上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pācittiyakaṇḍa

Ratanavagga

83. Antepurasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo uyyānapālaṁ āṇāpesi—“gaccha, bhaṇe, uyyānaṁ sodhehi. Uyyānaṁ gamissāmā”ti.

“Evaṁ, devā”ti kho so uyyānapālo rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā uyyānaṁ sodhento addasa bhagavantaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinnaṁ.

Disvāna yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca—“suddhaṁ, deva, uyyānaṁ. Api ca bhagavā tattha nisinno”ti.

“Hotu, bhaṇe. Mayaṁ bhagavantaṁ payirupāsissāmā”ti.

Atha kho rājā pasenadi kosalo uyyānaṁ gantvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena aññataro upāsako bhagavantaṁ payirupāsanto nisinno hoti.

Addasā kho rājā pasenadi kosalo taṁ upāsakaṁ bhagavantaṁ payirupāsantaṁ nisinnaṁ. Disvāna bhīto aṭṭhāsi.

Atha kho rañño pasenadissa kosalassa etadahosi—“nārahatāyaṁ puriso pāpo hotuṁ, yathā bhagavantaṁ payirupāsatī”ti. Yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Atha kho so upāsako bhagavato gāravena rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ neva abhivādesi na paccuṭṭhāsi. Atha kho rājā pasenadi kosalo anattamano ahosi—“kathañhi nāmāyaṁ puriso mayi āgate neva abhivādessati na paccuṭṭhessatī”ti.

Atha kho bhagavā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ anattamanaṁ viditvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca—“eso kho, mahārāja, upāsako bahussuto āgatāgamo kāmesu vītarāgo”ti.

Atha kho rañño pasenadissa kosalassa etadahosi—“nārahatāyaṁ upāsako orako hotuṁ, bhagavāpi imassa vaṇṇaṁ bhāsatī”ti.

Taṁ upāsakaṁ etadavoca—“vadeyyāsi, upāsaka, yena attho”ti.

“Suṭṭhu, devā”ti.

Atha kho bhagavā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo uparipāsādavaragato hoti. Addasā kho rājā pasenadi kosalo taṁ upāsakaṁ rathikāya chattapāṇiṁ gacchantaṁ.

Disvāna pakkosāpetvā etadavoca—“tvaṁ kira, upāsaka, bahussuto āgatāgamo.

Sādhu, upāsaka, amhākaṁ itthāgāraṁ dhammaṁ vācehī”ti.

“Yamahaṁ, deva, jānāmi ayyānaṁ vāhasā, ayyāva devassa itthāgāraṁ dhammaṁ vācessantī”ti.

Atha kho rājā pasenadi kosalo—“saccaṁ kho upāsako āhā”ti yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca—

“sādhu, bhante, bhagavā ekaṁ bhikkhuṁ āṇāpetu yo amhākaṁ itthāgāraṁ dhammaṁ vācessatī”ti.

Atha kho bhagavā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ dhammiyā kathāya sandassesi …pe… padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi—“tenahānanda, rañño itthāgāraṁ dhammaṁ vācehī”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā kālena kālaṁ pavisitvā rañño itthāgāraṁ dhammaṁ vāceti.

Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena rañño pasenadissa kosalassa nivesanaṁ tenupasaṅkami.

Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo mallikāya deviyā saddhiṁ sayanagato hoti.

Addasā kho mallikā devī āyasmantaṁ ānandaṁ dūratova āgacchantaṁ. Disvāna sahasā vuṭṭhāsi; pītakamaṭṭhaṁ dussaṁ pabhassittha.

Atha kho āyasmā ānando tatova paṭinivattitvā ārāmaṁ gantvā bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesi.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma āyasmā ānando pubbe appaṭisaṁvidito rañño antepuraṁ pavisissatī”ti …pe…

“saccaṁ kira tvaṁ, ānanda, pubbe appaṭisaṁvidito rañño antepuraṁ pavisasī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tvaṁ, ānanda, pubbe appaṭisaṁvidito rañño antepuraṁ pavisissasi.

Netaṁ, ānanda, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

vigarahitvā …pe…

dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“Dasayime, bhikkhave, ādīnavā rājantepurappavesane.

Katame dasa?

Idha, bhikkhave, rājā mahesiyā saddhiṁ nisinno hoti, tattha bhikkhu pavisati.

Mahesī vā bhikkhuṁ disvā sitaṁ pātukaroti.

Bhikkhu vā mahesiṁ disvā sitaṁ pātukaroti.

