巴利《小部》· 本生

Pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse.

“Yena tvaṁ vimale paṇḍu,

yena bhattaṁ na ruccati;

Na ca me tādiso vaṇṇo,

ayameso tamonudo.

Yassa te hadayenattho,

āgatāyaṁ pabhaṅkaro;

Tassa vākyaṁ nisāmehi,

dullabhaṁ dassanaṁ puna”.

Disvāna taṁ vimalā bhūripaññaṁ,

Dasaṅgulī añjaliṁ paggahetvā;

Haṭṭhena bhāvena patītarūpā,

Iccabravi kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ.

“Adiṭṭhapubbaṁ disvāna,

macco maccubhayaṭṭito;

Byamhito nābhivādesi,

nayidaṁ paññavatāmiva”.

“Na camhi byamhito nāgi,

na ca maccubhayaṭṭito;

Na vajjho abhivādeyya,

vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya,

abhivādāpayetha ve;

Yaṁ naro hantumiccheyya,

taṁ kammaṁ nupapajjati”.

“Evametaṁ yathā brūsi,

saccaṁ bhāsasi paṇḍita;

Na vajjho abhivādeyya,

vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya,

abhivādāpayetha ve;

Yaṁ naro hantumiccheyya,

taṁ kammaṁ nupapajjati”.

“Asassataṁ sassataṁ nu tavayidaṁ,

Iddhī jutī balavīriyūpapatti;

Pucchāmi taṁ nāgakaññetamatthaṁ,

Kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ.

Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te,

Sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ;

Akkhāhi me nāgakaññetamatthaṁ,

Yatheva te laddhamidaṁ vimānaṁ”.

“Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me,

Na sayaṁ kataṁ nāpi devehi dinnaṁ;

Sakehi kammehi apāpakehi,

Puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ”.

“Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ,

Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;

Iddhī jutī balavīriyūpapatti,

Idañca te nāgi mahāvimānaṁ”.

“Ahañca kho sāmiko cāpi mayhaṁ,

Saddhā ubho dānapatī ahumhā;

Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi,

Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.

Mālañca gandhañca vilepanañca,

Padīpiyaṁ seyyamupassayañca;

Acchādanaṁ sāyanamannapānaṁ,

Sakkacca dānāni adamha tattha.

Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ,

Tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;

Iddhī jutī balavīriyūpapatti,

Idañca me dhīra mahāvimānaṁ”.

“Evañce te laddhamidaṁ vimānaṁ,

Jānāsi puññānaṁ phalūpapattiṁ;

Tasmā hi dhammaṁ cara appamattā,

Yathā vimānaṁ puna māvasesi”.

“Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca,

Yesannapānāni dademu katte;

Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ,

Yathā vimānaṁ puna māvasema”.

“Bhogī hi te santi idhūpapannā,

Puttā ca dārā anujīvino ca;

Tesu tuvaṁ vacasā kammunā ca,

Asampaduṭṭhā ca bhavāhi niccaṁ.

Evaṁ tuvaṁ nāgi asampadosaṁ,

Anupālaya vacasā kammunā ca;

Ṭhatvā idha yāvatāyukaṁ vimāne,

Uddhaṁ ito gacchasi devalokaṁ”.

“Addhā hi so socati rājaseṭṭho,

Tayā vinā yassa tuvaṁ sajibbo;

Dukkhūpanītopi tayā samecca,

Vindeyya poso sukhamāturopi”.

“Addhā sataṁ bhāsasi nāgi dhammaṁ,

Anuttaraṁ atthapadaṁ suciṇṇaṁ;

Etādisiyāsu hi āpadāsu,

Paññāyate mādisānaṁ viseso”.

“Akkhāhi no tāyaṁ mudhā nu laddho,

Akkhehi no tāyaṁ ajesi jūte;

Dhammena laddho iti tāyamāha,

Kathaṁ nu tvaṁ hatthamimassa māgato”.

“Yo missaro tattha ahosi rājā,

Tamāyamakkhehi ajesi jūte;

So maṁ jito rājā imassadāsi,

Dhammena laddhosmi asāhasena”.

Yatheva varuṇo nāgo,

pañhaṁ pucchittha paṇḍitaṁ;

Tatheva nāgakaññāpi,

pañhaṁ pucchittha paṇḍitaṁ.

Yatheva varuṇaṁ nāgaṁ,

dhīro tosesi pucchito;

Tatheva nāgakaññampi,

dhīro tosesi pucchito.

Ubhopi te attamane viditvā,

Mahoragaṁ nāgakaññañca dhīro;

Achambhī abhīto alomahaṭṭho,

Iccabravi varuṇaṁ nāgarājānaṁ.

“Mā rodhayi nāga āyāhamasmi,

Yena tavattho idaṁ sarīraṁ;

Hadayena maṁsena karohi kiccaṁ,

Sayaṁ karissāmi yathāmati te”.

“Paññā have hadayaṁ paṇḍitānaṁ,

Te tyamha paññāya mayaṁ sutuṭṭhā;

Anūnanāmo labhatajja dāraṁ,

Ajjeva taṁ kuruyo pāpayātu”.

Sa puṇṇako attamano udaggo,

Irandhatiṁ nāgakaññaṁ labhitvā;

Haṭṭhena bhāvena patītarūpo,

Iccabravi kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ.

“Bhariyāya maṁ tvaṁ akari samaṅgiṁ,

Ahañca te vidhura karomi kiccaṁ;

Idañca te maṇiratanaṁ dadāmi,