上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Nissaggiyakaṇḍa

Kosiyavagga

15. Nisīdanasanthatasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi—“icchāmahaṁ, bhikkhave, temāsaṁ paṭisallīyituṁ.

Namhi kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakenā”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissuṇitvā nāssudha koci bhagavantaṁ upasaṅkamati, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena.

Tena kho pana samayena sāvatthiyā saṅghena katikā katā hoti—

“icchatāvuso, bhagavā temāsaṁ paṭisallīyituṁ.

Na bhagavā kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena.

Yo bhagavantaṁ upasaṅkamati so pācittiyaṁ desāpetabbo”ti.

Atha kho āyasmā upaseno vaṅgantaputto, sapariso yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Āciṇṇaṁ kho panetaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ āgantukehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammodituṁ. Atha kho bhagavā āyasmantaṁ upasenaṁ vaṅgantaputtaṁ etadavoca—

“kacci vo, upasena, khamanīyaṁ kacci yāpanīyaṁ,

kaccittha appakilamathena addhānaṁ āgatā”ti?

“Khamanīyaṁ, bhagavā, yāpanīyaṁ, bhagavā.

Appakilamathena ca mayaṁ, bhante, addhānaṁ āgatā”ti.

Tena kho pana samayena āyasmato upasenassa vaṅgantaputtassa saddhivihāriko bhikkhu bhagavato avidūre nisinno hoti. Atha kho bhagavā taṁ bhikkhuṁ etadavoca—

“manāpāni te, bhikkhu, paṁsukūlānī”ti?

“Na kho me, bhante, manāpāni paṁsukūlānī”ti.

“Kissa pana tvaṁ, bhikkhu, paṁsukūliko”ti?

“Upajjhāyo me, bhante, paṁsukūliko. Evaṁ ahampi paṁsukūliko”ti.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ upasenaṁ vaṅgantaputtaṁ etadavoca—“pāsādikā kho tyāyaṁ, upasena, parisā.

Kathaṁ tvaṁ, upasena, parisaṁ vinesī”ti?

“Yo maṁ, bhante, upasampadaṁ yācati tamahaṁ evaṁ vadāmi—

‘ahaṁ kho, āvuso, āraññiko piṇḍapātiko paṁsukūliko.

Sace tvampi āraññiko bhavissasi piṇḍapātiko paṁsukūliko, evāhaṁ taṁ upasampādessāmī’ti.

Sace me paṭissuṇāti upasampādemi, no ce me paṭissuṇāti na upasampādemi.

Yo maṁ nissayaṁ yācati tamahaṁ evaṁ vadāmi—

‘ahaṁ kho, āvuso, āraññiko piṇḍapātiko paṁsukūliko.

Sace tvampi āraññiko bhavissasi piṇḍapātiko paṁsukūliko, evāhaṁ te nissayaṁ dassāmī’ti.

Sace me paṭissuṇāti nissayaṁ demi, no ce me paṭissuṇāti na nissayaṁ demi.

Evaṁ kho ahaṁ, bhante, parisaṁ vinemī”ti.

“Sādhu sādhu, upasena. Sādhu kho tvaṁ, upasena, parisaṁ vinesi.

Jānāsi pana tvaṁ, upasena, sāvatthiyā saṅghassa katikan”ti?

“Na kho ahaṁ, bhante, jānāmi sāvatthiyā saṅghassa katikan”ti.

“Sāvatthiyā kho, upasena, saṅghena katikā katā—

‘icchatāvuso, bhagavā temāsaṁ paṭisallīyituṁ.

Na bhagavā kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena.

Yo bhagavantaṁ upasaṅkamati so pācittiyaṁ desāpetabbo’”ti.

“Paññāyissati, bhante, sāvatthiyā saṅgho sakāya katikāya,

na mayaṁ apaññattaṁ paññapessāma paññattaṁ vā na samucchindissāma,

yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattissāmā”ti.

“Sādhu sādhu, upasena,

apaññattaṁ na paññapetabbaṁ, paññattaṁ vā na samucchinditabbaṁ,

yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattitabbaṁ.

Anujānāmi, upasena, ye te bhikkhū āraññikā piṇḍapātikā paṁsukūlikā yathāsukhaṁ maṁ dassanāya upasaṅkamantū”ti.

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bahidvārakoṭṭhake ṭhitā honti—“mayaṁ āyasmantaṁ upasenaṁ vaṅgantaputtaṁ pācittiyaṁ desāpessāmā”ti.

