上座部《发趣论》（巴利原文）

Atthyādi

Rūpī dhammo rūpissa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, āhāraṁ, indriyaṁ. <b>Sahajātaṁ</b>—ekaṁ mahābhūtaṁ …pe… (yāva asaññasattā). <b>Kabaḷīkāro āhāro</b>—imassa kāyassa atthipaccayena paccayo. <b>Rūpajīvitindriyaṁ</b>—kaṭattārūpānaṁ atthipaccayena paccayo.

Rūpī dhammo arūpissa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ. <b>Sahajātaṁ</b>—paṭisandhikkhaṇe vatthu arūpīnaṁ khandhānaṁ atthipaccayena paccayo. <b>Purejātaṁ</b>—cakkhuṁ …pe… kabaḷīkāraṁ āhāraṁ aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati; dibbena cakkhunā rūpaṁ passati, dibbāya sotadhātuyā saddaṁ suṇāti. Rūpāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ kāyaviññāṇassa …pe… cakkhāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… kāyāyatanaṁ kāyaviññāṇassa …pe… vatthu arūpīnaṁ khandhānaṁ atthipaccayena paccayo.

Arūpī dhammo arūpissa dhammassa atthipaccayena paccayo—arūpī eko khandho tiṇṇannaṁ khandhānaṁ …pe… dve khandhā …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….

Arūpī dhammo rūpissa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, pacchājātaṁ. <b>Sahajātā</b>—arūpino khandhā cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ atthipaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe …pe…. <b>Pacchājātā</b>—arūpino khandhā purejātassa imassa kāyassa atthipaccayena paccayo.

Arūpī dhammo rūpissa ca arūpissa ca dhammassa atthipaccayena paccayo—arūpī eko khandho tiṇṇannaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ atthipaccayena paccayo …pe… dve khandhā …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….

Rūpī ca arūpī ca dhammā rūpissa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, pacchājātaṁ, āhāraṁ, indriyaṁ. <b>Sahajātā</b>—arūpī khandhā ca mahābhūtā ca cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ atthipaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe …pe…. <b>Pacchājātā</b>—arūpino khandhā ca kabaḷīkāro āhāro ca imassa kāyassa atthipaccayena paccayo. <b>Pacchājātā</b>—arūpino khandhā ca rūpajīvitindriyañca kaṭattārūpānaṁ atthipaccayena paccayo.

Rūpī ca arūpī ca dhammā arūpissa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ. <b>Sahajāto</b>—cakkhuviññāṇasahagato eko khandho ca cakkhāyatanañca tiṇṇannaṁ khandhānaṁ atthipaccayena paccayo …pe… dve khandhā ca …pe… kāyaviññāṇasahagato …pe… arūpī eko khandho ca vatthu ca tiṇṇannaṁ khandhānaṁ atthipaccayena paccayo …pe… dve khandhā ca …pe… paṭisandhikkhaṇe arūpī eko khandho ca vatthu ca tiṇṇannaṁ khandhānaṁ …pe… dve khandhā ca …pe….

Natthipaccayena paccayo … vigatapaccayena paccayo … avigatapaccayena paccayo.

Saṅkhyāvāra

Suddha

Hetuyā tīṇi, ārammaṇe dve, adhipatiyā cattāri, anantare ekaṁ, samanantare ekaṁ, sahajāte satta, aññamaññe cha, nissaye satta, upanissaye dve, purejāte ekaṁ, pacchājāte ekaṁ āsevane ekaṁ, kamme tīṇi, vipāke tīṇi, āhāre cattāri, indriye cha, jhāne tīṇi, magge tīṇi, sampayutte ekaṁ, vippayutte dve, atthiyā satta, natthiyā ekaṁ, vigate ekaṁ, avigate satta.

Anulomaṁ.

Paccanīyuddhāra

Rūpī dhammo rūpissa dhammassa sahajātapaccayena paccayo … āhārapaccayena paccayo … indriyapaccayena paccayo.

Rūpī dhammo arūpissa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … upanissayapaccayena paccayo … purejātapaccayena paccayo.

Arūpī dhammo arūpissa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … upanissayapaccayena paccayo … kammapaccayena paccayo.

Arūpī dhammo rūpissa dhammassa sahajātapaccayena paccayo … pacchājātapaccayena paccayo … kammapaccayena paccayo.

Arūpī dhammo rūpissa ca arūpissa ca dhammassa sahajātapaccayena paccayo … kammapaccayena paccayo.

Rūpī ca arūpī ca dhammā rūpissa dhammassa sahajātaṁ, pacchājātaṁ, āhāraṁ, indriyaṁ.

