上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Saṅghādisesakaṇḍa

7. Vihārakārasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

Tena kho pana samayena āyasmato channassa upaṭṭhāko gahapati āyasmantaṁ channaṁ etadavoca—

“vihāravatthuṁ, bhante, jānāhi ayyassa vihāraṁ kārāpessāmī”ti.

Atha kho āyasmā channo vihāravatthuṁ sodhento aññataraṁ cetiyarukkhaṁ chedāpesi gāmapūjitaṁ nigamapūjitaṁ nagarapūjitaṁ janapadapūjitaṁ raṭṭhapūjitaṁ.

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā cetiyarukkhaṁ chedāpessanti gāmapūjitaṁ nigamapūjitaṁ nagarapūjitaṁ janapadapūjitaṁ raṭṭhapūjitaṁ.

Ekindriyaṁ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṁ viheṭhentī”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma āyasmā channo cetiyarukkhaṁ chedāpessati gāmapūjitaṁ …pe… raṭṭhapūjitan”ti.

Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ channaṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira tvaṁ, channa, cetiyarukkhaṁ chedāpesi gāmapūjitaṁ …pe… raṭṭhapūjitan”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, cetiyarukkhaṁ chedāpessasi gāmapūjitaṁ nigamapūjitaṁ nagarapūjitaṁ janapadapūjitaṁ raṭṭhapūjitaṁ.

Jīvasaññino hi, moghapurisa, manussā rukkhasmiṁ.

Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Mahallakaṁ pana bhikkhunā vihāraṁ kārayamānena sassāmikaṁ attuddesaṁ bhikkhū abhinetabbā vatthudesanāya.

Tehi bhikkhūhi vatthu desetabbaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ.

Sārambhe ce bhikkhu vatthusmiṁ aparikkamane mahallakaṁ vihāraṁ kāreyya bhikkhū vā anabhineyya vatthudesanāya, saṅghādiseso”ti.

Mahallako nāma vihāro

sassāmiko vuccati.

Vihāro nāma

ullitto vā hoti avalitto vā ullittāvalitto vā.

Kārayamānenāti

karonto vā kārāpento vā.

Sassāmikanti

añño koci sāmiko hoti itthī vā puriso vā gahaṭṭho vā pabbajito vā.

Attuddesanti

attano atthāya.

Bhikkhū abhinetabbā vatthudesanāyāti

tena vihārakārakena bhikkhunā vihāravatthuṁ sodhetvā saṅghaṁ upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo—

“ahaṁ, bhante, mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ.

Sohaṁ, bhante, saṅghaṁ vihāravatthuolokanaṁ yācāmī”ti.

Dutiyampi yācitabbā.

Tatiyampi yācitabbā.

Sace sabbo saṅgho ussahati vihāravatthuṁ oloketuṁ sabbena saṅghena oloketabbaṁ.

No ce sabbo saṅgho ussahati vihāravatthuṁ oloketuṁ,

ye tattha honti bhikkhū byattā paṭibalā sārambhaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ aparikkamanaṁ jānituṁ te yācitvā sammannitabbā.

“Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbā.

Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo—

‘Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Ayaṁ itthannāmo bhikkhu mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ.

So saṅghaṁ vihāravatthuolokanaṁ yācati.

Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho itthannāmañca itthannāmañca bhikkhū sammanneyya itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ oloketuṁ.

Esā ñatti.

Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Ayaṁ itthannāmo bhikkhu mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ.

So saṅghaṁ vihāravatthuolokanaṁ yācati.

Saṅgho itthannāmañca itthannāmañca bhikkhū sammannati itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ oloketuṁ.

Yassāyasmato khamati itthannāmassa ca itthannāmassa ca bhikkhūnaṁ sammuti itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ oloketuṁ, so tuṇhassa;

yassa nakkhamati, so bhāseyya.

Sammatā saṅghena itthannāmo ca itthannāmo ca bhikkhū itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ oloketuṁ.

Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī,

evametaṁ dhārayāmī’”ti.

Tehi sammatehi bhikkhūhi tattha gantvā vihāravatthu oloketabbaṁ;

sārambhaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ aparikkamanaṁ jānitabbaṁ.

Sace sārambhaṁ hoti aparikkamanaṁ,

“māyidha karī”ti vattabbo.

Sace anārambhaṁ hoti saparikkamanaṁ, saṅghassa ārocetabbaṁ—

“anārambhaṁ saparikkamanan”ti.

Tena vihārakārakena bhikkhunā saṅghaṁ upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo—

“ahaṁ, bhante, mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ.

