上座部比丘波罗提木叉（巴利原文）

Dvemātikāpāḷi

Theravāda Bhikkhupātimokkha

Pubbakaraṇaṁ

Sammajjanī padīpo ca, udakaṁ āsanena ca;

Uposathassa etāni, “pubbakaraṇa”nti vuccati.

Pubbakiccaṁ

Chanda, pārisuddhi, utukkhānaṁ, bhikkhugaṇanā ca ovādo;

Uposathassa etāni, “pubbakicca”nti vuccati.

Pattakallaaṅgā

Uposatho, yāvatikā ca bhikkhū kammappattā;

Sabhāgāpattiyo ca na vijjanti;

Vajjanīyā ca puggalā tasmiṁ na honti, “pattakalla”nti vuccati.

Pubbakaraṇapubbakiccāni samāpetvā desitāpattikassa samaggassa bhikkhusaṅghassa anumatiyā pātimokkhaṁ uddisituṁ ārādhanaṁ karoma.

Nidānuddeso

Suṇātu me bhante saṅgho.

Ajjuposatho pannaraso,

yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho uposathaṁ kareyya, pātimokkhaṁ uddiseyya.

Kiṁ saṅghassa pubbakiccaṁ?

Pārisuddhiṁ āyasmanto ārocetha,

pātimokkhaṁ uddisissāmi,

taṁ sabbeva santā sādhukaṁ suṇoma manasi karoma.

Yassa siyā āpatti, so āvikareyya,

asantiyā āpattiyā tuṇhī bhavitabbaṁ,

tuṇhībhāvena kho panāyasmante “parisuddhā”ti vedissāmi.

Yathā kho pana paccekapuṭṭhassa veyyākaraṇaṁ hoti, evamevaṁ evarūpāya parisāya yāvatatiyaṁ anusāvitaṁ hoti.

Yo pana bhikkhu yāvatatiyaṁ anusāviyamāne saramāno santiṁ āpattiṁ nāvikareyya, sampajānamusāvādassa hoti.

Sampajānamusāvādo kho panāyasmanto antarāyiko dhammo vutto bhagavatā,

tasmā saramānena bhikkhunā āpannena visuddhāpekkhena santī āpatti āvikātabbā,

āvikatā hissa phāsu hoti.

Uddiṭṭhaṁ kho āyasmanto nidānaṁ.

Tatthāyasmante pucchāmi, kaccittha parisuddhā,

dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā,

tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā,

parisuddhetthāyasmanto, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmīti.

Nidānaṁ niṭṭhitaṁ.

Pārājikuddeso

Tatrime cattāro pārājikā dhammā uddesaṁ āgacchanti.

Pārājika 1. Methunadhamma

Yo pana bhikkhu bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno sikkhaṁ appaccakkhāya dubbalyaṁ anāvikatvā methunaṁ dhammaṁ paṭiseveyya, antamaso tiracchānagatāyapi, pārājiko hoti asaṁvāso.

Pārājika 2. Adinnādāna

Yo pana bhikkhu gāmā vā araññā vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyeyya,

yathārūpe adinnādāne rājāno coraṁ gahetvā haneyyuṁ vā bandheyyuṁ vā pabbājeyyuṁ vā corosi bālosi mūḷhosi thenosīti, tathārūpaṁ bhikkhu adinnaṁ ādiyamāno

ayampi pārājiko hoti asaṁvāso.

Pārājika 3. Manussaviggaha

Yo pana bhikkhu sañcicca manussaviggahaṁ jīvitā voropeyya, satthahārakaṁ vāssa pariyeseyya, maraṇavaṇṇaṁ vā saṁvaṇṇeyya, maraṇāya vā samādapeyya

“ambho purisa kiṁ tuyhiminā pāpakena dujjīvitena, mataṁ te jīvitā seyyo”ti,

iti cittamano cittasaṅkappo anekapariyāyena maraṇavaṇṇaṁ vā saṁvaṇṇeyya, maraṇāya vā samādapeyya,

ayampi pārājiko hoti asaṁvāso.

