上座部大分别（巴利原文）

“antevāsikaṁ paccakkhāmī”ti vadati viññāpeti …

“samānupajjhāyakaṁ paccakkhāmī”ti vadati viññāpeti …

“samānācariyakaṁ paccakkhāmī”ti vadati viññāpeti …

“sabrahmacāriṁ paccakkhāmī”ti vadati viññāpeti …

“gihīti maṁ dhārehī”ti vadati viññāpeti …

“upāsakoti maṁ dhārehī”ti vadati viññāpeti …

“ārāmikoti maṁ dhārehī”ti vadati viññāpeti …

“sāmaṇeroti maṁ dhārehī”ti vadati viññāpeti …

“titthiyoti maṁ dhārehī”ti vadati viññāpeti …

“titthiyasāvakoti maṁ dhārehī”ti vadati viññāpeti …

“assamaṇoti maṁ dhārehī”ti vadati viññāpeti …

“asakyaputtiyoti maṁ dhārehī”ti vadati viññāpeti.

Evampi, bhikkhave, dubbalyāvikammañceva hoti sikkhā ca paccakkhātā.

Atha vā pana ukkaṇṭhito anabhirato sāmaññā cavitukāmo

bhikkhubhāvaṁ aṭṭīyamāno harāyamāno jigucchamāno

gihibhāvaṁ patthayamāno …pe…

asakyaputtiyabhāvaṁ patthayamāno—

“alaṁ me buddhenā”ti vadati viññāpeti …pe…

“alaṁ me sabrahmacārīhī”ti vadati viññāpeti.

Evampi …pe…

atha vā pana …pe…

“kiṁ nu me buddhenā”ti vadati viññāpeti …pe…

“kiṁ nu me sabrahmacārīhī”ti vadati viññāpeti …

“na mamattho buddhenā”ti vadati viññāpeti …pe…

“na mamattho sabrahmacārīhī”ti vadati viññāpeti …

“sumuttāhaṁ buddhenā”ti vadati viññāpeti …pe…

“sumuttāhaṁ sabrahmacārīhī”ti vadati viññāpeti.

Evampi, bhikkhave, dubbalyāvikammañceva hoti sikkhā ca paccakkhātā.

Yāni vā panaññānipi atthi buddhavevacanāni vā dhammavevacanāni vā saṅghavevacanāni vā sikkhāvevacanāni vā vinayavevacanāni vā pātimokkhavevacanāni vā uddesavevacanāni vā upajjhāyavevacanāni vā ācariyavevacanāni vā saddhivihārikavevacanāni vā antevāsikavevacanāni vā samānupajjhāyakavevacanāni vā samānācariyakavevacanāni vā sabrahmacārivevacanāni vā gihivevacanāni vā upāsakavevacanāni vā ārāmikavevacanāni vā sāmaṇeravevacanāni vā titthiyavevacanāni vā titthiyasāvakavevacanāni vā assamaṇavevacanāni vā asakyaputtiyavevacanāni vā,

tehi ākārehi tehi liṅgehi tehi nimittehi vadati viññāpeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, dubbalyāvikammañceva hoti sikkhā ca paccakkhātā.

Kathañca, bhikkhave, apaccakkhātā hoti sikkhā?

Idha, bhikkhave, yehi ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi sikkhā paccakkhātā hoti tehi ākārehi tehi liṅgehi tehi nimittehi ummattako sikkhaṁ paccakkhāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Ummattakassa santike sikkhaṁ paccakkhāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Khittacitto sikkhaṁ paccakkhāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Khittacittassa santike sikkhaṁ paccakkhāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Vedanāṭṭo sikkhaṁ paccakkhāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Vedanāṭṭassa santike sikkhaṁ paccakkhāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Devatāya santike sikkhaṁ paccakkhāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Tiracchānagatassa santike sikkhaṁ paccakkhāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Ariyakena milakkhassa santike sikkhaṁ paccakkhāti, so ca na paṭivijānāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Milakkhakena ariyassa santike sikkhaṁ paccakkhāti, so ca na paṭivijānāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Ariyakena ariyassa santike sikkhaṁ paccakkhāti, so ca na paṭivijānāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Milakkhakena milakkhassa santike sikkhaṁ paccakkhāti, so ca na paṭivijānāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Davāya sikkhaṁ paccakkhāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Ravāya sikkhaṁ paccakkhāti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Asāvetukāmo sāveti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Sāvetukāmo na sāveti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Aviññussa sāveti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Viññussa na sāveti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Sabbaso vā pana na sāveti, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Evaṁ kho, bhikkhave, apaccakkhātā hoti sikkhā.

Methunadhammo nāma

yo so asaddhammo gāmadhammo vasaladhammo duṭṭhullaṁ odakantikaṁ rahassaṁ dvayaṁdvayasamāpatti, eso methunadhammo nāma.

Paṭisevati nāma

yo nimittena nimittaṁ aṅgajātena aṅgajātaṁ antamaso tilaphalamattampi paveseti, eso paṭisevati nāma.

Antamaso tiracchānagatāyapīti

tiracchānagatitthiyāpi methunaṁ dhammaṁ paṭisevitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo, pageva manussitthiyā. Tena vuccati— “antamaso tiracchānagatāyapī”ti.

Pārājiko hotīti

seyyathāpi nāma puriso sīsacchinno abhabbo tena sarīrabandhanena jīvituṁ; evameva bhikkhu methunaṁ dhammaṁ paṭisevitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Tena vuccati— “pārājiko hotī”ti.

