上座部《发趣论》（巴利原文）

Upanissaya-purejāta

Upanissayapaccayā … purejātapaccayā—vipākaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe paccayā dve khandhā, vatthuṁ purejātapaccayā (anantarasadisaṁ. Saṅkhittaṁ.)

Āsevana

Vipākadhammadhammaṁ paccayā vipākadhammadhammo uppajjati āsevanapaccayā— vipākadhammadhammaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā, tayo khandhe paccayā eko khandho, dve khandhe paccayā dve khandhā.

Nevavipākanavipākadhammadhammaṁ paccayā nevavipākanavipākadhammadhammo uppajjati āsevanapaccayā—nevavipākanavipākadhammadhammaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā …pe… vatthuṁ paccayā nevavipākanavipākadhammadhammā khandhā.

Nevavipākanavipākadhammadhammaṁ paccayā vipākadhammadhammo uppajjati āsevanapaccayā—vatthuṁ paccayā vipākadhammadhammā khandhā.

Vipākadhammadhammañca nevavipākanavipākadhammadhammañca dhammaṁ paccayā vipākadhammadhammo uppajjati āsevanapaccayā—vipākadhammadhammaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā tayo khandhā, tayo khandhe ca vatthuñca paccayā eko khandho, dve khandhe ca vatthuñca paccayā dve khandhā.

Kamma

Vipākaṁ dhammaṁ paccayā vipāko dhammo uppajjati kammapaccayā … tīṇi. (Sahajātasadisaṁ.)

Vipāka

Vipākaṁ dhammaṁ paccayā vipāko dhammo uppajjati vipākapaccayā … tīṇi.

Nevavipākanavipākadhammadhammaṁ paccayā nevavipākanavipākadhammadhammo uppajjati vipākapaccayā—ekaṁ mahābhūtaṁ paccayā tayo mahābhūtā …pe… dve mahābhūte paccayā dve mahābhūtā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ …pe… vipāko ca ubhayañca … tīṇi.

Vipākañca nevavipākanavipākadhammadhammañca … tīṇi.

Āhārādi

Āhārapaccayā … indriyapaccayā … jhānapaccayā … maggapaccayā … sampayuttapaccayā … vippayuttapaccayā … atthipaccayā … natthipaccayā … vigatapaccayā … avigatapaccayā.

Saṅkhyāvāra

Suddha

Hetuyā sattarasa, ārammaṇe satta, adhipatiyā sattarasa, anantare satta, samanantare satta, sahajāte sattarasa, aññamaññe nava, nissaye sattarasa, upanissaye satta, purejāte satta, āsevane cattāri, kamme sattarasa, vipāke nava, āhāre sattarasa, indriye sattarasa, jhāne sattarasa, magge sattarasa, sampayutte satta, vippayutte sattarasa, atthiyā sattarasa, natthiyā satta, vigate satta, avigate sattarasa.

Hetuduka

Hetupaccayā ārammaṇe satta, adhipatiyā sattarasa …pe… avigate sattarasa.

Yathā kusalattike gaṇanā, evaṁ gaṇetabbaṁ.

Anulomaṁ.

1.4.3.2. Paccayapaccanīya

Vibhaṅgavāra

Nahetu

Vipākaṁ dhammaṁ paccayā vipāko dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukaṁ vipākaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā … tīṇi.

Vipākadhammadhammaṁ paccayā vipākadhammadhammo uppajjati nahetupaccayā— vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe paccayā vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho.

Nevavipākanavipākadhammadhammaṁ paccayā nevavipākanavipākadhammadhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukaṁ nevavipākanavipākadhammadhammaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā …pe….

Nevavipākanavipākadhammadhammaṁ paccayā vipāko dhammo uppajjati nahetupaccayā— cakkhāyatanaṁ paccayā cakkhuviññāṇaṁ …pe….

Nevavipākanavipākadhammadhammaṁ paccayā vipākadhammadhammo uppajjati nahetupaccayā—vatthuṁ paccayā vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho.

Nevavipākanavipākadhammadhammaṁ paccayā vipāko ca nevavipākanavipākadhammadhammo ca dhammā uppajjanti nahetupaccayā—vatthuṁ paccayā ahetukā vipākā khandhā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, ahetukapaṭisandhikkhaṇe …pe…

Vipākañca nevavipākanavipākadhammadhammañca dhammaṁ paccayā vipāko dhammo uppajjati …pe… nevavipākanavipākadhammadhammo uppajjati …pe… vipāko ca nevavipākanavipākadhammadhammo ca dhammā uppajjanti nahetupaccayā …pe… tīṇi.

