

Nagare nimmite kañcanamaye,

Maṇḍalassa uragassa niṭṭhitaṁ.

Aṭṭālakā oṭṭhagīviyo,

Lohitaṅkassa masāragallino;

Pāsādettha silāmayā,

Sovaṇṇaratanehi chāditā.

Ambā tilakā ca jambuyo,

Sattapaṇṇā mucalindaketakā;

Piyaṅgu uddālakā sahā,

Uparibhaddakā sinduvārakā.

Campeyyakā nāgamallikā,