中部第 128 经

Majjhima Nikāya 128

Upakkilesasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

Tena kho pana samayena kosambiyaṁ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti.

Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“idha, bhante, kosambiyaṁ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti.

Sādhu, bhante, bhagavā yena te bhikkhū tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti.

Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Atha kho bhagavā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca:

“alaṁ, bhikkhave, mā bhaṇḍanaṁ, mā kalahaṁ, mā viggahaṁ, mā vivādan”ti.

Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“āgametu, bhante.

Bhagavā dhammassāmī;

appossukko, bhante, bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṁ anuyutto viharatu;

mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā”ti.

Dutiyampi kho bhagavā te bhikkhū etadavoca:

“alaṁ, bhikkhave, mā bhaṇḍanaṁ, mā kalahaṁ, mā viggahaṁ, mā vivādan”ti.

Dutiyampi kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“āgametu, bhante.

Bhagavā dhammassāmī;

appossukko, bhante, bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṁ anuyutto viharatu;

mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā”ti.

Tatiyampi kho bhagavā te bhikkhū etadavoca:

“alaṁ, bhikkhave, mā bhaṇḍanaṁ, mā kalahaṁ, mā viggahaṁ, mā vivādan”ti.

Tatiyampi kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“āgametu, bhante.

Bhagavā dhammassāmī;

appossukko, bhante, bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṁ anuyutto viharatu;

mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā”ti.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṁ piṇḍāya pāvisi.

Kosambiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya ṭhitakova imā gāthā abhāsi:

“Puthusaddo samajano,

na bālo koci maññatha;

Saṅghasmiṁ bhijjamānasmiṁ,

nāññaṁ bhiyyo amaññaruṁ.

Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā,

vācāgocarabhāṇino;

Yāvicchanti mukhāyāmaṁ,

yena nītā na taṁ vidū.

Akkocchi maṁ avadhi maṁ,

ajini maṁ ahāsi me;

Ye ca taṁ upanayhanti,

veraṁ tesaṁ na sammati.

Akkocchi maṁ avadhi maṁ,

ajini maṁ ahāsi me;

Ye ca taṁ nupanayhanti,

veraṁ tesūpasammati.

Na hi verena verāni,

sammantīdha kudācanaṁ;

Averena ca sammanti,

esa dhammo sanantano.

Pare ca na vijānanti,

mayamettha yamāmase;

Ye ca tattha vijānanti,

tato sammanti medhagā.

Aṭṭhicchinnā pāṇaharā,

gavassadhanahārino;

Raṭṭhaṁ vilumpamānānaṁ,

tesampi hoti saṅgati;

Kasmā tumhākaṁ no siyā.

Sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,

Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīraṁ;

Abhibhuyya sabbāni parissayāni,

Careyya tenattamano satīmā.

No ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,

Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīraṁ;

Rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya,

Eko care mātaṅgaraññeva nāgo.

Ekassa caritaṁ seyyo,

Natthi bāle sahāyatā;

Eko care na ca pāpāni kayirā,

Appossukko mātaṅgaraññeva nāgo”ti.

Atha kho bhagavā ṭhitakova imā gāthā bhāsitvā yena bālakaloṇakāragāmo tenupasaṅkami.

Tena kho pana samayena āyasmā bhagu bālakaloṇakāragāme viharati.

Addasā kho āyasmā bhagu bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.

Disvāna āsanaṁ paññapesi udakañca pādānaṁ dhovanaṁ.

Nisīdi bhagavā paññatte āsane.

Nisajja pāde pakkhālesi.

Āyasmāpi kho bhagu bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ bhaguṁ bhagavā etadavoca:

“kacci, bhikkhu, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ, kacci piṇḍakena na kilamasī”ti?

“Khamanīyaṁ bhagavā, yāpanīyaṁ bhagavā, na cāhaṁ, bhante, piṇḍakena kilamāmī”ti.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ bhaguṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā yena pācīnavaṁsadāyo tenupasaṅkami.

Tena kho pana samayena āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo pācīnavaṁsadāye viharanti.

Addasā kho dāyapālo bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.

Disvāna bhagavantaṁ etadavoca:

“mā, mahāsamaṇa, etaṁ dāyaṁ pāvisi.

Santettha tayo kulaputtā attakāmarūpā viharanti.

Mā tesaṁ aphāsumakāsī”ti.

Assosi kho āyasmā anuruddho dāyapālassa bhagavatā saddhiṁ mantayamānassa.

Sutvāna dāyapālaṁ etadavoca:

“mā, āvuso dāyapāla, bhagavantaṁ vāresi.

Satthā no bhagavā anuppatto”ti.

Atha kho āyasmā anuruddho yenāyasmā ca nandiyo yenāyasmā ca kimilo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantañca nandiyaṁ āyasmantañca kimilaṁ etadavoca:

“abhikkamathāyasmanto, abhikkamathāyasmanto, satthā no bhagavā anuppatto”ti.

Atha kho āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo bhagavantaṁ paccuggantvā

eko bhagavato pattacīvaraṁ paṭiggahesi, eko āsanaṁ paññapesi, eko pādodakaṁ upaṭṭhapesi.

Nisīdi bhagavā paññatte āsane.

Nisajja pāde pakkhālesi.

Tepi kho āyasmanto bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ anuruddhaṁ bhagavā etadavoca:

“kacci vo, anuruddhā, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ, kacci piṇḍakena na kilamathā”ti?

“Khamanīyaṁ bhagavā, yāpanīyaṁ bhagavā, na ca mayaṁ, bhante, piṇḍakena kilamāmā”ti.

“Kacci pana vo, anuruddhā, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharathā”ti?

“Taggha mayaṁ, bhante, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharāmā”ti.

“Yathā kathaṁ pana tumhe, anuruddhā, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharathā”ti?

“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

‘lābhā vata me, suladdhaṁ vata me

yohaṁ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṁ viharāmī’ti.

Tassa mayhaṁ, bhante, imesu āyasmantesu mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvi ceva raho ca,

mettaṁ vacīkammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvi ceva raho ca,

mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvi ceva raho ca.

Tassa, mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

‘yannūnāhaṁ sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā imesaṁyeva āyasmantānaṁ cittassa vasena vatteyyan’ti.

So kho ahaṁ, bhante, sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā imesaṁyeva āyasmantānaṁ cittassa vasena vattāmi.

Nānā hi kho no, bhante, kāyā, ekañca pana maññe cittan”ti.

Āyasmāpi kho nandiyo …pe…

āyasmāpi kho kimilo bhagavantaṁ etadavoca:

“mayhampi kho, bhante, evaṁ hoti: