上座部大分别（巴利原文）

Āyasmā panānando patthapulakaṁ silāyaṁ pisitvā bhagavato upanāmeti. Taṁ bhagavā paribhuñjati.

Assosi kho bhagavā udukkhalasaddaṁ.

Jānantāpi tathāgatā pucchanti, jānantāpi na pucchanti;

kālaṁ viditvā pucchanti, kālaṁ viditvā na pucchanti;

atthasaṁhitaṁ tathāgatā pucchanti, no anatthasaṁhitaṁ.

Anatthasaṁhite setughāto tathāgatānaṁ.

Dvīhi ākārehi buddhā bhagavanto bhikkhū paṭipucchanti— dhammaṁ vā desessāma, sāvakānaṁ vā sikkhāpadaṁ paññapessāmāti.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi—“kiṁ nu kho so, ānanda, udukkhalasaddo”ti?

Atha kho āyasmā ānando bhagavato etamatthaṁ ārocesi.

“Sādhu sādhu, ānanda.

Tumhehi, ānanda, sappurisehi vijitaṁ. Pacchimā janatā sālimaṁsodanaṁ atimaññissatī”ti.

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṁ etadavoca—

“etarahi, bhante, verañjā dubbhikkhā dvīhitikā setaṭṭhikā salākāvuttā.

Na sukarā uñchena paggahena yāpetuṁ.

Imissā, bhante, mahāpathaviyā heṭṭhimatalaṁ sampannaṁ—seyyathāpi khuddamadhuṁ anīlakaṁ; evamassādaṁ.

Sādhāhaṁ, bhante, pathaviṁ parivatteyyaṁ. Bhikkhū pappaṭakojaṁ paribhuñjissantī”ti.

“Ye pana te, moggallāna, pathavinissitā pāṇā te kathaṁ karissasī”ti?

“Ekāhaṁ, bhante, pāṇiṁ abhinimminissāmi—seyyathāpi mahāpathavī. Ye pathavinissitā pāṇā te tattha saṅkāmessāmi.

Ekena hatthena pathaviṁ parivattessāmī”ti.

“Alaṁ, moggallāna, mā te rucci pathaviṁ parivattetuṁ.

Vipallāsampi sattā paṭilabheyyun”ti.

“Sādhu, bhante, sabbo bhikkhusaṅgho uttarakuruṁ piṇḍāya gaccheyyā”ti.

“Alaṁ, moggallāna, mā te rucci sabbassa bhikkhusaṅghassa uttarakuruṁ piṇḍāya gamanan”ti.

Atha kho āyasmato sāriputtassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—

“katamesānaṁ kho buddhānaṁ bhagavantānaṁ brahmacariyaṁ na ciraṭṭhitikaṁ ahosi;

katamesānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ ahosī”ti?

Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca—

“idha mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—

‘katamesānaṁ kho buddhānaṁ bhagavantānaṁ brahmacariyaṁ na ciraṭṭhitikaṁ ahosi, katamesānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ ahosī’ti. Katamesānaṁ nu kho, bhante, buddhānaṁ bhagavantānaṁ brahmacariyaṁ na ciraṭṭhitikaṁ ahosi, katamesānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ ahosī”ti?

“Bhagavato ca, sāriputta, vipassissa bhagavato ca sikhissa bhagavato ca vessabhussa brahmacariyaṁ na ciraṭṭhitikaṁ ahosi.

Bhagavato ca, sāriputta, kakusandhassa bhagavato ca koṇāgamanassa bhagavato ca kassapassa brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ ahosī”ti.

“Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena bhagavato ca vipassissa bhagavato ca sikhissa bhagavato ca vessabhussa brahmacariyaṁ na ciraṭṭhitikaṁ ahosī”ti?

“Bhagavā ca, sāriputta, vipassī bhagavā ca sikhī bhagavā ca vessabhū kilāsuno ahesuṁ sāvakānaṁ vitthārena dhammaṁ desetuṁ.

Appakañca nesaṁ ahosi suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ.

Apaññattaṁ sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ. Anuddiṭṭhaṁ pātimokkhaṁ.

Tesaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ antaradhānena buddhānubuddhānaṁ sāvakānaṁ antaradhānena ye te pacchimā sāvakā nānānāmā nānāgottā nānājaccā nānākulā pabbajitā te taṁ brahmacariyaṁ khippaññeva antaradhāpesuṁ.

Seyyathāpi, sāriputta, nānāpupphāni phalake nikkhittāni suttena asaṅgahitāni tāni vāto vikirati vidhamati viddhaṁseti.

Taṁ kissa hetu?

Yathā taṁ suttena asaṅgahitattā.

Evameva kho, sāriputta, tesaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ antaradhānena buddhānubuddhānaṁ sāvakānaṁ antaradhānena ye te pacchimā sāvakā nānānāmā nānāgottā nānājaccā nānākulā pabbajitā te taṁ brahmacariyaṁ khippaññeva antaradhāpesuṁ.

