上座部《发趣论》（巴利原文）

Hetuyā tīṇi, ārammaṇe nava, adhipatiyā nava, anantare nava, samanantare nava, sahajāte nava, aññamaññe nava, nissaye nava, upanissaye nava, āsevane nava, kamme tīṇi, vipāke nava, āhāre tīṇi, indriye nava, jhāne tīṇi, magge nava, sampayutte nava, atthiyā nava, natthiyā nava, vigate nava, avigate nava. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Anulomaṁ.

2.Paccanīyuddhāra

Hetu ceva sahetuko ca dhammo hetussa ceva sahetukassa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … upanissayapaccayena paccayo.

Hetu ceva sahetuko ca dhammo sahetukassa ceva na ca hetussa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … upanissayapaccayena paccayo.

Hetu ceva sahetuko ca dhammo hetussa ceva sahetukassa ca sahetukassa ceva na ca hetussa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … upanissayapaccayena paccayo.

Sahetuko ceva na ca hetu dhammo sahetukassa ceva na ca hetussa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … upanissayapaccayena paccayo … kammapaccayena paccayo.

Sahetuko ceva na ca hetu dhammo hetussa ceva sahetukassa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … upanissayapaccayena paccayo … kammapaccayena paccayo.

Sahetuko ceva na ca hetu dhammo hetussa ceva sahetukassa ca sahetukassa ceva na ca hetussa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … upanissayapaccayena paccayo … kammapaccayena paccayo.

Hetu ceva sahetuko ca sahetuko ceva na ca hetu ca dhammā hetussa ceva sahetukassa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … upanissayapaccayena paccayo.

Hetu ceva sahetuko ca sahetuko ceva na ca hetu ca dhammā sahetukassa ceva na ca hetussa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … upanissayapaccayena paccayo.

Hetu ceva sahetuko ca sahetuko ceva na ca hetu ca dhammā hetussa ceva sahetukassa ca sahetukassa ceva na ca hetussa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … upanissayapaccayena paccayo.

2.1.4.7.2. Paccayapaccanīya

Saṅkhyāvāra

Suddha

Nahetuyā nava. (Saṅkhittaṁ. Sabbattha nava, evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Paccanīyaṁ.

2.1.4.7.3. Paccayānulomapaccanīya

Hetuduka

Hetupaccayā naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā tīṇi, naanantare tīṇi, nasamanantare tīṇi, naupanissaye tīṇi. (Saṅkhittaṁ. Sabbattha tīṇi), namagge tīṇi, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Anulomapaccanīyaṁ.

2.1.4.7.4. Paccayapaccanīyānuloma

Nahetuduka

Nahetupaccayā ārammaṇe nava, adhipatiyā nava, anantare nava, samanantare nava, sahajāte tīṇi, aññamaññe tīṇi, nissaye tīṇi, upanissaye nava, āsevane nava, kamme tīṇi, vipāke tīṇi, āhāre tīṇi, indriye tīṇi, jhāne tīṇi, magge tīṇi, sampayutte tīṇi, atthiyā tīṇi, natthiyā nava, vigate nava, avigate tīṇi. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Paccanīyānulomaṁ.

Hetusahetukadukaṁ niṭṭhitaṁ.

2.1.5. Hetuhetusampayuttaduka

2.1.5.1–7. Paṭiccādivāra

Hetuñceva hetusampayuttañca dhammaṁ paṭicca hetu ceva hetusampayutto ca dhammo uppajjati hetupaccayā—alobhaṁ paṭicca adoso amoho (cakkaṁ). Lobhaṁ paṭicca moho (cakkaṁ); paṭisandhikkhaṇe …pe…. (Yathā hetusahetukadukaṁ evaṁ vitthāretabbaṁ, ninnānākaraṇaṁ.)

Hetuhetusampayuttadukaṁ niṭṭhitaṁ.

2.1.6. Nahetusahetukaduka

2.1.6.1. Paṭiccavāra

2.1.6.1.1. Paccayānuloma

Vibhaṅgavāra

Hetu

Nahetuṁ sahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu sahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā—nahetuṁ sahetukaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….

Nahetuṁ sahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu ahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā— nahetū sahetuke khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe….

Nahetuṁ sahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu sahetuko ca nahetu ahetuko ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—nahetuṁ sahetukaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….

Nahetuṁ ahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu ahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā …pe… ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ.

Nahetuṁ ahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu sahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā— paṭisandhikkhaṇe vatthuṁ paṭicca nahetū sahetukā khandhā.