Asaṁvāsoti

saṁvāso nāma ekakammaṁ ekuddeso samasikkhatā— eso saṁvāso nāma.

So tena saddhiṁ natthi. Tena vuccati—“asaṁvāso”ti.

Tisso itthiyo—

manussitthī, amanussitthī, tiracchānagatitthī.

Tayo ubhatobyañjanakā—

manussubhatobyañjanako, amanussubhatobyañjanako, tiracchānagatubhatobyañjanako.

Tayo paṇḍakā—

manussapaṇḍako, amanussapaṇḍako, tiracchānagatapaṇḍako.

Tayo purisā—

manussapuriso, amanussapuriso, tiracchānagatapuriso.

Manussitthiyā tayo magge methunaṁ dhammaṁ paṭisevantassa āpatti pārājikassa—

vaccamagge, passāvamagge, mukhe.

Amanussitthiyā …pe…

tiracchānagatitthiyā tayo magge methunaṁ dhammaṁ paṭisevantassa āpatti pārājikassa—

vaccamagge, passāvamagge, mukhe.

Manussubhatobyañjanakassa …

amanussubhatobyañjanakassa …

tiracchānagatubhatobyañjanakassa tayo magge methunaṁ dhammaṁ paṭisevantassa āpatti pārājikassa—

vaccamagge, passāvamagge, mukhe.

Manussapaṇḍakassa dve magge methunaṁ dhammaṁ paṭisevantassa āpatti pārājikassa—

vaccamagge, mukhe.

Amanussapaṇḍakassa …

tiracchānagatapaṇḍakassa …

manussapurisassa …

amanussapurisassa …

tiracchānagatapurisassa dve magge methunaṁ dhammaṁ paṭisevantassa āpatti pārājikassa—

vaccamagge, mukhe.

Bhikkhussa sevanacittaṁ upaṭṭhite manussitthiyā vaccamaggaṁ aṅgajātaṁ pavesentassa āpatti pārājikassa.

Bhikkhussa sevanacittaṁ upaṭṭhite manussitthiyā passāvamaggaṁ …

mukhaṁ aṅgajātaṁ pavesentassa āpatti pārājikassa.

Bhikkhussa sevanacittaṁ upaṭṭhite amanussitthiyā …

tiracchānagatitthiyā …

manussubhatobyañjanakassa …

amanussubhatobyañjanakassa …

tiracchānagatubhatobyañjanakassa …

vaccamaggaṁ passāvamaggaṁ mukhaṁ aṅgajātaṁ pavesentassa āpatti pārājikassa.

Bhikkhussa sevanacittaṁ upaṭṭhite manussapaṇḍakassa vaccamaggaṁ mukhaṁ aṅgajātaṁ pavesentassa āpatti pārājikassa.

Bhikkhussa sevanacittaṁ upaṭṭhite amanussapaṇḍakassa …

tiracchānagatapaṇḍakassa …

manussapurisassa …

amanussapurisassa …

tiracchānagatapurisassa vaccamaggaṁ mukhaṁ aṅgajātaṁ pavesentassa āpatti pārājikassa.

Bhikkhupaccatthikā manussitthiṁ bhikkhussa santike ānetvā vaccamaggena aṅgajātaṁ abhinisīdenti.

So ce pavesanaṁ sādiyati, paviṭṭhaṁ sādiyati, ṭhitaṁ sādiyati, uddharaṇaṁ sādiyati, āpatti pārājikassa.

Bhikkhupaccatthikā manussitthiṁ bhikkhussa santike ānetvā vaccamaggena aṅgajātaṁ abhinisīdenti.

So ce pavesanaṁ na sādiyati, paviṭṭhaṁ sādiyati, ṭhitaṁ sādiyati, uddharaṇaṁ sādiyati, āpatti pārājikassa.

Bhikkhupaccatthikā manussitthiṁ bhikkhussa santike ānetvā vaccamaggena aṅgajātaṁ abhinisīdenti.

So ce pavesanaṁ na sādiyati, paviṭṭhaṁ na sādiyati, ṭhitaṁ sādiyati, uddharaṇaṁ sādiyati, āpatti pārājikassa.

Bhikkhupaccatthikā manussitthiṁ bhikkhussa santike ānetvā vaccamaggena aṅgajātaṁ abhinisīdenti.

So ce pavesanaṁ na sādiyati, paviṭṭhaṁ na sādiyati, ṭhitaṁ na sādiyati, uddharaṇaṁ sādiyati, āpatti pārājikassa.

Bhikkhupaccatthikā manussitthiṁ bhikkhussa santike ānetvā vaccamaggena aṅgajātaṁ abhinisīdenti.

So ce pavesanaṁ na sādiyati, paviṭṭhaṁ na sādiyati, ṭhitaṁ na sādiyati, uddharaṇaṁ na sādiyati, anāpatti.

Bhikkhupaccatthikā manussitthiṁ bhikkhussa santike ānetvā passāvamaggena …

mukhena aṅgajātaṁ abhinisīdenti.

So ce pavesanaṁ sādiyati, paviṭṭhaṁ sādiyati, ṭhitaṁ sādiyati, uddharaṇaṁ sādiyati, āpatti pārājikassa …pe…

na sādiyati, anāpatti.

Bhikkhupaccatthikā manussitthiṁ jāgarantiṁ …

suttaṁ …

mattaṁ …