Pārājika 4. Uttarimanussadhamma

Yo pana bhikkhu anabhijānaṁ uttarimanussadhammaṁ attupanāyikaṁ alamariyañāṇadassanaṁ samudācareyya “iti jānāmi, iti passāmī”ti,

tato aparena samayena samanuggāhīyamāno vā asamanuggāhīyamāno vā āpanno visuddhāpekkho evaṁ vadeyya “ajānamevaṁ āvuso avacaṁ jānāmi, apassaṁ passāmi, tucchaṁ musā vilapi”nti,

aññatra adhimānā,

ayampi pārājiko hoti asaṁvāso.

Uddiṭṭhā kho āyasmanto cattāro pārājikā dhammā.

Yesaṁ bhikkhu aññataraṁ vā aññataraṁ vā āpajjitvā na labhati bhikkhūhi saddhiṁ saṁvāsaṁ

yathā pure, tathā pacchā, pārājiko hoti asaṁvāso.

Tatthāyasmante pucchāmi, kaccittha parisuddhā,

dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā,

tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā,

parisuddhetthāyasmanto, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmīti.

Pārājikaṁ niṭṭhitaṁ

Saṅghādisesuddeso

Ime kho panāyasmanto terasa saṅghādisesā dhammā uddesaṁ āgacchanti.

Saṅghādisesa 1. Sukkavissaṭṭhi

Sañcetanikā sukkavissaṭṭhi aññatra supinantā saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 2. Kāyasaṁsagga

Yo pana bhikkhu otiṇṇo vipariṇatena cittena mātugāmena saddhiṁ kāyasaṁsaggaṁ samāpajjeyya hatthaggāhaṁ vā veṇiggāhaṁ vā aññatarassa vā aññatarassa vā aṅgassa parāmasanaṁ, saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 3. Duṭṭhullavācā

Yo pana bhikkhu otiṇṇo vipariṇatena cittena mātugāmaṁ duṭṭhullāhi vācāhi obhāseyya yathā taṁ yuvā yuvatiṁ methunupasaṁhitāhi, saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 4. Attakāmapāricariya

Yo pana bhikkhu otiṇṇo vipariṇatena cittena mātugāmassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāseyya “etadaggaṁ bhagini pāricariyānaṁ yā mādisaṁ sīlavantaṁ kalyāṇadhammaṁ brahmacāriṁ etena dhammena paricareyyā”ti methunupasaṁhitena, saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 5. Sañcaritta

Yo pana bhikkhu sañcarittaṁ samāpajjeyya itthiyā vā purisamatiṁ purisassa vā itthimatiṁ, jāyattane vā jārattane vā, antamaso taṅkhaṇikāyapi, saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 6. Kuṭikāra

Saññācikāya pana bhikkhunā kuṭiṁ kārayamānena assāmikaṁ attuddesaṁ pamāṇikā kāretabbā, tatridaṁ pamāṇaṁ, dīghaso dvādasa vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṁ sattantarā,

bhikkhū abhinetabbā vatthudesanāya, tehi bhikkhūhi vatthu desetabbaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ.

Sārambhe ce bhikkhu vatthusmiṁ aparikkamane saññācikāya kuṭiṁ kāreyya, bhikkhū vā anabhineyya vatthudesanāya, pamāṇaṁ vā atikkāmeyya, saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 7. Vihārakāra

Mahallakaṁ pana bhikkhunā vihāraṁ kārayamānena sassāmikaṁ attuddesaṁ bhikkhū abhinetabbā vatthudesanāya,

tehi bhikkhūhi vatthu desetabbaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ.

Sārambhe ce bhikkhu vatthusmiṁ aparikkamane mahallakaṁ vihāraṁ kāreyya, bhikkhū vā anabhineyya vatthudesanāya, saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 8. Duṭṭhadosa

Yo pana bhikkhu bhikkhuṁ duṭṭho doso appatīto amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṁseyya “appeva nāma naṁ imamhā brahmacariyā cāveyya”nti,

tato aparena samayena samanuggāhīyamāno vā asamanuggāhīyamāno vā amūlakañceva taṁ adhikaraṇaṁ hoti, bhikkhu ca dosaṁ patiṭṭhāti, saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 9. Aññabhāgiya