Vipākadhammadhammañca nevavipākanavipākadhammadhammañca dhammaṁ paccayā vipākadhammadhammo uppajjati nahetupaccayā—vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe ca vatthuñca paccayā vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho.

Naārammaṇa

Vipākaṁ dhammaṁ paccayā nevavipākanavipākadhammadhammo uppajjati naārammaṇapaccayā. (Saṅkhittaṁ. Sabbāni padāni vitthāretabbāni.)

Saṅkhyāvāra

Suddha

Nahetuyā dvādasa, naārammaṇe pañca, naadhipatiyā sattarasa, naanantare pañca, nasamanantare pañca, naaññamaññe pañca, naupanissaye pañca, napurejāte dvādasa, napacchājāte sattarasa, naāsevane sattarasa, nakamme cattāri, navipāke nava, naāhāre ekaṁ, naindriye ekaṁ, najhāne cattāri, namagge nava, nasampayutte pañca, navippayutte tīṇi, nonatthiyā pañca, novigate pañca.

1.2. Paccayapaccanīya

Vibhaṅgavāra

Nahetuduka

Nahetupaccayā naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā dvādasa, naanantare tīṇi, nasamanantare tīṇi …pe… nakamme ekaṁ, navipāke cattāri, naāhāre ekaṁ, naindriye ekaṁ, najhāne cattāri, namagge nava, nasampayutte tīṇi, navippayutte dve, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.

(Yathā kusalattike paccanīyagaṇanā, evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Paccanīyaṁ.

1.4.3.3. Paccayānulomapaccanīya

Hetuduka

Hetupaccayā naārammaṇe pañca, naadhipatiyā sattarasa …pe… novigate pañca.

(Yathā kusalattike anulomapaccanīyagaṇanā, evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Anulomapaccanīyaṁ.

1.4.3.4. Paccayapaccanīyānuloma

Nahetuduka

Nahetupaccayā ārammaṇe satta, anantare satta, samanantare satta, sahajāte dvādasa, aññamaññe nava, nissaye dvādasa, upanissaye satta, purejāte satta, āsevane cattāri, kamme dvādasa, vipāke nava, āhāre dvādasa, indriye dvādasa, jhāne dvādasa, magge tīṇi, sampayutte satta, vippayutte dvādasa, atthiyā dvādasa, natthiyā satta, vigate satta, avigate dvādasa.

Tika

Nahetupaccayā naārammaṇapaccayā sahajāte tīṇi, aññamaññe dve …pe… avigate tīṇi.

(Yathā kusalattike paccanīyānulomagaṇanā, evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Paccanīyānulomaṁ.

Paccayavāro.

1.4.4. Nissayavāra

1.4.4.1–4 Paccayacatukka

Vipākaṁ dhammaṁ nissāya vipāko dhammo uppajjati hetupaccayā—vipākaṁ ekaṁ khandhaṁ nissāya tayo khandhā …pe….

Hetuyā sattarasa …pe….

Nahetuyā dvādasa …pe… novigate pañca.

Hetupaccayā naārammaṇe pañca …pe… navippayutte tīṇi.

Nahetupaccayā ārammaṇe satta …pe… avigate dvādasa.

Nissayavāro.

1.4.5. Saṁsaṭṭhavāra

1.4.5.1. Paccayānuloma

Vibhaṅgavāra

Hetu

Vipākaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho vipāko dhammo uppajjati hetupaccayā—vipākaṁ ekaṁ khandhaṁ saṁsaṭṭhā tayo khandhā. (Saṅkhittaṁ. Sabbāni padāni vitthāretabbāni.)

Saṅkhyāvāra

Suddha

Hetuyā tīṇi, ārammaṇe tīṇi, adhipatiyā tīṇi, anantare tīṇi, samanantare tīṇi, sahajāte tīṇi, aññamaññe tīṇi, nissaye tīṇi, upanissaye tīṇi, purejāte tīṇi, āsevane dve, kamme tīṇi, vipāke ekaṁ, āhāre tīṇi, indriye tīṇi, jhāne tīṇi, magge tīṇi, sampayutte tīṇi, vippayutte tīṇi, atthiyā tīṇi, natthiyā tīṇi, vigate tīṇi, avigate tīṇi. (Saṅkhittaṁ.)

Yathā kusalattike gaṇanā, evaṁ gaṇetabbaṁ.

Anulomaṁ.