Nahetuṁ ahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu sahetuko ca nahetu ahetuko ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—paṭisandhikkhaṇe vatthuṁ paṭicca nahetū sahetukā khandhā, mahābhūte paṭicca kaṭattārūpaṁ.

Nahetuṁ sahetukañca nahetuṁ ahetukañca dhammaṁ paṭicca nahetu sahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā—paṭisandhikkhaṇe nahetuṁ sahetukaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paṭicca tayo khandhā …pe… dve khandhe ca …pe….

Nahetuṁ sahetukañca nahetuṁ ahetukañca dhammaṁ paṭicca nahetu ahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā—nahetū sahetuke khandhe ca mahābhūte ca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe….

Nahetuṁ sahetukañca nahetuṁ ahetukañca dhammaṁ paṭicca nahetu sahetuko ca nahetu ahetuko ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—paṭisandhikkhaṇe nahetuṁ sahetukaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paṭicca tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… nahetū sahetuke khandhe ca mahābhūte ca paṭicca kaṭattārūpaṁ.

Ārammaṇa

Nahetuṁ sahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu sahetuko dhammo uppajjati ārammaṇapaccayā—nahetuṁ sahetukaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….

Nahetuṁ ahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu ahetuko dhammo uppajjati ārammaṇapaccayā—nahetuṁ ahetukaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….

Nahetuṁ ahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu sahetuko dhammo uppajjati ārammaṇapaccayā—paṭisandhikkhaṇe vatthuṁ paṭicca nahetū sahetukā khandhā.

Nahetuṁ sahetukañca nahetuṁ ahetukañca dhammaṁ paṭicca nahetu sahetuko dhammo uppajjati ārammaṇapaccayā—paṭisandhikkhaṇe nahetuṁ sahetukaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paṭicca tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe…. (Saṅkhittaṁ. Evaṁ vibhajitabbaṁ.)

Saṅkhyāvāra

Suddha

Hetuyā nava, ārammaṇe cattāri, adhipatiyā pañca, anantare cattāri, samanantare cattāri, sahajāte nava, aññamaññe cha, nissaye nava, upanissaye cattāri, purejāte dve, āsevane dve, kamme nava, vipāke nava, āhāre nava (Saṅkhittaṁ. Sabbattha nava), sampayutte cattāri, vippayutte nava, atthiyā nava, natthiyā cattāri, vigate cattāri, avigate nava. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Anulomaṁ.

2.1.6.1.2. Paccayapaccanīya

Vibhaṅgavāra

Nahetuṁ ahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu ahetuko dhammo uppajjati nahetupaccayā—nahetuṁ ahetukaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe. (Yāva asaññasattā moho natthi.)

Naārammaṇa

Nahetuṁ sahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu ahetuko dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—nahetū sahetuke khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe….

Nahetuṁ ahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu ahetuko dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—nahetū ahetuke khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe…. (Yāva asaññasattā.)

Nahetuṁ sahetukañca nahetuṁ ahetukañca dhammaṁ paṭicca nahetu ahetuko dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—nahetū sahetuke khandhe ca mahābhūte ca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe… (Saṅkhittaṁ.)

Saṅkhyāvāra

Suddha

Nahetuyā ekaṁ, naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā nava, naanantare tīṇi, nasamanantare tīṇi, naaññamaññe tīṇi, naupanissaye tīṇi, napurejāte nava, napacchājāte nava, naāsevane nava, nakamme dve, navipāke pañca, naāhāre ekaṁ, naindriye ekaṁ, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, nasampayutte tīṇi, navippayutte dve, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Paccanīyaṁ.

2.1.6.1.3. Paccayānulomapaccanīya

Hetuduka

Hetupaccayā naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā nava, naanantare nava, nasamanantare nava, naaññamaññe nava, naupanissaye tīṇi, napurejāte nava, napacchājāte nava, naāsevane nava, nakamme ekaṁ, navipāke pañca, nasampayutte tīṇi, navippayutte ekaṁ, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Anulomapaccanīyaṁ.

2.1.6.1.4. Paccayapaccanīyānuloma

Nahetuduka

Nahetupaccayā ārammaṇe ekaṁ …pe… āhāre ekaṁ …pe… jhāne ekaṁ, sampayutte ekaṁ, vippayutte ekaṁ …pe… vigate ekaṁ, avigate ekaṁ. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Paccanīyānulomaṁ.

2.1.6.2. Sahajātavāra

Sahajātavārepi evaṁ gaṇetabbaṁ.