Akilāsuno ca te bhagavanto ahesuṁ sāvake cetasā ceto paricca ovadituṁ.

Bhūtapubbaṁ, sāriputta, vessabhū bhagavā arahaṁ sammāsambuddho aññatarasmiṁ bhiṁsanake vanasaṇḍe sahassaṁ bhikkhusaṅghaṁ cetasā ceto paricca ovadati anusāsati—

‘evaṁ vitakketha, mā evaṁ vitakkayittha;

evaṁ manasikarotha, mā evaṁ manasākattha;

idaṁ pajahatha, idaṁ upasampajja viharathā’ti.

Atha kho, sāriputta, tassa bhikkhusahassassa vessabhunā bhagavatā arahatā sammāsambuddhena evaṁ ovadiyamānānaṁ evaṁ anusāsiyamānānaṁ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsu.

Tatra sudaṁ, sāriputta, bhiṁsanakassa vanasaṇḍassa bhiṁsanakatasmiṁ hoti—yo koci avītarāgo taṁ vanasaṇḍaṁ pavisati, yebhuyyena lomāni haṁsanti.

Ayaṁ kho, sāriputta, hetu ayaṁ paccayo yena bhagavato ca vipassissa bhagavato ca sikhissa bhagavato ca vessabhussa brahmacariyaṁ na ciraṭṭhitikaṁ ahosī”ti.

“Ko pana, bhante, hetu ko paccayo yena bhagavato ca kakusandhassa bhagavato ca koṇāgamanassa bhagavato ca kassapassa brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ ahosī”ti?

“Bhagavā ca, sāriputta, kakusandho bhagavā ca koṇāgamano bhagavā ca kassapo akilāsuno ahesuṁ sāvakānaṁ vitthārena dhammaṁ desetuṁ.

Bahuñca nesaṁ ahosi suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ,

paññattaṁ sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ, uddiṭṭhaṁ pātimokkhaṁ.

Tesaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ antaradhānena buddhānubuddhānaṁ sāvakānaṁ antaradhānena ye te pacchimā sāvakā nānānāmā nānāgottā nānājaccā nānākulā pabbajitā te taṁ brahmacariyaṁ ciraṁ dīghamaddhānaṁ ṭhapesuṁ.

Seyyathāpi, sāriputta, nānāpupphāni phalake nikkhittāni suttena susaṅgahitāni, tāni vāto na vikirati na vidhamati na viddhaṁseti.

Taṁ kissa hetu?

Yathā taṁ suttena susaṅgahitattā.

Evameva kho, sāriputta, tesaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ antaradhānena buddhānubuddhānaṁ sāvakānaṁ antaradhānena ye te pacchimā sāvakā nānānāmā nānāgottā nānājaccā nānākulā pabbajitā te taṁ brahmacariyaṁ ciraṁ dīghamaddhānaṁ ṭhapesuṁ.

Ayaṁ kho, sāriputta, hetu ayaṁ paccayo yena bhagavato ca kakusandhassa bhagavato ca koṇāgamanassa bhagavato ca kassapassa brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ ahosī”ti.

Atha kho āyasmā sāriputto uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca—

“etassa, bhagavā, kālo. Etassa, sugata, kālo.

Yaṁ bhagavā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññapeyya, uddiseyya pātimokkhaṁ, yathayidaṁ brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikan”ti.

“Āgamehi tvaṁ, sāriputta. Āgamehi tvaṁ, sāriputta.

Tathāgatova tattha kālaṁ jānissati.

Na tāva, sāriputta, satthā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññapeti uddisati pātimokkhaṁ yāva na idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti. Yato ca kho, sāriputta, idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti, atha satthā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññapeti uddisati pātimokkhaṁ tesaṁyeva āsavaṭṭhānīyānaṁ dhammānaṁ paṭighātāya.

Na tāva, sāriputta, idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti yāva na saṅgho rattaññumahattaṁ patto hoti.

Yato ca kho, sāriputta, saṅgho rattaññumahattaṁ patto hoti atha idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti, atha satthā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññapeti uddisati pātimokkhaṁ tesaṁyeva āsavaṭṭhānīyānaṁ dhammānaṁ paṭighātāya.

Na tāva, sāriputta, idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti, yāva na saṅgho vepullamahattaṁ patto hoti.

Yato ca kho, sāriputta, saṅgho vepullamahattaṁ patto hoti, atha idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti, atha satthā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññapeti uddisati pātimokkhaṁ tesaṁyeva āsavaṭṭhānīyānaṁ dhammānaṁ paṭighātāya.

Na tāva, sāriputta, idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti, yāva na saṅgho lābhaggamahattaṁ patto hoti.