Atha kho āyasmā upaseno vaṅgantaputto sapariso uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ upasenaṁ vaṅgantaputtaṁ etadavocuṁ—“jānāsi tvaṁ, āvuso upasena, sāvatthiyā saṅghassa katikan”ti.

“Bhagavāpi maṁ, āvuso, evamāha—‘jānāsi pana tvaṁ, upasena, sāvatthiyā saṅghassa katikan’ti? ‘Na kho ahaṁ, bhante, jānāmi sāvatthiyā saṅghassa katikan’ti.

‘Sāvatthiyā kho, upasena, saṅghena katikā katā—

icchatāvuso, bhagavā temāsaṁ paṭisallīyituṁ.

Na bhagavā kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena.

Yo bhagavantaṁ upasaṅkamati so pācittiyaṁ desāpetabbo’ti.

‘Paññāyissati, bhante, sāvatthiyā saṅgho sakāya katikāya,

na mayaṁ apaññattaṁ paññapessāma paññattaṁ vā na samucchindissāma,

yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattissāmā’ti.

Anuññātāvuso, bhagavatā—‘ye te bhikkhū āraññikā piṇḍapātikā paṁsukūlikā yathāsukhaṁ maṁ dassanāya upasaṅkamantū’”ti.

Atha kho te bhikkhū—“saccaṁ kho āyasmā upaseno āha—

‘na apaññattaṁ paññapetabbaṁ, paññattaṁ vā na samucchinditabbaṁ, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattitabban’”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū—“anuññātā kira bhagavatā—‘ye te bhikkhū āraññikā piṇḍapātikā paṁsukūlikā yathāsukhaṁ maṁ dassanāya upasaṅkamantū’”ti.

Te bhagavantaṁ dassanaṁ pihentā santhatāni ujjhitvā āraññikaṅgaṁ piṇḍapātikaṅgaṁ paṁsukūlikaṅgaṁ samādiyiṁsu.

Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṁ senāsanacārikaṁ āhiṇḍanto addasa santhatāni tahaṁ tahaṁ ujjhitāni.

Passitvā bhikkhū āmantesi—“kassimāni, bhikkhave, santhatāni tahaṁ tahaṁ ujjhitānī”ti?

Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññapessāmi dasa atthavase paṭicca—

saṅghasuṭṭhutāya, saṅghaphāsutāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Nisīdanasanthataṁ pana bhikkhunā kārayamānena purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthi ādātabbā dubbaṇṇakaraṇāya,

anādā ce bhikkhu purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṁ navaṁ nisīdanasanthataṁ kārāpeyya, nissaggiyaṁ pācittiyan”ti.

Nisīdanaṁ nāma

sadasaṁ vuccati.

Santhataṁ nāma

santharitvā kataṁ hoti avāyimaṁ.

Kārayamānenāti

karonto vā kārāpento vā.

Purāṇasanthataṁ nāma

sakiṁ nivatthampi sakiṁ pārutampi.

Sāmantā sugatavidatthi ādātabbā dubbaṇṇakaraṇāyāti

thirabhāvāya vaṭṭaṁ vā caturassaṁ vā chinditvā ekadese vā santharitabbaṁ vijaṭetvā vā santharitabbaṁ.

Anādā ce bhikkhu purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthinti

anādiyitvā purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṁ navaṁ nisīdanasanthataṁ karoti vā kārāpeti vā, payoge dukkaṭaṁ,

paṭilābhena nissaggiyaṁ hoti.

Nissajjitabbaṁ saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā.

Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbaṁ.

…pe…

“idaṁ me, bhante, nisīdanasanthataṁ anādiyitvā purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṁ kārāpitaṁ nissaggiyaṁ.

Imāhaṁ saṅghassa nissajjāmī”ti …pe…

dadeyyāti …pe…

dadeyyunti …pe…

āyasmato dammīti.

Attanā vippakataṁ attanā pariyosāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ.

Attanā vippakataṁ parehi pariyosāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ.

Parehi vippakataṁ attanā pariyosāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ.

Parehi vippakataṁ parehi pariyosāpeti, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ.

Aññassatthāya karoti vā kārāpeti vā, āpatti dukkaṭassa.

Anāpatti—

purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṁ ādiyitvā karoti,

alabhanto thokataraṁ ādiyitvā karoti,

alabhanto anādiyitvā karoti,

aññena kataṁ paṭilabhitvā paribhuñjati,

vitānaṁ vā bhūmattharaṇaṁ vā sāṇipākāraṁ vā bhisiṁ vā bibbohanaṁ vā karoti,

ummattakassa,

ādikammikassāti.

Nisīdanasanthatasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.