上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Saṅghādisesakaṇḍa

4. Attakāmapāricariyasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena āyasmā udāyī sāvatthiyaṁ kulūpako hoti, bahukāni kulāni upasaṅkamati.

Tena kho pana samayena aññatarā itthī matapatikā abhirūpā hoti dassanīyā pāsādikā.

Atha kho āyasmā udāyī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena tassā itthiyā nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Atha kho sā itthī yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ udāyiṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho taṁ itthiṁ āyasmā udāyī dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.

Atha kho sā itthī āyasmatā udāyinā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā āyasmantaṁ udāyiṁ etadavoca—

“vadeyyātha, bhante, yena attho.

Paṭibalā mayaṁ ayyassa dātuṁ yadidaṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāran”ti.

“Na kho te, bhagini, amhākaṁ dullabhā yadidaṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārā.

Api ca yo amhākaṁ dullabho taṁ dehī”ti.

“Kiṁ, bhante”ti?

“Methunadhamman”ti.

“Attho, bhante”ti?

“Attho, bhaginī”ti.

“Ehi, bhante”ti,

ovarakaṁ pavisitvā sāṭakaṁ nikkhipitvā mañcake uttānā nipajji.

Atha kho āyasmā udāyī yena sā itthī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā—

“ko imaṁ vasalaṁ duggandhaṁ āmasissatī”ti,

niṭṭhubhitvā pakkāmi.

Atha kho sā itthī ujjhāyati khiyyati vipāceti—

“alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā musāvādino.

Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti.

Natthi imesaṁ sāmaññaṁ natthi imesaṁ brahmaññaṁ, naṭṭhaṁ imesaṁ sāmaññaṁ naṭṭhaṁ imesaṁ brahmaññaṁ, kuto imesaṁ sāmaññaṁ kuto imesaṁ brahmaññaṁ,

apagatā ime sāmaññā apagatā ime brahmaññā.

Kathañhi nāma samaṇo udāyī maṁ sāmaṁ methunadhammaṁ yācitvā, ‘ko imaṁ vasalaṁ duggandhaṁ āmasissatī’ti niṭṭhubhitvā pakkamissati.

Kiṁ me pāpakaṁ kiṁ me duggandhaṁ,

kassāhaṁ kena hāyāmī”ti?

Aññāpi itthiyo ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā musāvādino …pe…

kathañhi nāma samaṇo udāyī imissā sāmaṁ methunadhammaṁ yācitvā, ‘ko imaṁ vasalaṁ duggandhaṁ āmasissatī’ti niṭṭhubhitvā pakkamissati.

Kiṁ imissā pāpakaṁ kiṁ imissā duggandhaṁ, kassāyaṁ kena hāyatī”ti?

Assosuṁ kho bhikkhū tāsaṁ itthīnaṁ ujjhāyantīnaṁ khiyyantīnaṁ vipācentīnaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma āyasmā udāyī mātugāmassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāsissatī”ti.

Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ udāyiṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā āyasmantaṁ udāyiṁ paṭipucchi—

“saccaṁ kira tvaṁ, udāyi, mātugāmassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāsasī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā—

“ananucchavikaṁ, moghapurisa, ananulomikaṁ appatirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ.

Kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, mātugāmassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāsissasi.

Nanu mayā, moghapurisa, anekapariyāyena virāgāya dhammo desito no sarāgāya …pe…

kāmapariḷāhānaṁ vūpasamo akkhāto?

Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu otiṇṇo vipariṇatena cittena mātugāmassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāseyya— ‘etadaggaṁ, bhagini, pāricariyānaṁ yā mādisaṁ sīlavantaṁ kalyāṇadhammaṁ brahmacāriṁ etena dhammena paricareyyāti methunupasaṁhitena’, saṅghādiseso”ti.

Yo panāti

yo yādiso …pe…

bhikkhūti

…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

Otiṇṇo nāma

sāratto apekkhavā paṭibaddhacitto.

Vipariṇatanti

rattampi cittaṁ vipariṇataṁ, duṭṭhampi cittaṁ vipariṇataṁ, mūḷhampi cittaṁ vipariṇataṁ.

Api ca rattaṁ cittaṁ imasmiṁ atthe adhippetaṁ vipariṇatanti.

Mātugāmo nāma

manussitthī, na yakkhī, na petī, na tiracchānagatā. Viññū paṭibalā subhāsitadubbhāsitaṁ duṭṭhullāduṭṭhullaṁ ājānituṁ.

Mātugāmassa santiketi

mātugāmassa sāmantā, mātugāmassa avidūre.

Attakāmanti

attano kāmaṁ attano hetuṁ attano adhippāyaṁ attano pāricariyaṁ.

Etadagganti

etaṁ aggaṁ etaṁ seṭṭhaṁ etaṁ mokkhaṁ etaṁ uttamaṁ etaṁ pavaraṁ.

Yāti

khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā.

Mādisanti

khattiyaṁ vā brāhmaṇaṁ vā vessaṁ vā suddaṁ vā.

Sīlavantanti

pāṇātipātā paṭivirataṁ, adinnādānā paṭivirataṁ, musāvādā paṭivirataṁ.

Brahmacārinti

methunadhammā paṭivirataṁ.

Kalyāṇadhammo nāma

tena ca sīlena tena ca brahmacariyena kalyāṇadhammo hoti.

Etena dhammenāti

methunadhammena.

Paricareyyāti

abhirameyya.

Methunupasaṁhitenāti

methunadhammappaṭisaṁyuttena.

Saṅghādisesoti

…pe… tenapi vuccati “saṅghādiseso”ti.

Itthī ca hoti itthisaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ itthiyā santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāsati, āpatti saṅghādisesassa.

Itthī ca hoti vematiko …pe…

paṇḍakasaññī …

purisasaññī …

tiracchānagatasaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ itthiyā santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāsati, āpatti thullaccayassa.

Paṇḍako ca hoti paṇḍakasaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ paṇḍakassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāsati, āpatti thullaccayassa.

Paṇḍako ca hoti vematiko …pe…

purisasaññī …

tiracchānagatasaññī …

itthisaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ paṇḍakassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāsati, āpatti dukkaṭassa.

Puriso ca hoti

…pe…

tiracchānagato ca hoti tiracchānagatasaññī …pe…

vematiko …

itthisaññī …

paṇḍakasaññī …

purisasaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ tiracchānagatassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāsati, āpatti dukkaṭassa.

Dve itthiyo dvinnaṁ itthīnaṁ itthisaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ dvinnaṁ itthīnaṁ santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāsati, āpatti dvinnaṁ saṅghādisesānaṁ.

…pe…

Itthī ca paṇḍako ca ubhinnaṁ itthisaññī sāratto ca.

Bhikkhu ca naṁ ubhinnaṁ santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṁ bhāsati, āpatti saṅghādisesena dukkaṭassa.

…pe…

Anāpatti—

“cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena upaṭṭhahā”ti bhaṇati,

ummattakassa

ādikammikassāti.

4.1. Vinītavatthuuddānagāthā

Kathaṁ vañjhā labhe puttaṁ,