Sohaṁ, bhante, saṅghaṁ vihāravatthudesanaṁ yācāmī”ti.

Dutiyampi yācitabbā.

Tatiyampi yācitabbā.

Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo—

“Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Ayaṁ itthannāmo bhikkhu mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ.

So saṅghaṁ vihāravatthudesanaṁ yācati.

Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ deseyya.

Esā ñatti.

Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Ayaṁ itthannāmo bhikkhu mahallakaṁ vihāraṁ kattukāmo sassāmikaṁ attuddesaṁ.

So saṅghaṁ vihāravatthudesanaṁ yācati.

Saṅgho itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthuṁ deseti.

Yassāyasmato khamati itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthussa desanā, so tuṇhassa;

yassa nakkhamati, so bhāseyya.

Desitaṁ saṅghena itthannāmassa bhikkhuno vihāravatthu.

Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī,

evametaṁ dhārayāmī”ti.

Sārambhaṁ nāma

kipillikānaṁ vā āsayo hoti, upacikānaṁ vā āsayo hoti, undūrānaṁ vā …pe… ahīnaṁ vā … vicchikānaṁ vā … satapadīnaṁ vā … hatthīnaṁ vā … assānaṁ vā … sīhānaṁ vā … byagghānaṁ vā … dīpīnaṁ vā … acchānaṁ vā … taracchānaṁ vā āsayo hoti, yesaṁ kesañci tiracchānagatānaṁ pāṇānaṁ āsayo hoti,

pubbaṇṇanissitaṁ vā hoti, aparaṇṇanissitaṁ vā hoti, abbhāghātanissitaṁ vā hoti, āghātananissitaṁ vā hoti, susānanissitaṁ vā hoti, uyyānanissitaṁ vā hoti, rājavatthunissitaṁ vā hoti, hatthisālānissitaṁ vā hoti, assasālānissitaṁ vā hoti, bandhanāgāranissitaṁ vā hoti, pānāgāranissitaṁ vā hoti, sūnanissitaṁ vā hoti, racchānissitaṁ vā hoti, caccaranissitaṁ vā hoti, sabhānissitaṁ vā hoti, saṁsaraṇanissitaṁ vā hoti.

Etaṁ sārambhaṁ nāma.

Aparikkamanaṁ nāma

na sakkā hoti yathāyuttena sakaṭena anuparigantuṁ, samantā nisseṇiyā anuparigantuṁ.

Etaṁ aparikkamanaṁ nāma.

Anārambhaṁ nāma

na kipillikānaṁ vā āsayo hoti …pe…

na saṁsaraṇanissitaṁ vā hoti.

Etaṁ anārambhaṁ nāma.

Saparikkamanaṁ nāma

sakkā hoti yathāyuttena sakaṭena anuparigantuṁ, samantā nisseṇiyā anuparigantuṁ.

Etaṁ saparikkamanaṁ nāma.

Mahallako nāma vihāro

sassāmiko vuccati.

Vihāro nāma

ullitto vā hoti avalitto vā ullittāvalitto vā.

Kāreyyāti

karoti vā kārāpeti vā.

Bhikkhū vā anabhineyya vatthudesanāyāti

ñattidutiyena kammena vihāravatthuṁ na desāpetvā karoti vā kārāpeti vā, payoge dukkaṭaṁ.

Ekaṁ piṇḍaṁ anāgate, āpatti thullaccayassa.

Tasmiṁ piṇḍe āgate, āpatti saṅghādisesassa.

Saṅghādisesoti

…pe… tenapi vuccati— “saṅghādiseso”ti.

Bhikkhu vihāraṁ karoti adesitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti saṅghādisesena dvinnaṁ dukkaṭānaṁ.

Bhikkhu vihāraṁ karoti adesitavatthukaṁ sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti saṅghādisesena dukkaṭassa.

Bhikkhu vihāraṁ karoti adesitavatthukaṁ anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti saṅghādisesena dukkaṭassa.

Bhikkhu vihāraṁ karoti adesitavatthukaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti saṅghādisesassa.

Bhikkhu vihāraṁ karoti desitavatthukaṁ sārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti dvinnaṁ dukkaṭānaṁ.

Bhikkhu vihāraṁ karoti desitavatthukaṁ sārambhaṁ saparikkamanaṁ, āpatti dukkaṭassa.

Bhikkhu vihāraṁ karoti desitavatthukaṁ anārambhaṁ aparikkamanaṁ, āpatti dukkaṭassa.

Bhikkhu vihāraṁ karoti desitavatthukaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ, anāpatti.