1.4.5.2. Paccayapaccanīya

Vibhaṅgavāra

Vipākaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho vipāko dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukaṁ vipākaṁ ekaṁ khandhaṁ saṁsaṭṭhā tayo khandhā …pe… dve khandhe saṁsaṭṭhā dve khandhā. (Sabbāni padāni vibhajitabbāni.)

Saṅkhyāvāra

Suddha

Nahetuyā tīṇi, na adhipatiyā tīṇi, napurejāte tīṇi, napacchājāte tīṇi, naāsevane tīṇi, nakamme dve, navipāke dve, najhāne ekaṁ, namagge dve, navippayutte tīṇi.

(Yathā kusalattike paccanīyagaṇanā, evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Paccanīyaṁ.

1.4.5.3. Paccayānulomapaccanīya

Hetupaccayā naadhipatiyā tīṇi …pe… navippayutte tīṇi.

(Yathā kusalattike anulomapaccanīyagaṇanā, evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Anulomapaccanīyaṁ.

1.4.5.4. Paccayapaccanīyānuloma

Nahetupaccayā ārammaṇe tīṇi …pe… magge ekaṁ …pe… avigate tīṇi.

(Yathā kusalattike paccanīyānulomagaṇanā, evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Paccanīyānulomaṁ.

Saṁsaṭṭhavāro.

1.4.6. Sampayuttavāra

1.4.6.1–4 Paccayacatukka

Vipākaṁ dhammaṁ sampayutto vipāko dhammo uppajjati hetupaccayā—vipākaṁ ekaṁ khandhaṁ sampayuttā tayo khandhā …pe….

Hetuyā tīṇi …pe….

Nahetuyā tīṇi …pe….

Hetupaccayā naadhipatiyā tīṇi …pe….

Nahetupaccayā ārammaṇe tīṇi …pe….

Sampayuttavāro.

1.4.7. Pañhāvāra

1.4.7.1. Paccayānuloma

Vibhaṅgavāra

Hetu

Vipāko dhammo vipākassa dhammassa hetupaccayena paccayo—vipākā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ hetupaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe vipākā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ hetupaccayena paccayo.

Vipāko dhammo nevavipākanavipākadhammadhammassa hetupaccayena paccayo—vipākā hetū cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ hetupaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe vipākā hetū kaṭattārūpānaṁ hetupaccayena paccayo.

Vipāko dhammo vipākassa ca nevavipākanavipākadhammadhammassa ca hetupaccayena paccayo—vipākā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe vipākā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ kaṭattā ca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo.

Vipākadhammadhammo vipākadhammadhammassa hetupaccayena paccayo— vipākadhammadhammā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ hetupaccayena paccayo.

Vipākadhammadhammo nevavipākanavipākadhammadhammassa hetupaccayena paccayo— vipākadhammadhammā hetū cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ hetupaccayena paccayo.

Vipākadhammadhammo vipākadhammadhammassa ca nevavipākanavipākadhammadhammassa ca hetupaccayena paccayo—vipākadhammadhammā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo.

Nevavipākanavipākadhammadhammo nevavipākanavipākadhammadhammassa hetupaccayena paccayo—nevavipākanavipākadhammadhammā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo.

Ārammaṇa

Vipāko dhammo vipākassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—vipāke khandhe aniccato dukkhato anattato vipassati, assādeti abhinandati; taṁ ārabbha rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati, vicikicchā uppajjati, uddhaccaṁ uppajjati, domanassaṁ uppajjati, kusalākusale niruddhe vipāko tadārammaṇatā uppajjati.

Vipāko dhammo vipākadhammadhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—sekkhā phalaṁ paccavekkhanti, vipāke khandhe aniccato dukkhato anattato vipassanti, assādenti abhinandanti; taṁ ārabbha rāgo uppajjati …pe… domanassaṁ uppajjati, cetopariyañāṇena vipākacittasamaṅgissa cittaṁ jānanti. Vipākā khandhā cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, anāgataṁsañāṇassa ārammaṇapaccayena paccayo.

Vipāko dhammo nevavipākanavipākadhammadhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— arahā phalaṁ paccavekkhati, vipāke khandhe aniccato dukkhato anattato vipassati, cetopariyañāṇena vipākacittasamaṅgissa cittaṁ jānāti. Vipākā khandhā cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.

