巴利《小部》· 本生

“Yaṁ ve narassa ahitāya assa,

Na taṁ pañño arahati dassanāya;

Atha kena vaṇṇena amittagāmaṁ,

Tuvamicchasi uttamapañña gantuṁ”.

“Addhā pajānāmi ahampi etaṁ,

Na taṁ pañño arahati dassanāya;

Pāpañca me natthi kataṁ kuhiñci,

Tasmā na saṅke maraṇāgamāya”.

“Handa ca ṭhānaṁ atulānubhāvaṁ,

Mayā saha dakkhasi ehi katte;

Yatthacchati naccagītehi nāgo,

Rājā yathā vessavaṇo naḷiññaṁ.

Taṁ nāgakaññā caritaṁ gaṇena,

Nikīḷitaṁ niccamaho ca rattiṁ;

Pahūtamālyaṁ bahupupphachannaṁ,

Obhāsatī vijjurivantalikkhe.

Annena pānena upetarūpaṁ,

Naccehi gītehi ca vāditehi;

Paripūraṁ kaññāhi alaṅkatāhi,

Upasobhati vatthapilandhanena.

So puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ,

Nisīdayī pacchato āsanasmiṁ;

Ādāya kattāramanomapaññaṁ,

Upānayī bhavanaṁ nāgarañño.

Patvāna ṭhānaṁ atulānubhāvaṁ,

Aṭṭhāsi kattā pacchato puṇṇakassa;

Sāmaggipekkhamāno nāgarājā,

Pubbeva jāmātaramajjhabhāsatha.

Yannu tuvaṁ agamā maccalokaṁ,

Anvesamāno hadayaṁ paṇḍitassa;

Kacci samiddhena idhānupatto,

Ādāya kattāramanomapaññaṁ”.

“Ayañhi so āgato yaṁ tvamicchasi,

Dhammena laddho mama dhammapālo;

Taṁ passatha sammukhā bhāsamānaṁ,

Sukho have sappurisehi saṅgamo”.

Kāḷāgirikaṇḍaṁ nāma.

“Adiṭṭhapubbaṁ disvāna,

macco maccubhayaṭṭito;

Byamhito nābhivādesi,

nayidaṁ paññavatāmiva”.

“Na camhi byamhito nāga,

na ca maccubhayaṭṭito;

Na vajjho abhivādeyya,

vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya,

abhivādāpayetha ve;

Yaṁ naro hantumiccheyya,

taṁ kammaṁ nupapajjati”.

“Evametaṁ yathā brūsi,

saccaṁ bhāsasi paṇḍita;

Na vajjho abhivādeyya,

vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya,

abhivādāpayetha ve;

Yaṁ naro hantumiccheyya,

taṁ kammaṁ nupapajjati”.

“Asassataṁ sassataṁ nu tavayidaṁ,

Iddhī jutī balavīriyūpapatti;

Pucchāmi taṁ nāgarājetamatthaṁ,

Kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ.

Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te,

Sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ;

Akkhāhi me nāgarājetamatthaṁ,

Yatheva te laddhamidaṁ vimānaṁ”.

“Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me,

Na sayaṅkataṁ nāpi devehi dinnaṁ;

Sakehi kammehi apāpakehi,

Puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ”.

“Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ,

Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;

Iddhī jutī balavīriyūpapatti,

Idañca te nāga mahāvimānaṁ”.

“Ahañca bhariyā ca manussaloke,

Saddhā ubho dānapatī ahumhā;

Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi,

Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.

Mālañca gandhañca vilepanañca,

Padīpiyaṁ seyyamupassayañca;

Acchādanaṁ sāyanamannapānaṁ,

Sakkacca dānāni adamha tattha.

Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ,

Tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;

Iddhī jutī balavīriyūpapatti,

Idañca me dhīra mahāvimānaṁ”.

“Evañce te laddhamidaṁ vimānaṁ,

Jānāsi puññānaṁ phalūpapattiṁ;

Tasmā hi dhammaṁ cara appamatto,

Yathā vimānaṁ puna māvasesi”.

“Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca,

Yesannapānāni dademu katte;

Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ,

Yathā vimānaṁ puna māvasema”.

“Bhogī hi te santi idhūpapannā,

Puttā ca dārā anujīvino ca;

Tesu tuvaṁ vacasā kammunā ca,

Asampaduṭṭho ca bhavāhi niccaṁ.

Evaṁ tuvaṁ nāga asampadosaṁ,

Anupālaya vacasā kammunā ca;

Ṭhatvā idha yāvatāyukaṁ vimāne,

Uddhaṁ ito gacchasi devalokaṁ”.

“Addhā hi so socati rājaseṭṭho,

Tayā vinā yassa tuvaṁ sajibbo;

Dukkhūpanītopi tayā samecca,

Vindeyya poso sukhamāturopi”.

“Addhā sataṁ bhāsasi nāga dhammaṁ,

Anuttaraṁ atthapadaṁ suciṇṇaṁ;

Etādisiyāsu hi āpadāsu,

Paññāyate mādisānaṁ viseso”.

“Akkhāhi no tāyaṁ mudhā nu laddho,

Akkhehi no tāyaṁ ajesi jūte;

Dhammena laddho iti tāyamāha,

Kathaṁ nu tvaṁ hatthamimassa māgato”.

“Yo missaro tattha ahosi rājā,

Tamāyamakkhehi ajesi jūte;

So maṁ jito rājā imassadāsi,

Dhammena laddhosmi asāhasena”.

Mahorago attamano udaggo,

Sutvāna dhīrassa subhāsitāni;

Hatthe gahetvāna anomapaññaṁ,