上座部大分别（巴利原文）

yena te cīvaraṁ paribhuttaṁ …

yena te piṇḍapāto paribhutto …

yena te senāsanaṁ paribhuttaṁ …

yena te gilānappaccayabhesajjaparikkhāro paribhutto …

so bhikkhu suññāgāre catutthaṁ jhānaṁ samāpajji …

samāpajjati …

samāpanno …

so bhikkhu suññāgāre catutthassa jhānassa lābhī …

vasī …

tena bhikkhunā suññāgāre catutthaṁ jhānaṁ sacchikatanti sampajānamusā bhaṇantassa paṭivijānantassa āpatti thullaccayassa;

na paṭivijānantassa āpatti dukkaṭassa …pe…

vinidhāya bhāvaṁ.

Tīhākārehi …pe… sattahākārehi yaṁ tvaṁ āgamma vihāraṁ adāsi …

cīvaraṁ adāsi …

piṇḍapātaṁ adāsi …

senāsanaṁ adāsi …

gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ adāsi so bhikkhu suññāgāre catutthaṁ jhānaṁ samāpajji …

samāpajjati …

samāpanno …

so bhikkhu suññāgāre catutthassa jhānassa lābhī …

vasī …

tena bhikkhunā suññāgāre catutthaṁ jhānaṁ sacchikatanti sampajānamusā bhaṇantassa paṭivijānantassa āpatti thullaccayassa;

na paṭivijānantassa āpatti dukkaṭassa—

pubbevassa hoti musā bhaṇissanti,

bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti,

bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti,

vinidhāya diṭṭhiṁ,

vinidhāya khantiṁ,

vinidhāya ruciṁ,

vinidhāya bhāvaṁ.

Peyyālapannarasakaṁ niṭṭhitaṁ.

Paccayappaṭisaṁyuttavārakathā niṭṭhitā.

Uttarimanussadhammacakkapeyyālaṁ niṭṭhitaṁ.

Anāpatti—

adhimānena,

anullapanādhippāyassa,

ummattakassa,

khittacittassa,

vedanāṭṭassa,

ādikammikassāti.

4.1. Vinītavatthuuddānagāthā

Adhimāne araññamhi,

piṇḍopajjhāriyāpatho;

Saṁyojanā rahodhammā,

vihāro paccupaṭṭhito.

Na dukkaraṁ viriyamathopi maccuno,

Bhāyāvuso vippaṭisāri sammā;

Viriyena yogena ārādhanāya,

Atha vedanāya adhivāsanā duve.

Brāhmaṇe pañca vatthūni,

aññaṁ byākaraṇā tayo;

Agārāvaraṇā kāmā,

rati cāpi apakkami.

Aṭṭhi pesi ubho gāvaghātakā,

Piṇḍo sākuṇiko nicchavi orabbhi;

Asi ca sūkariko satti māgavi,

Usu ca kāraṇiko sūci sārathi.

Yo ca sibbīyati sūcako hi so,

Aṇḍabhāri ahu gāmakūṭako;

Kūpe nimuggo hi so pāradāriko,

Gūthakhādī ahu duṭṭhabrāhmaṇo.

Nicchavitthī aticārinī ahu,

Maṅgulitthī ahu ikkhaṇitthikā;

Okilinī hi sapattaṅgārokiri,

Sīsacchinno ahu coraghātako.

Bhikkhu bhikkhunī sikkhamānā,

Sāmaṇero atha sāmaṇerikā;

Kassapassa vinayasmiṁ pabbajaṁ,

Pāpakammamakariṁsu tāvade.

Tapodā rājagahe yuddhaṁ,

nāgānogāhanena ca;

Sobhito arahaṁ bhikkhu,

pañcakappasataṁ sareti.

4.2. Vinītavatthu

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu adhimānena aññaṁ byākāsi.

Tassa kukkuccaṁ ahosi—

“bhagavatā sikkhāpadaṁ paññattaṁ.

Kacci nu kho ahaṁ pārājikaṁ āpattiṁ āpanno”ti?

Bhagavato etamatthaṁ ārocesi.

“Anāpatti, bhikkhu, adhimānenā”ti.

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu paṇidhāya araññe viharati—

“evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti.

Taṁ jano sambhāvesi.

Tassa kukkuccaṁ ahosi …pe…

“anāpatti, bhikkhu, pārājikassa.

Na ca, bhikkhave, paṇidhāya araññe vatthabbaṁ. Yo vaseyya, āpatti dukkaṭassā”ti.

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu paṇidhāya piṇḍāya carati—

“evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti.

Taṁ jano sambhāvesi.

Tassa kukkuccaṁ ahosi …pe…

“anāpatti, bhikkhu, pārājikassa.

Na ca, bhikkhave, paṇidhāya piṇḍāya caritabbaṁ. Yo careyya, āpatti dukkaṭassā”ti.

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu aññataraṁ bhikkhuṁ etadavoca—

“ye, āvuso, amhākaṁ upajjhāyassa saddhivihārikā sabbeva arahanto”ti.

Tassa kukkuccaṁ ahosi …pe…

“kiṁcitto tvaṁ, bhikkhū”ti?

“Ullapanādhippāyo ahaṁ, bhagavā”ti.

“Anāpatti, bhikkhu, pārājikassa;

āpatti thullaccayassā”ti.

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu aññataraṁ bhikkhuṁ etadavoca—

“ye, āvuso, amhākaṁ upajjhāyassa antevāsikā sabbeva mahiddhikā mahānubhāvā”ti.

Tassa kukkuccaṁ ahosi …pe…

“kiṁcitto tvaṁ, bhikkhū”ti?

“Ullapanādhippāyo ahaṁ, bhagavā”ti.

“Anāpatti, bhikkhu, pārājikassa;

āpatti thullaccayassā”ti.

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu paṇidhāya caṅkamati …

paṇidhāya tiṭṭhati …

paṇidhāya nisīdati …

paṇidhāya seyyaṁ kappeti—

“evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti.

Taṁ jano sambhāvesi.

Tassa kukkuccaṁ ahosi …pe…

“anāpatti, bhikkhu, pārājikassa.

Na ca, bhikkhave, paṇidhāya seyyā kappetabbā.

Yo kappeyya, āpatti dukkaṭassā”ti.

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu aññatarassa bhikkhuno uttarimanussadhammaṁ ullapati.

Sopi evamāha—“mayhampi, āvuso, saṁyojanā pahīnā”ti.

Tassa kukkuccaṁ ahosi …pe…

“āpattiṁ tvaṁ, bhikkhu, āpanno pārājikan”ti.