上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pācittiyakaṇḍa

Musāvādavagga

2. Omasavādasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū pesalehi bhikkhūhi saddhiṁ bhaṇḍantā pesale bhikkhū omasanti—

jātiyāpi, nāmenapi, gottenapi, kammenapi, sippenapi, ābādhenapi, liṅgenapi, kilesenapi, āpattiyāpi; hīnenapi akkosena khuṁsenti vambhenti.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū pesalehi bhikkhūhi saddhiṁ bhaṇḍantā pesale bhikkhū omasissanti—

jātiyāpi, nāmenapi, gottenapi, kammenapi, sippenapi, ābādhenapi, liṅgenapi, kilesenapi, āpattiyāpi; hīnenapi akkosena khuṁsessanti vambhessantī”ti.

Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, pesalehi bhikkhūhi saddhiṁ bhaṇḍantā pesale bhikkhū omasatha—jātiyāpi …pe… hīnenapi akkosena khuṁsetha vambhethā”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

“kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, pesalehi bhikkhūhi saddhiṁ bhaṇḍantā pesale bhikkhū omasissatha—

jātiyāpi …pe… hīnenapi akkosena khuṁsessatha vambhessatha.

Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

vigarahitvā …pe…

dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, takkasilāyaṁ aññatarassa brāhmaṇassa nandivisālo nāma balībaddo ahosi.

Atha kho, bhikkhave, nandivisālo balībaddo taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca—

‘gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, seṭṭhinā saddhiṁ sahassena abbhutaṁ karohi—

mayhaṁ balībaddo sakaṭasataṁ atibaddhaṁ pavaṭṭessatī’ti.

Atha kho, bhikkhave, so brāhmaṇo seṭṭhinā saddhiṁ sahassena abbhutaṁ akāsi—

mayhaṁ balībaddo sakaṭasataṁ atibaddhaṁ pavaṭṭessatīti.

Atha kho, bhikkhave, so brāhmaṇo sakaṭasataṁ atibandhitvā nandivisālaṁ balībaddaṁ yuñjitvā etadavoca—

‘gaccha, kūṭa, vahassu, kūṭā’ti.

Atha kho, bhikkhave, nandivisālo balībaddo tattheva aṭṭhāsi.

Atha kho, bhikkhave, so brāhmaṇo sahassena parājito pajjhāyi.

Atha kho, bhikkhave, nandivisālo balībaddo taṁ brāhmaṇaṁ etadavoca—

‘kissa tvaṁ, brāhmaṇa, pajjhāyasī’ti?

‘Tathā hi panāhaṁ, bho, tayā sahassena parājito’ti.

‘Kissa pana maṁ tvaṁ, brāhmaṇa, akūṭaṁ kūṭavādena pāpesi?

Gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, seṭṭhinā saddhiṁ dvīhi sahassehi abbhutaṁ karohi—

“mayhaṁ balībaddo sakaṭasataṁ atibaddhaṁ pavaṭṭessatī”’ti.

‘Mā ca maṁ akūṭaṁ kūṭavādena pāpesī’ti.

Atha kho, bhikkhave, so brāhmaṇo seṭṭhinā saddhiṁ dvīhi sahassehi abbhutaṁ akāsi—

‘mayhaṁ balībaddo sakaṭasataṁ atibaddhaṁ pavaṭṭessatī’ti.

Atha kho, bhikkhave, so brāhmaṇo sakaṭasataṁ atibandhitvā nandivisālaṁ balībaddaṁ yuñjitvā etadavoca—

‘gaccha, bhadra, vahassu, bhadrā’ti.

Atha kho, bhikkhave, nandivisālo balībaddo sakaṭasataṁ atibaddhaṁ pavaṭṭesi.

Manāpameva bhāseyya,

nāmanāpaṁ kudācanaṁ;

Manāpaṁ bhāsamānassa,

garuṁ bhāraṁ udabbahi;

Dhanañca naṁ alābhesi,

tena cattamano ahūti.

Tadāpi me, bhikkhave, amanāpā khuṁsanā vambhanā.

Kimaṅgaṁ pana etarahi manāpā bhavissati khuṁsanā vambhanā?

Netaṁ, bhikkhave, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Omasavāde pācittiyan”ti.

Omasavādo nāma

dasahi ākārehi omasati— jātiyāpi, nāmenapi, gottenapi, kammenapi, sippenapi, ābādhenapi, liṅgenapi, kilesenapi, āpattiyāpi, akkosenapi.