Tattha rañño evaṁ hoti—

‘addhā imesaṁ kataṁ vā karissanti vā’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo ādīnavo rājantepurappavesane.

Puna caparaṁ, bhikkhave, rājā bahukicco bahukaraṇīyo.

Aññataraṁ itthiṁ gantvā nassarati.

Sā tena gabbhaṁ gaṇhi.

Tattha rañño evaṁ hoti—

‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena.

Siyā nu kho pabbajitassa kamman’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo ādīnavo rājantepurappavesane.

Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño antepure aññataraṁ ratanaṁ nassati.

Tattha rañño evaṁ hoti—

‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena.

Siyā nu kho pabbajitassa kamman’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo ādīnavo rājantepurappavesane.

Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño antepure abbhantarā guyhamantā bahiddhā sambhedaṁ gacchanti.

Tattha rañño evaṁ hoti—

‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena.

Siyā nu kho pabbajitassa kamman’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho ādīnavo rājantepurappavesane.

Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño antepure putto vā pitaraṁ pattheti pitā vā puttaṁ pattheti.

Tesaṁ evaṁ hoti—

‘na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena.

Siyā nu kho pabbajitassa kamman’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo ādīnavo rājantepurappavesane.

Puna caparaṁ, bhikkhave, rājā nīcaṭṭhāniyaṁ ucce ṭhāne ṭhapeti.

Yesaṁ taṁ amanāpaṁ tesaṁ evaṁ hoti—

‘rājā kho pabbajitena saṁsaṭṭho.

Siyā nu kho pabbajitassa kamman’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, chaṭṭho ādīnavo, rājantepurappavesane.

Puna caparaṁ, bhikkhave, rājā uccaṭṭhāniyaṁ nīce ṭhāne ṭhapeti.

Yesaṁ taṁ amanāpaṁ tesaṁ evaṁ hoti—

‘rājā kho pabbajitena saṁsaṭṭho.

Siyā nu kho pabbajitassa kamman’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, sattamo ādīnavo rājantepurappavesane.

Puna caparaṁ, bhikkhave, rājā akāle senaṁ uyyojeti.

Yesaṁ taṁ amanāpaṁ tesaṁ evaṁ hoti—

‘rājā kho pabbajitena saṁsaṭṭho.

Siyā nu kho pabbajitassa kamman’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, aṭṭhamo ādīnavo rājantepurappavesane.

Puna caparaṁ, bhikkhave, rājā kāle senaṁ uyyojetvā antarāmaggato nivattāpeti.

Yesaṁ taṁ amanāpaṁ tesaṁ evaṁ hoti—

‘rājā kho pabbajitena saṁsaṭṭho.

Siyā nu kho pabbajitassa kamman’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, navamo ādīnavo rājantepurappavesane.

Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño rājantepuraṁ hatthisammaddaṁ assasammaddaṁ rathasammaddaṁ rajanīyāni rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbāni, yāni na pabbajitassa sāruppāni.

Ayaṁ, bhikkhave, dasamo ādīnavo rājantepurappavesane.

Ime kho, bhikkhave, dasa ādīnavā rājantepurappavesane”ti.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu rañño khattiyassa muddhāvasittassa anikkhantarājake aniggataratanake pubbe appaṭisaṁvidito indakhīlaṁ atikkāmeyya, pācittiyan”ti.

Yo panāti

yo yādiso …pe…

bhikkhūti

…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

Khattiyo nāma

ubhato sujāto hoti, mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakuṭṭho jātivādena.

Muddhāvasitto nāma

khattiyābhisekena abhisitto hoti.

Anikkhantarājaketi

rājā sayanigharā anikkhanto hoti.

Aniggataratanaketi

mahesī sayanigharā anikkhantā hoti, ubho vā anikkhantā honti.

Pubbe appaṭisaṁviditoti

pubbe anāmantetvā.

Indakhīlo nāma

sayanigharassa ummāro vuccati.

Sayanigharaṁ nāma

yattha katthaci rañño sayanaṁ paññattaṁ hoti, antamaso sāṇipākāraparikkhittampi.

Indakhīlaṁ atikkāmeyyāti

paṭhamaṁ pādaṁ ummāraṁ atikkāmeti, āpatti dukkaṭassa.

Dutiyaṁ pādaṁ atikkāmeti, āpatti pācittiyassa.

Appaṭisaṁvidite appaṭisaṁviditasaññī indakhīlaṁ atikkāmeti, āpatti pācittiyassa.

Appaṭisaṁvidite vematiko indakhīlaṁ atikkāmeti, āpatti pācittiyassa.