Rūpī ca arūpī ca dhammā arūpissa dhammassa sahajātaṁ, purejātaṁ.

2.2.5.7.2. Paccayapaccanīya

Saṅkhyāvāra

Suddha

Nahetuyā satta, naārammaṇe satta, naadhipatiyā satta, naanantare satta, nasamanantare satta, nasahajāte cha, naaññamaññe cha, nanissaye cha, naupanissaye satta, napurejāte satta …pe… namagge satta, nasampayutte cha, navippayutte pañca, noatthiyā cattāri, nonatthiyā satta, novigate satta, noavigate cattāri.

Paccanīyaṁ.

2.2.5.7.3. Paccayānulomapaccanīya

Hetuduka

Hetupaccayā naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā tīṇi, naanantare tīṇi, nasamanantare tīṇi, naaññamaññe ekaṁ, naupanissaye tīṇi (sabbattha tīṇi), nasampayutte ekaṁ, navippayutte ekaṁ, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.

Anulomapaccanīyaṁ.

2.2.5.7.4. Paccayapaccanīyānuloma

Nahetuduka

Nahetupaccayā ārammaṇe dve, adhipatiyā cattāri (anulomamātikā kātabbā), avigate satta.

Paccanīyānulomaṁ.

Rūpīdukaṁ niṭṭhitaṁ.

2.2.6. Lokiyaduka

2.2.6.1. Paṭiccavāra

2.2.6.1.1. Paccayānuloma

Vibhaṅgavāra

Hetu

Lokiyaṁ dhammaṁ paṭicca lokiyo dhammo uppajjati hetupaccayā—lokiyaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, kaṭattārūpaṁ, upādārūpaṁ.

Lokuttaraṁ dhammaṁ paṭicca lokuttaro dhammo uppajjati hetupaccayā—lokuttaraṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe….

Lokuttaraṁ dhammaṁ paṭicca lokiyo dhammo uppajjati hetupaccayā—lokuttare khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.

Lokuttaraṁ dhammaṁ paṭicca lokiyo ca lokuttaro ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—lokuttaraṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe….

Lokiyañca lokuttarañca dhammaṁ paṭicca lokiyo dhammo uppajjati hetupaccayā— lokuttare khandhe ca mahābhūte ca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. (Saṅkhittaṁ.)

Saṅkhyāvāra

Suddha

Hetuyā pañca, ārammaṇe dve, adhipatiyā pañca, anantare dve, samanantare dve, sahajāte pañca, aññamaññe dve, nissaye pañca, upanissaye dve, purejāte dve, āsevane dve, kamme pañca, vipāke pañca, āhāre pañca, indriye pañca, jhāne pañca, magge pañca, sampayutte dve, vippayutte pañca, atthiyā pañca, natthiyā dve, vigate dve, avigate pañca.

Anulomaṁ.

2.2.6.1.2. Paccayapaccanīya

Vibhaṅgavāra

Lokiyaṁ dhammaṁ paṭicca lokiyo dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukaṁ lokiyaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… ahetukapaṭisandhikkhaṇe …pe… (yāva asaññasattā) vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe paṭicca vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho. (Saṅkhittaṁ.)

Saṅkhyāvāra

Suddha

Nahetuyā ekaṁ, naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā dve, naanantare tīṇi, nasamanantare tīṇi, naaññamaññe tīṇi, naupanissaye tīṇi, napurejāte cattāri, napacchājāte pañca, naāsevane pañca (naāsevanamūlake lokuttare suddhake vipākoti niyāmetabbaṁ, avasesā pakatikāyeva), nakamme dve, navipāke pañca, naāhāre ekaṁ, naindriye ekaṁ, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, nasampayutte tīṇi, navippayutte dve, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.

Paccanīyaṁ.

2.2.6.1.3. Paccayānulomapaccanīya

Hetuduka

Hetupaccayā naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā dve (naanantarapadādī paccanīyasadisā) …pe… navipāke pañca, nasampayutte tīṇi, navippayutte dve, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.

Anulomapaccanīyaṁ.

2.2.6.1.4. Paccayapaccanīyānuloma

Nahetuduka

Nahetupaccayā ārammaṇe ekaṁ, anantare ekaṁ …pe… avigate ekaṁ.

Paccanīyānulomaṁ.

2.2.6.2. Sahajātavāra

Sahajātavāro paṭiccavārasadiso.

2.2.6.3. Paccayavāra

2.2.6.3.1. Paccayānuloma

Vibhaṅgavāra

Hetu

Lokiyaṁ dhammaṁ paccayā lokiyo dhammo uppajjati hetupaccayā—lokiyaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā …pe… ekaṁ mahābhūtaṁ …pe… mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, kaṭattārūpaṁ, upādārūpaṁ, vatthuṁ paccayā lokiyā khandhā.