Yo pana bhikkhu bhikkhuṁ duṭṭho doso appatīto aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñcidesaṁ lesamattaṁ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṁseyya “appeva nāma naṁ imamhā brahmacariyā cāveyya”nti,

tato aparena samayena samanuggāhīyamāno vā asamanuggāhīyamāno vā aññabhāgiyañceva taṁ adhikaraṇaṁ hoti kocideso lesamatto upādinno, bhikkhu ca dosaṁ patiṭṭhāti, saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 10. Saṅghabheda

Yo pana bhikkhu samaggassa saṅghassa bhedāya parakkameyya, bhedanasaṁvattanikaṁ vā adhikaraṇaṁ samādāya paggayha tiṭṭheyya, so bhikkhu bhikkhūhi evamassa vacanīyo

“māyasmā samaggassa saṅghassa bhedāya parakkami, bhedanasaṁvattanikaṁ vā adhikaraṇaṁ samādāya paggayha aṭṭhāsi,

sametāyasmā saṅghena, samaggo hi saṅgho sammodamāno avivadamāno ekuddeso phāsu viharatī”ti,

evañca so bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno tatheva paggaṇheyya, so bhikkhu bhikkhūhi yāvatatiyaṁ samanubhāsitabbo tassa paṭinissaggāya,

yāvatatiyañce samanubhāsiyamāno taṁ paṭinissajjeyya, iccetaṁ kusalaṁ,

no ce paṭinissajjeyya, saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 11. Bhedānuvattaka

Tasseva kho pana bhikkhussa bhikkhū honti anuvattakā vaggavādakā eko vā dve vā tayo vā, te evaṁ vadeyyuṁ

“māyasmanto etaṁ bhikkhuṁ kiñci avacuttha,

dhammavādī ceso bhikkhu, vinayavādī ceso bhikkhu,

amhākañceso bhikkhu chandañca ruciñca ādāya voharati, jānāti, no bhāsati, amhākampetaṁ khamatī”ti,

te bhikkhū bhikkhūhi evamassu vacanīyā

“māyasmanto evaṁ avacuttha,

na ceso bhikkhu dhammavādī, na ceso bhikkhu vinayavādī,

māyasmantānampi saṅghabhedo ruccittha,

sametāyasmantānaṁ saṅghena, samaggo hi saṅgho sammodamāno avivadamāno ekuddeso phāsu viharatī”ti,

evañca te bhikkhū bhikkhūhi vuccamānā tatheva paggaṇheyyuṁ, te bhikkhū bhikkhūhi yāvatatiyaṁ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya,

yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṁ paṭinissajjeyyuṁ, iccetaṁ kusalaṁ,

no ce paṭinissajjeyyuṁ, saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 12. Dubbaca

Bhikkhu paneva dubbacajātiko hoti uddesapariyāpannesu sikkhāpadesu bhikkhūhi sahadhammikaṁ vuccamāno attānaṁ avacanīyaṁ karoti

“mā maṁ āyasmanto kiñci avacuttha kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā, ahampāyasmante na kiñci vakkhāmi kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā,

viramathāyasmanto mama vacanāyā”ti,

so bhikkhu bhikkhūhi evamassa vacanīyo

“māyasmā attānaṁ avacanīyaṁ akāsi, vacanīyamevāyasmā attānaṁ karotu,

āyasmāpi bhikkhū vadatu sahadhammena, bhikkhūpi āyasmantaṁ vakkhanti sahadhammena,

evaṁ saṁvaddhā hi tassa bhagavato parisā yadidaṁ aññamaññavacanena aññamaññavuṭṭhāpanenā”ti,

evañca so bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno tatheva paggaṇheyya, so bhikkhu bhikkhūhi yāvatatiyaṁ samanubhāsitabbo tassa paṭinissaggāya,

yāvatatiyañce samanubhāsiyamāno taṁ paṭinissajjeyya, iccetaṁ kusalaṁ,

no ce paṭinissajjeyya, saṅghādiseso.

Saṅghādisesa 13. Kuladūsaka

Bhikkhu paneva aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā upanissāya viharati kuladūsako pāpasamācāro, tassa kho pāpakā samācārā dissanti ceva suyyanti ca, kulāni ca tena duṭṭhāni dissanti ceva suyyanti ca,