Yato ca kho, sāriputta, saṅgho lābhaggamahattaṁ patto hoti, atha idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti, atha satthā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññapeti uddisati pātimokkhaṁ tesaṁyeva āsavaṭṭhānīyānaṁ dhammānaṁ paṭighātāya.

Na tāva, sāriputta, idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti, yāva na saṅgho bāhusaccamahattaṁ patto hoti.

Yato ca kho, sāriputta, saṅgho bāhusaccamahattaṁ patto hoti, atha idhekacce āsavaṭṭhānīyā dhammā saṅghe pātubhavanti, atha satthā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññapeti uddisati pātimokkhaṁ tesaṁyeva āsavaṭṭhānīyānaṁ dhammānaṁ paṭighātāya.

Nirabbudo hi, sāriputta, bhikkhusaṅgho nirādīnavo apagatakāḷako suddho sāre patiṭṭhito.

Imesañhi, sāriputta, pañcannaṁ bhikkhusatānaṁ yo pacchimako bhikkhu so sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi—“āciṇṇaṁ kho panetaṁ, ānanda, tathāgatānaṁ yehi nimantitā vassaṁ vasanti, na te anapaloketvā janapadacārikaṁ pakkamanti.

Āyāmānanda, verañjaṁ brāhmaṇaṁ apalokessāmā”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.

Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā ānandena pacchāsamaṇena yena verañjassa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Atha kho verañjo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho verañjaṁ brāhmaṇaṁ bhagavā etadavoca—“nimantitamha tayā, brāhmaṇa, vassaṁvuṭṭhā, apalokema taṁ,

“icchāma mayaṁ janapadacārikaṁ pakkamitun”ti.

“Saccaṁ, bho gotama, nimantitattha mayā vassaṁvuṭṭhā; api ca yo deyyadhammo so na dinno.

Tañca kho no asantaṁ,

nopi adātukamyatā, taṁ kutettha labbhā bahukiccā gharāvāsā bahukaraṇīyā.

Adhivāsetu me bhavaṁ gotamo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.

Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Atha kho bhagavā verañjaṁ brāhmaṇaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Atha kho verañjo brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi—“kālo, bho gotama, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena verañjassa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.

Atha kho verañjo brāhmaṇo buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ticīvarena acchādesi, ekamekañca bhikkhuṁ ekamekena dussayugena acchādesi.

Atha kho bhagavā verañjaṁ brāhmaṇaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Atha kho bhagavā verañjāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā anupagamma soreyyaṁ saṅkassaṁ kaṇṇakujjaṁ yena payāgapatiṭṭhānaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā payāgapatiṭṭhāne gaṅgaṁ nadiṁ uttaritvā yena bārāṇasī tadavasari.

Atha kho bhagavā bārāṇasiyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena vesālī tena cārikaṁ pakkāmi.

Anupubbena cārikaṁ caramāno yena vesālī tadavasari.

Tatra sudaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyanti.

Verañjabhāṇavāro niṭṭhito.

Paṭhamapārājikasikkhāpada

1. Sudinnabhāṇavāra

Tena kho pana samayena vesāliyā avidūre kalandagāmo nāma atthi. Tattha sudinno nāma kalandaputto seṭṭhiputto hoti.

Atha kho sudinno kalandaputto sambahulehi sahāyakehi saddhiṁ vesāliṁ agamāsi kenacideva karaṇīyena.

Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṁ desento nisinno hoti.

Addasa kho sudinno kalandaputto bhagavantaṁ mahatiyā parisāya parivutaṁ dhammaṁ desentaṁ nisinnaṁ. Disvānassa etadahosi—“yannūnāhampi dhammaṁ suṇeyyan”ti.

Atha kho sudinno kalandaputto yena sā parisā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnassa kho sudinnassa kalandaputtassa etadahosi—

“yathā yathā kho ahaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi, nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ;

yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan”ti.

Atha kho sā parisā bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho sudinno kalandaputto aciravuṭṭhitāya parisāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho sudinno kalandaputto bhagavantaṁ etadavoca—

“yathā yathāhaṁ, bhante, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi, nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ;

icchāmahaṁ, bhante, kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.

Pabbājetu maṁ bhagavā”ti.

“Anuññātosi pana tvaṁ, sudinna, mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?

“Na kho ahaṁ, bhante, anuññāto mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.

“Na kho, sudinna, tathāgatā ananuññātaṁ mātāpitūhi puttaṁ pabbājentī”ti.

“Sohaṁ, bhante, tathā karissāmi yathā maṁ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.

Atha kho sudinno kalandaputto vesāliyaṁ taṁ karaṇīyaṁ tīretvā yena kalandagāmo yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca—

“ammatātā, yathā yathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi, nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ;

icchāmahaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.

Anujānātha maṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.

Evaṁ vutte, sudinnassa kalandaputtassa mātāpitaro sudinnaṁ kalandaputtaṁ etadavocuṁ—