上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pācittiyakaṇḍa

Musāvādavagga

3. Pesuññasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū bhikkhūnaṁ bhaṇḍanajātānaṁ kalahajātānaṁ vivādāpannānaṁ pesuññaṁ upasaṁharanti;

imassa sutvā amussa akkhāyanti, imassa bhedāya; amussa sutvā imassa akkhāyanti, amussa bhedāya.

Tena anuppannāni ceva bhaṇḍanāni uppajjanti, uppannāni ca bhaṇḍanāni bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattanti.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū bhikkhūnaṁ bhaṇḍanajātānaṁ kalahajātānaṁ vivādāpannānaṁ pesuññaṁ upasaṁharissanti, imassa sutvā amussa akkhāyissanti, imassa bhedāya;

amussa sutvā imassa akkhāyissanti, amussa bhedāya.

Tena anuppannāni ceva bhaṇḍanāni uppajjanti, uppannāni ca bhaṇḍanāni bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattantī”ti.

Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, bhikkhūnaṁ bhaṇḍanajātānaṁ kalahajātānaṁ vivādāpannānaṁ pesuññaṁ upasaṁharatha, imassa sutvā amussa akkhāyatha, imassa bhedāya, amussa sutvā imassa akkhāyatha, amussa bhedāya?

Tena anuppannāni ceva bhaṇḍanāni uppajjanti, uppannāni ca bhaṇḍanāni bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattantī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, bhikkhūnaṁ bhaṇḍanajātānaṁ kalahajātānaṁ vivādāpannānaṁ pesuññaṁ upasaṁharissatha.

Imassa sutvā amussa akkhāyissatha, imassa bhedāya. Amussa sutvā imassa akkhāyissatha, amussa bhedāya.

Tena anuppannāni ceva bhaṇḍanāni uppajjanti, uppannāni ca bhaṇḍanāni bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattanti.

Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya.

Pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Bhikkhupesuññe pācittiyan”ti.

Pesuññaṁ nāma

dvīhākārehi pesuññaṁ hoti— piyakamyassa vā bhedādhippāyassa vā.

Dasahākārehi pesuññaṁ upasaṁharati— jātitopi, nāmatopi, gottatopi, kammatopi, sippatopi, ābādhatopi, liṅgatopi, kilesatopi, āpattitopi, akkosatopi.

Jāti nāma

dve jātiyo— hīnā ca jāti ukkaṭṭhā ca jāti.

Hīnā nāma jāti—

caṇḍālajāti venajāti nesādajāti rathakārajāti pukkusajāti. Esā hīnā nāma jāti.

Ukkaṭṭhā nāma jāti—

khattiyajāti brāhmaṇajāti. Esā ukkaṭṭhā nāma jāti.

…pe….

Akkoso nāma

dve akkosā— hīno ca akkoso ukkaṭṭho ca akkoso.

Hīno nāma akkoso—

“oṭṭhosi, meṇḍosi, goṇosi, gadrabhosi, tiracchānagatosi, nerayikosi; natthi tuyhaṁ sugati; duggatiyeva tuyhaṁ pāṭikaṅkhā”ti, yakārena vā bhakārena vā kāṭakoṭacikāya vā. Eso hīno nāma akkoso.

Ukkaṭṭho nāma akkoso—

“paṇḍitosi, byattosi, medhāvīsi, bahussutosi, dhammakathikosi; natthi tuyhaṁ duggati; sugatiyeva tuyhaṁ pāṭikaṅkhā”ti. Eso ukkaṭṭho nāma akkoso.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘caṇḍālo veno nesādo rathakāro pukkuso’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘khattiyo brāhmaṇo’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘avakaṇṇako javakaṇṇako dhaniṭṭhako saviṭṭhako kulavaḍḍhako’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘buddharakkhito dhammarakkhito saṅgharakkhito’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘kosiyo bhāradvājo’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘gotamo moggallāno kaccāno vāsiṭṭho’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘koṭṭhako pupphachaḍḍako’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘kassako vāṇijo gorakkho’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘naḷakāro kumbhakāro pesakāro cammakāro nahāpito’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘muddiko gaṇako lekhako’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘kuṭṭhiko gaṇḍiko kilāsiko sosiko apamāriko’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘madhumehiko’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘atidīgho atirasso atikaṇho accodāto’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘nātidīgho nātirasso nātikaṇho nāccodāto’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘rāgapariyuṭṭhito dosapariyuṭṭhito mohapariyuṭṭhito’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘vītarāgo vītadoso vītamoho’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘pārājikaṁ ajjhāpanno, saṅghādisesaṁ ajjhāpanno, thullaccayaṁ ajjhāpanno, pācittiyaṁ ajjhāpanno, pāṭidesanīyaṁ ajjhāpanno, dukkaṭaṁ ajjhāpanno, dubbhāsitaṁ ajjhāpanno’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘sotāpanno’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘oṭṭho meṇḍo goṇo gadrabho tiracchānagato nerayiko, natthi tassa sugati, duggatiyeva tassa pāṭikaṅkhā’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo taṁ ‘paṇḍito byatto medhāvī bahussuto dhammakathiko, natthi tassa duggati, sugatiyeva tassa pāṭikaṅkhā’ti bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo ‘santi idhekacce caṇḍālā venā nesādā rathakārā, pukkusā’ti bhaṇati, na so aññaṁ bhaṇati, taññeva bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo ‘santi idhekacce khattiyā brāhmaṇā’ti bhaṇati, na so aññaṁ bhaṇati, taññeva bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa …pe….

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo ‘santi idhekacce paṇḍitā byattā medhāvī bahussutā dhammakathikā, natthi tesaṁ duggati, sugatiyeva tesaṁ pāṭikaṅkhā’ti bhaṇati, na so aññaṁ bhaṇati, taññeva bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo ‘ye nūna caṇḍālā venā nesādā rathakārā pukkusā’ti bhaṇati, na so aññaṁ bhaṇati, taññeva bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo ‘ye nūna paṇḍitā byattā medhāvī bahussutā dhammakathikā’ti bhaṇati, na so aññaṁ bhaṇati, taññeva bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo ‘na mayaṁ caṇḍālā venā nesādā rathakārā pukkusā’ti bhaṇati, na so aññaṁ bhaṇati, taññeva bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati— “itthannāmo ‘na mayaṁ paṇḍitā byattā medhāvī bahussutā dhammakathikā, natthamhākaṁ duggati, sugatiyeva amhākaṁ pāṭikaṅkhā’ti bhaṇati, na so aññaṁ bhaṇati, taññeva bhaṇatī”ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati; āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.

Upasampanno upasampannassa sutvā anupasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati, āpatti dukkaṭassa.

Upasampanno anupasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati, āpatti dukkaṭassa.

Upasampanno anupasampannassa sutvā anupasampannassa pesuññaṁ upasaṁharati, āpatti dukkaṭassa.

Anāpatti—

napiyakamyassa,

nabhedādhippāyassa,

ummattakassa,

ādikammikassāti.

Pesuññasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.