2.1.6.3. Paccayavāra

2.1.6.3.1–4 Paccayānulomādi

Nahetuṁ sahetukaṁ dhammaṁ paccayā nahetu sahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā … tīṇi.

Nahetuṁ ahetukaṁ dhammaṁ paccayā nahetu ahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā— ekaṁ mahābhūtaṁ paccayā tayo mahābhūtā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, kaṭattārūpaṁ, upādārūpaṁ.

Nahetuṁ ahetukaṁ dhammaṁ paccayā nahetu sahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā— vatthuṁ paccayā nahetū sahetukā khandhā; paṭisandhikkhaṇe …pe…

Nahetuṁ ahetukaṁ dhammaṁ paccayā nahetu sahetuko ca nahetu ahetuko ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—vatthuṁ paccayā nahetū sahetukā khandhā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe…

Nahetuṁ sahetukañca nahetuṁ ahetukañca dhammaṁ paccayā nahetu sahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā. (Ghaṭanā tīṇi, pavattipaṭisandhi paripuṇṇaṁ. Saṅkhittaṁ.)

Hetuyā nava, ārammaṇe cattāri …pe… aññamaññe cha …pe… purejāte āsevane cattāri …pe… avigate nava. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)

Anulomaṁ.

Nahetuyā ekaṁ, naārammaṇe tīṇi …pe… novigate tīṇi.

Paccanīyaṁ.

2.1.6.4. Nissayavāra

Nissayavāro paccayavārasadiso.

2.1.6.5. Saṁsaṭṭhavāra

2.1.6.5.1–4 Paccayānulomādi

Nahetuṁ sahetukaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho nahetu sahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā—nahetuṁ sahetukaṁ ekaṁ khandhaṁ …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….

Hetuyā ekaṁ, ārammaṇe dve, adhipatiyā ekaṁ, anantare dve (sabbattha dve), magge ekaṁ …pe… avigate dve.

Anulomaṁ.

Nahetuṁ ahetukaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho nahetu ahetuko dhammo uppajjati nahetupaccayā—nahetuṁ ahetukaṁ ekaṁ khandhaṁ …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….

Nahetuyā ekaṁ, naadhipatiyā dve, napurejāte dve, napacchājāte dve, naāsevane dve, nakamme dve, navipāke dve, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, navippayutte dve.

Paccanīyaṁ.

Evaṁ avasesāpi dve gaṇanā gaṇetabbā.

2.1.6.6. Sampayuttavāra

Sampayuttavāro saṁsaṭṭhavārasadiso

2.1.6.7. Pañhāvāra

2.1.6.7.1. Paccayānuloma

Vibhaṅgavāra

Ārammaṇa

Nahetu sahetuko dhammo nahetusahetukassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— dānaṁ datvā sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ katvā taṁ paccavekkhati, pubbe suciṇṇāni paccavekkhati; jhānaṁ …pe… ariyā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ paccavekkhanti, phalaṁ paccavekkhanti; pahīne kilese …pe… vikkhambhite kilese …pe… pubbe …pe… nahetū sahetuke khandhe aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati; kusalākusale niruddhe nahetu sahetuko vipāko tadārammaṇatā uppajjati; cetopariyañāṇena nahetusahetukacittasamaṅgissa cittaṁ jānāti, ākāsānañcāyatanaṁ …pe… ākiñcaññāyatanaṁ …pe… nahetū sahetukā khandhā iddhividhañāṇassa, cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, yathākammūpagañāṇassa, anāgataṁsañāṇassa, ārammaṇapaccayena paccayo; nahetū sahetuke khandhe ārabbha nahetū sahetukā khandhā uppajjanti.

Nahetu sahetuko dhammo nahetuahetukassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— nahetū sahetuke khandhe aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati, kusalākusale niruddhe nahetu ahetuko vipāko tadārammaṇatā uppajjati, nahetū sahetuke khandhe ārabbha nahetū ahetukā khandhā uppajjanti.

Nahetu ahetuko dhammo nahetuahetukassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— nibbānaṁ āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo; cakkhuṁ …pe… vatthuṁ … nahetū ahetuke khandhe aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati; kusalākusale niruddhe nahetu ahetuko vipāko tadārammaṇatā uppajjati. Rūpāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ kāyaviññāṇassa …pe… nahetū ahetuke khandhe ārabbha nahetū ahetukā khandhā uppajjanti.

