上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Saṅghādisesakaṇḍa

2. Kāyasaṁsaggasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena āyasmā udāyī araññe viharati.

Tassāyasmato vihāro abhirūpo hoti dassanīyo pāsādiko, majjhegabbho, samantāpariyāgāro,

supaññattaṁ mañcapīṭhaṁ bhisibibbohanaṁ,

pānīyaṁ paribhojanīyaṁ sūpaṭṭhitaṁ,

pariveṇaṁ susammaṭṭhaṁ.

Bahū manussā āyasmato udāyissa vihārapekkhakā āgacchanti.

Aññataropi brāhmaṇo sapajāpatiko yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ udāyiṁ etadavoca—

“icchāma mayaṁ bhoto udāyissa vihāraṁ pekkhitun”ti.

“Tena hi, brāhmaṇa, pekkhassū”ti,

avāpuraṇaṁ ādāya ghaṭikaṁ ugghāṭetvā kavāṭaṁ paṇāmetvā vihāraṁ pāvisi.

Sopi kho brāhmaṇo āyasmato udāyissa piṭṭhito pāvisi.

Sāpi kho brāhmaṇī tassa brāhmaṇassa piṭṭhito pāvisi.

Atha kho āyasmā udāyī ekacce vātapāne vivaranto ekacce vātapāne thakento gabbhaṁ anuparigantvā piṭṭhito āgantvā tassā brāhmaṇiyā aṅgamaṅgāni parāmasi.

Atha kho so brāhmaṇo āyasmatā udāyinā saddhiṁ paṭisammoditvā agamāsi.

Atha kho so brāhmaṇo attamano attamanavācaṁ nicchāresi—

“uḷārā ime samaṇā sakyaputtiyā ye ime evarūpe araññe viharanti.

Bhavampi udāyī uḷāro yo evarūpe araññe viharatī”ti.

Evaṁ vutte, sā brāhmaṇī taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca—

“kuto tassa uḷārattatā.

Yatheva me tvaṁ aṅgamaṅgāni parāmasi evameva me samaṇo udāyī aṅgamaṅgāni parāmasī”ti.

Atha kho so brāhmaṇo ujjhāyati khiyyati vipāceti—

“alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā musāvādino.

Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti.

Natthi imesaṁ sāmaññaṁ natthi imesaṁ brahmaññaṁ, naṭṭhaṁ imesaṁ sāmaññaṁ naṭṭhaṁ imesaṁ brahmaññaṁ,

kuto imesaṁ sāmaññaṁ kuto imesaṁ brahmaññaṁ, apagatā ime sāmaññā apagatā ime brahmaññā.

Kathañhi nāma samaṇo udāyī mama bhariyāya aṅgamaṅgāni parāmasissati.

Na hi sakkā kulitthīhi kuladhītāhi kulakumārīhi kulasuṇhāhi kuladāsīhi ārāmaṁ vā vihāraṁ vā gantuṁ.

Sace kulitthiyo kuladhītaro kulakumāriyo kulasuṇhāyo kuladāsiyo ārāmaṁ vā vihāraṁ vā gaccheyyuṁ, tāpi samaṇā sakyaputtiyā dūseyyun”ti.

Assosuṁ kho bhikkhu tassa brāhmaṇassa ujjhāyantassa khiyyantassa vipācentassa.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma āyasmā udāyī mātugāmena saddhiṁ kāyasaṁsaggaṁ samāpajjissatī”ti.

Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ udāyiṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā āyasmantaṁ udāyiṁ paṭipucchi—

“saccaṁ kira tvaṁ, udāyi, mātugāmena saddhiṁ kāyasaṁsaggaṁ samāpajjasī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā—

“ananucchavikaṁ, moghapurisa, ananulomikaṁ appatirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ.

Kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, mātugāmena saddhiṁ kāyasaṁsaggaṁ samāpajjissasi.

Nanu mayā, moghapurisa, anekapariyāyena virāgāya dhammo desito no sarāgāya …pe…

kāmapariḷāhānaṁ vūpasamo akkhāto.

Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu otiṇṇo vipariṇatena cittena mātugāmena saddhiṁ kāyasaṁsaggaṁ samāpajjeyya hatthaggāhaṁ vā veṇiggāhaṁ vā aññatarassa vā aññatarassa vā aṅgassa parāmasanaṁ, saṅghādiseso”ti.

Yo panāti

yo yādiso …pe…

bhikkhūti

…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

Otiṇṇo nāma

sāratto apekkhavā paṭibaddhacitto.

Vipariṇatanti

rattampi cittaṁ vipariṇataṁ.

Duṭṭhampi cittaṁ vipariṇataṁ.

Mūḷhampi cittaṁ vipariṇataṁ.

Api ca rattaṁ cittaṁ imasmiṁ atthe adhippetaṁ vipariṇatanti.

Mātugāmo nāma

manussitthī, na yakkhī na petī, na tiracchānagatā. Antamaso tadahujātāpi dārikā, pageva mahattarī.

Saddhinti

ekato.

Kāyasaṁsaggaṁ samāpajjeyyāti

ajjhācāro vuccati.

Hattho nāma

kapparaṁ upādāya yāva agganakhā.

Veṇī nāma

suddhakesā vā, suttamissā vā, mālāmissā vā, hiraññamissā vā, suvaṇṇamissā vā, muttāmissā vā, maṇimissā vā.

Aṅgaṁ nāma

hatthañca veṇiñca ṭhapetvā avasesaṁ aṅgaṁ nāma.

Āmasanā, parāmasanā, omasanā, ummasanā, olaṅghanā, ullaṅghanā, ākaḍḍhanā, patikaḍḍhanā, abhiniggaṇhanā, abhinippīḷanā, gahaṇaṁ, chupanaṁ.

Āmasanā nāma

āmaṭṭhamattā.

Parāmasanā nāma

itocito ca sañcopanā.

Omasanā nāma

heṭṭhā oropanā.

Ummasanā nāma

uddhaṁ uccāraṇā.

Olaṅghanā nāma

heṭṭhā onamanā.

Ullaṅghanā nāma

uddhaṁ uccāraṇā.

Ākaḍḍhanā nāma

āviñchanā.

Patikaḍḍhanā nāma

patippaṇāmanā.

Abhiniggaṇhanā nāma

aṅgaṁ gahetvā nippīḷanā.

Abhinippīḷanā nāma

kenaci saha nippīḷanā.

Gahaṇaṁ nāma

gahitamattaṁ.

Chupanaṁ nāma

phuṭṭhamattaṁ.

Saṅghādisesoti

…pe… tenapi vuccati “saṅghādiseso”ti.

Itthī ca hoti itthisaññī sāratto ca bhikkhu ca.

Naṁ itthiyā kāyena kāyaṁ āmasati parāmasati omasati ummasati olaṅgheti ullaṅgheti ākaḍḍhati patikaḍḍhati abhiniggaṇhāti abhinippīḷeti gaṇhāti chupati, āpatti saṅghādisesassa.

Itthī ca hoti vematiko sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ itthiyā kāyena kāyaṁ āmasati parāmasati …pe…

gaṇhāti chupati, āpatti thullaccayassa.

Itthī ca hoti paṇḍakasaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ itthiyā kāyena kāyaṁ āmasati parāmasati …pe…

gaṇhāti chupati, āpatti thullaccayassa.

Itthī ca hoti purisasaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ itthiyā kāyena kāyaṁ āmasati parāmasati …pe…

gaṇhāti chupati, āpatti thullaccayassa.

Itthī ca hoti tiracchānagatasaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ itthiyā kāyena kāyaṁ āmasati parāmasati …pe…

gaṇhāti chupati, āpatti thullaccayassa.

Paṇḍako ca hoti paṇḍakasaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ paṇḍakassa kāyena kāyaṁ āmasati parāmasati …pe…

gaṇhāti chupati, āpatti thullaccayassa.

Paṇḍako ca hoti vematiko sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ paṇḍakassa kāyena kāyaṁ āmasati parāmasati …pe…

gaṇhāti chupati, āpatti dukkaṭassa.

Paṇḍako ca hoti purisasaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ paṇḍakassa kāyena kāyaṁ āmasati parāmasati …pe…