Vipākadhammadhammo vipākadhammadhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dānaṁ datvā sīlaṁ samādiyitvā uposathakammaṁ katvā taṁ paccavekkhati, pubbe suciṇṇāni paccavekkhati, jhānā vuṭṭhahitvā jhānaṁ paccavekkhati, sekkhā gotrabhuṁ paccavekkhanti, vodānaṁ paccavekkhanti, sekkhā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ paccavekkhanti, sekkhā pahīne kilese paccavekkhanti, vikkhambhite kilese paccavekkhanti, pubbe samudāciṇṇe kilese jānanti, vipākadhammadhamme khandhe aniccato dukkhato anattato vipassanti, assādenti abhinandanti; taṁ ārabbha rāgo uppajjati …pe… domanassaṁ uppajjati, cetopariyañāṇena vipākadhammadhammacittasamaṅgissa cittaṁ jānanti. Ākāsānañcāyatanakusalaṁ viññāṇañcāyatanakusalassa ārammaṇapaccayena paccayo. Ākiñcaññāyatanakusalaṁ nevasaññānāsaññāyatanakusalassa ārammaṇapaccayena paccayo. Vipākadhammadhammā khandhā iddhividhañāṇassa, cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, yathākammupagañāṇassa, anāgataṁsañāṇassa ārammaṇapaccayena paccayo.

Vipākadhammadhammo vipākassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— vipākadhammadhamme khandhe aniccato dukkhato anattato vipassanti, assādenti abhinandanti; taṁ ārabbha rāgo uppajjati …pe… domanassaṁ uppajjati, kusalākusale niruddhe vipāko tadārammaṇatā uppajjati. Ākāsānañcāyatanakusalaṁ viññāṇañcāyatanavipākassa ārammaṇapaccayena paccayo. Ākiñcaññāyatanakusalaṁ nevasaññānāsaññāyatanavipākassa ārammaṇapaccayena paccayo.

Vipākadhammadhammo nevavipākanavipākadhammadhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—arahā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ paccavekkhati, pubbe suciṇṇāni paccavekkhati. Arahā pahīne kilese paccavekkhati, pubbe samudāciṇṇe kilese jānāti, vipākadhammadhamme khandhe aniccato dukkhato anattato vipassati, cetopariyañāṇena vipākadhammadhammacittasamaṅgissa cittaṁ jānāti. Ākāsānañcāyatanakusalaṁ viññāṇañcāyatanakiriyassa ārammaṇapaccayena paccayo. Ākiñcaññāyatanakusalaṁ nevasaññānāsaññāyatanakiriyassa ārammaṇapaccayena paccayo. Vipākadhammadhammā khandhā cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, yathākammupagañāṇassa, anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.

Nevavipākanavipākadhammadhammo nevavipākanavipākadhammadhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—arahā nibbānaṁ paccavekkhati. Nibbānaṁ āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo. Arahā cakkhuṁ aniccato dukkhato anattato vipassati. Sotaṁ … ghānaṁ … jivhaṁ … kāyaṁ … rūpe … sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … vatthuṁ … nevavipākanavipākadhammadhamme khandhe aniccato dukkhato anattato vipassati, dibbena cakkhunā rūpaṁ passati, dibbāya sotadhātuyā saddaṁ suṇāti, cetopariyañāṇena nevavipākanavipākadhammadhammacittasamaṅgissa cittaṁ jānāti. Ākāsānañcāyatanakiriyaṁ viññāṇañcāyatanakiriyassa ārammaṇapaccayena paccayo. Ākiñcaññāyatanakiriyaṁ nevasaññānāsaññāyatanakiriyassa ārammaṇapaccayena paccayo. Nevavipākanavipākadhammadhammā khandhā iddhividhañāṇassa, cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.

Nevavipākanavipākadhammadhammo vipākassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— nibbānaṁ phalassa ārammaṇapaccayena paccayo. Sekkhā vā puthujjanā vā cakkhuṁ aniccato dukkhato anattato vipassanti, assādenti abhinandanti; taṁ ārabbha rāgo uppajjati …pe… domanassaṁ uppajjati. Kusalākusale niruddhe vipāko tadārammaṇatā uppajjati. Sotaṁ … ghānaṁ … jivhaṁ … kāyaṁ … rūpe … sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … vatthuṁ … nevavipākanavipākadhammadhamme khandhe aniccato dukkhato anattato vipassanti, assādenti abhinandanti; taṁ ārabbha rāgo uppajjati …pe… domanassaṁ uppajjati. Kusalākusale niruddhe vipāko tadārammaṇatā uppajjati. Rūpāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ kāyaviññāṇassa ārammaṇapaccayena paccayo.