Jāti nāma

dve jātiyo— hīnā ca jāti ukkaṭṭhā ca jāti.

Hīnā nāma jāti—

caṇḍālajāti, venajāti, nesādajāti, rathakārajāti, pukkusajāti. Esā hīnā nāma jāti.

Ukkaṭṭhā nāma jāti—

khattiyajāti, brāhmaṇajāti. Esā ukkaṭṭhā nāma jāti.

Nāmaṁ nāma

dve nāmāni— hīnañca nāmaṁ ukkaṭṭhañca nāmaṁ.

Hīnaṁ nāma nāmaṁ—

avakaṇṇakaṁ, javakaṇṇakaṁ, dhaniṭṭhakaṁ, saviṭṭhakaṁ, kulavaḍḍhakaṁ, tesu tesu vā pana janapadesu oññātaṁ avaññātaṁ hīḷitaṁ paribhūtaṁ acittīkataṁ, etaṁ hīnaṁ nāma nāmaṁ.

Ukkaṭṭhaṁ nāma nāmaṁ—

buddhappaṭisaṁyuttaṁ, dhammappaṭisaṁyuttaṁ, saṅghappaṭisaṁyuttaṁ, tesu tesu vā pana janapadesu anoññātaṁ anavaññātaṁ ahīḷitaṁ aparibhūtaṁ cittīkataṁ, etaṁ ukkaṭṭhaṁ nāma nāmaṁ.

Gottaṁ nāma

dve gottāni— hīnañca gottaṁ ukkaṭṭhañca gottaṁ.

Hīnaṁ nāma gottaṁ—

kosiyagottaṁ, bhāradvājagottaṁ, tesu tesu vā pana janapadesu oññātaṁ avaññātaṁ hīḷitaṁ paribhūtaṁ acittīkataṁ, etaṁ hīnaṁ nāma gottaṁ.

Ukkaṭṭhaṁ nāma gottaṁ—

gotamagottaṁ, moggallānagottaṁ, kaccānagottaṁ, vāsiṭṭhagottaṁ, tesu tesu vā pana janapadesu anoññātaṁ anavaññātaṁ ahīḷitaṁ aparibhūtaṁ cittīkataṁ, etaṁ ukkaṭṭhaṁ nāma gottaṁ.

Kammaṁ nāma

dve kammāni— hīnañca kammaṁ ukkaṭṭhañca kammaṁ.

Hīnaṁ nāma kammaṁ—

koṭṭhakakammaṁ, pupphachaḍḍakakammaṁ, tesu tesu vā pana janapadesu oññātaṁ avaññātaṁ hīḷitaṁ paribhūtaṁ acittīkataṁ, etaṁ hīnaṁ nāma kammaṁ.

Ukkaṭṭhaṁ nāma kammaṁ—

kasi, vaṇijjā, gorakkhā, tesu tesu vā pana janapadesu anoññātaṁ anavaññātaṁ ahīḷitaṁ aparibhūtaṁ cittīkataṁ. Etaṁ ukkaṭṭhaṁ nāma kammaṁ.

Sippaṁ nāma

dve sippāni— hīnañca sippaṁ ukkaṭṭhañca sippaṁ.

Hīnaṁ nāma sippaṁ—

naḷakārasippaṁ, kumbhakārasippaṁ, pesakārasippaṁ, cammakārasippaṁ, nahāpitasippaṁ, tesu tesu vā pana janapadesu oññātaṁ avaññātaṁ hīḷitaṁ paribhūtaṁ acittīkataṁ. Etaṁ hīnaṁ nāma sippaṁ.

Ukkaṭṭhaṁ nāma sippaṁ—

muddā, gaṇanā, lekhā, tesu tesu vā pana janapadesu anoññātaṁ anavaññātaṁ ahīḷitaṁ aparibhūtaṁ cittīkataṁ, etaṁ ukkaṭṭhaṁ nāma sippaṁ.

Sabbepi ābādhā hīnā,

api ca madhumeho ābādho ukkaṭṭho.

Liṅgaṁ nāma

dve liṅgāni— hīnañca liṅgaṁ ukkaṭṭhañca liṅgaṁ.

Hīnaṁ nāma liṅgaṁ—

atidīghaṁ, atirassaṁ, atikaṇhaṁ, accodātaṁ, etaṁ hīnaṁ nāma liṅgaṁ.