Nahetu ahetuko dhammo nahetusahetukassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— ariyā nibbānaṁ paccavekkhanti; nibbānaṁ gotrabhussa, vodānassa, maggassa, phalassa ārammaṇapaccayena paccayo; cakkhuṁ …pe… vatthuṁ … nahetū ahetuke khandhe aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati; kusalākusale niruddhe nahetu sahetuko vipāko tadārammaṇatā uppajjati; dibbena cakkhunā rūpaṁ passati, dibbāya sotadhātuyā saddaṁ suṇāti. Cetopariyañāṇena nahetuahetukacittasamaṅgissa cittaṁ jānāti. Nahetū ahetukā khandhā iddhividhañāṇassa, cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, anāgataṁsañāṇassa, ārammaṇapaccayena paccayo; nahetū ahetuke khandhe ārabbha nahetū sahetukā khandhā uppajjanti.

Adhipati

Nahetu sahetuko dhammo nahetusahetukassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo— ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ datvā sīlaṁ samādiyitvā uposathakammaṁ katvā taṁ garuṁ katvā paccavekkhati, pubbe suciṇṇāni garuṁ katvā paccavekkhati, jhānaṁ …pe… ariyā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ garuṁ katvā paccavekkhanti, phalaṁ garuṁ katvā paccavekkhanti. Nahetū sahetuke khandhe garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati. <b>Sahajātādhipati</b>—nahetusahetukādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ adhipatipaccayena paccayo.

Nahetu sahetuko dhammo nahetuahetukassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo. <b>Sahajātādhipati</b>—nahetu sahetukādhipati cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.

Nahetu sahetuko dhammo nahetusahetukassa ca nahetuahetukassa ca dhammassa adhipatipaccayena paccayo. <b>Sahajātādhipati</b>—nahetu sahetukādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.

Nahetu ahetuko dhammo nahetusahetukassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo. <b>Ārammaṇādhipati</b>—ariyā nibbānaṁ garuṁ katvā paccavekkhanti; nibbānaṁ gotrabhussa, vodānassa, maggassa, phalassa adhipatipaccayena paccayo; cakkhuṁ …pe… vatthuṁ … nahetū ahetuke khandhe garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati.

Anantara

Nahetu sahetuko dhammo nahetusahetukassa dhammassa anantarapaccayena paccayo— purimā purimā nahetū sahetukā khandhā pacchimānaṁ pacchimānaṁ nahetusahetukānaṁ khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo; anulomaṁ gotrabhussa …pe… nevasaññānāsaññāyatanaṁ phalasamāpattiyā anantarapaccayena paccayo.

Nahetu sahetuko dhammo nahetuahetukassa dhammassa anantarapaccayena paccayo— nahetu sahetukaṁ cuticittaṁ nahetuahetukassa upapatticittassa anantarapaccayena paccayo; nahetu sahetukaṁ bhavaṅgaṁ āvajjanāya, nahetu sahetukaṁ bhavaṅgaṁ nahetuahetukassa bhavaṅgassa, nahetū sahetukā khandhā nahetuahetukassa vuṭṭhānassa anantarapaccayena paccayo.

Nahetu ahetuko dhammo nahetuahetukassa dhammassa anantarapaccayena paccayo— purimā purimā nahetū ahetukā khandhā pacchimānaṁ pacchimānaṁ nahetuahetukānaṁ khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo; āvajjanā pañcannaṁ viññāṇānaṁ anantarapaccayena paccayo.

Nahetu ahetuko dhammo nahetusahetukassa dhammassa anantarapaccayena paccayo— nahetu ahetukaṁ cuticittaṁ nahetusahetukassa upapatticittassa anantarapaccayena paccayo; āvajjanā nahetusahetukānaṁ khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo; nahetū ahetukā khandhā nahetusahetukassa vuṭṭhānassa anantarapaccayena paccayo.

Samanantarādi

Nahetu sahetuko dhammo nahetusahetukassa dhammassa samanantarapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo (iha ghaṭanā natthi, satta pañhā) … aññamaññapaccayena paccayo (cha pañhā) … nissayapaccayena paccayo. (Pavattipaṭisandhi satta pañhā, iha ghaṭanā natthi.)

Upanissaya

Nahetu sahetuko dhammo nahetusahetukassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo—ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. <b>Pakatūpanissayo</b>—saddhaṁ upanissāya dānaṁ deti …pe… mānaṁ jappeti, diṭṭhiṁ gaṇhāti; sīlaṁ …pe… patthanaṁ upanissāya dānaṁ deti …pe… saṅghaṁ bhindati; saddhā …pe… patthanā saddhāya …pe… patthanāya maggassa phalasamāpattiyā upanissayapaccayena paccayo.