Ukkaṭṭhaṁ nāma liṅgaṁ—

nātidīghaṁ, nātirassaṁ, nātikaṇhaṁ, nāccodātaṁ. Etaṁ ukkaṭṭhaṁ nāma liṅgaṁ.

Sabbepi kilesā

hīnā.

Sabbāpi āpattiyo

hīnā. Api ca sotāpattisamāpatti ukkaṭṭhā.

Akkoso nāma

dve akkosā— hīno ca akkoso ukkaṭṭho ca akkoso.

Hīno nāma akkoso—

oṭṭhosi, meṇḍosi, goṇosi, gadrabhosi, tiracchānagatosi, nerayikosi; natthi tuyhaṁ sugati, duggatiyeva tuyhaṁ pāṭikaṅkhāti, yakārena vā bhakārena vā, kāṭakoṭacikāya vā, eso hīno nāma akkoso.

Ukkaṭṭho nāma akkoso—

paṇḍitosi, byattosi, medhāvīsi, bahussutosi, dhammakathikosi, natthi tuyhaṁ duggati, sugatiyeva tuyhaṁ pāṭikaṅkhāti, eso ukkaṭṭho nāma akkoso.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo hīnena hīnaṁ vadeti, caṇḍālaṁ venaṁ nesādaṁ rathakāraṁ pukkusaṁ— “caṇḍālosi, venosi, nesādosi, rathakārosi, pukkusosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo hīnena ukkaṭṭhaṁ vadeti, khattiyaṁ brāhmaṇaṁ— “caṇḍālosi, venosi, nesādosi, rathakārosi, pukkusosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo ukkaṭṭhena hīnaṁ vadeti, caṇḍālaṁ venaṁ nesādaṁ rathakāraṁ pukkusaṁ— “khattiyosi, brāhmaṇosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo ukkaṭṭhena ukkaṭṭhaṁ vadeti, khattiyaṁ brāhmaṇaṁ— “khattiyosi, brāhmaṇosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo hīnena hīnaṁ vadeti, avakaṇṇakaṁ javakaṇṇakaṁ dhaniṭṭhakaṁ saviṭṭhakaṁ kulavaḍḍhakaṁ—

“avakaṇṇakosi, javakaṇṇakosi, dhaniṭṭhakosi, saviṭṭhakosi, kulavaḍḍhakosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo hīnena ukkaṭṭhaṁ vadeti, buddharakkhitaṁ dhammarakkhitaṁ saṅgharakkhitaṁ— “avakaṇṇakosi, javakaṇṇakosi, dhaniṭṭhakosi, saviṭṭhakosi, kulavaḍḍhakosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo ukkaṭṭhena hīnaṁ vadeti, avakaṇṇakaṁ javakaṇṇakaṁ dhaniṭṭhakaṁ saviṭṭhakaṁ kulavaḍḍhakaṁ— “buddharakkhitosi, dhammarakkhitosi, saṅgharakkhitosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo ukkaṭṭhena ukkaṭṭhaṁ vadeti, buddharakkhitaṁ dhammarakkhitaṁ saṅgharakkhitaṁ— “buddharakkhitosi, dhammarakkhitosi, saṅgharakkhitosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo hīnena hīnaṁ vadeti, kosiyaṁ bhāradvājaṁ— “kosiyosi, bhāradvājosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo hīnena ukkaṭṭhaṁ vadeti, gotamaṁ moggallānaṁ kaccānaṁ vāsiṭṭhaṁ— “kosiyosi, bhāradvājosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo ukkaṭṭhena hīnaṁ vadeti, kosiyaṁ bhāradvājaṁ— “gotamosi, moggallānosi, kaccānosi, vāsiṭṭhosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo ukkaṭṭhena ukkaṭṭhaṁ vadeti, gotamaṁ moggallānaṁ kaccānaṁ vāsiṭṭhaṁ— “gotamosi, moggallānosi, kaccānosi, vāsiṭṭhosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo hīnena hīnaṁ vadeti, koṭṭhakaṁ pupphachaḍḍakaṁ— “koṭṭhakosi, pupphachaḍḍakosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo hīnena ukkaṭṭhaṁ vadeti, kassakaṁ vāṇijaṁ gorakkhaṁ—

“koṭṭhakosi, pupphachaḍḍakosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannaṁ khuṁsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmo ukkaṭṭhena hīnaṁ vadeti, koṭṭhakaṁ pupphachaḍḍakaṁ— “kassakosi, vāṇijosi, gorakkhosī”ti bhaṇati, āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.