Lokiyaṁ dhammaṁ paccayā lokuttaro dhammo uppajjati hetupaccayā—vatthuṁ paccayā lokuttarā khandhā.

Lokiyaṁ dhammaṁ paccayā lokiyo ca lokuttaro ca dhammā uppajjanti hetupaccayā— vatthuṁ paccayā lokuttarā khandhā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.

Lokuttaraṁ dhammaṁ paccayā lokuttaro dhammo uppajjati hetupaccayā … tīṇi.

Lokiyañca lokuttarañca dhammaṁ paccayā lokiyo dhammo uppajjati hetupaccayā— lokuttare khandhe ca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.

Lokiyañca lokuttarañca dhammaṁ paccayā lokuttaro dhammo uppajjati hetupaccayā— lokuttaraṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe….

Lokiyañca lokuttarañca dhammaṁ paccayā lokiyo ca lokuttaro ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—lokuttaraṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… lokuttare khandhe ca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. (Saṅkhittaṁ.)

Saṅkhyāvāra

Suddha

Hetuyā nava, ārammaṇe cattāri, adhipatiyā nava, anantare cattāri, samanantare cattāri, sahajāte nava, aññamaññe cattāri, nissaye nava, upanissaye cattāri, purejāte cattāri, āsevane cattāri, kamme nava, vipāke nava …pe… magge nava, sampayutte cattāri, vippayutte nava, atthiyā nava, natthiyā cattāri, vigate cattāri, avigate nava.

Anulomaṁ.

2.2.6.3.2. Paccayapaccanīya

Vibhaṅgavāra

Lokiyaṁ dhammaṁ paccayā lokiyo dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukaṁ lokiyaṁ ekaṁ khandhaṁ …pe… (yāva asaññasattā) cakkhāyatanaṁ paccayā cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyāyatanaṁ paccayā kāyaviññāṇaṁ, vatthuṁ paccayā ahetukā lokiyā khandhā, vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe ca vatthuñca paccayā vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho. (Saṅkhittaṁ.)

Saṅkhyāvāra

Suddha

Nahetuyā ekaṁ, naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā cattāri, naanantare tīṇi …pe… naupanissaye tīṇi, napurejāte cattāri, napacchājāte nava, naāsevane nava (lokuttare arūpe vipākanti niyāmetabbaṁ), nakamme cattāri, navipāke nava, naāhāre ekaṁ, naindriye ekaṁ, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, nasampayutte tīṇi, navippayutte dve, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.

Paccanīyaṁ.

2.2.6.3.3. Paccayānulomapaccanīya

Hetuduka

Hetupaccayā naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā cattāri, naanantare tīṇi (nasamanantarapadādī paccanīyasadisā), navipāke nava, nasampayutte tīṇi, navippayutte dve, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.

Anulomapaccanīyaṁ.

2.2.6.3.4. Paccayapaccanīyānuloma

Nahetuduka

Nahetupaccayā ārammaṇe ekaṁ, anantare ekaṁ …pe… avigate ekaṁ.

Paccanīyānulomaṁ.

2.2.6.4. Nissayavāra

Nissayavāro paccayavārasadiso.

2.2.6.5. Saṁsaṭṭhavāra

2.2.6.5.1–4. Paccayānulomādi

Vibhaṅgavāra

Hetu

Lokiyaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho lokiyo dhammo uppajjati hetupaccayā—lokiyaṁ ekaṁ khandhaṁ saṁsaṭṭhā tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….

Lokuttaraṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho lokuttaro dhammo uppajjati hetupaccayā— lokuttaraṁ ekaṁ khandhaṁ saṁsaṭṭhā tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe….

(Saṁsaṭṭhavāro evaṁ vitthāretabbo, saha gaṇanāhi dve pañhā.)

2.2.6.6. Sampayuttavāra

Sampayuttavāro saṁsaṭṭhavārasadiso.

2.2.6.7. Pañhāvāra

2.2.6.7.1. Paccayānuloma

Vibhaṅgavāra

Hetu

Lokiyo dhammo lokiyassa dhammassa hetupaccayena paccayo—lokiyā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe …pe….

Lokuttaro dhammo lokuttarassa dhammassa hetupaccayena paccayo … tīṇi.

Ārammaṇa

Lokiyo dhammo lokiyassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ katvā taṁ paccavekkhati, pubbe suciṇṇāni paccavekkhati, jhānā …pe… ariyā gotrabhuṁ paccavekkhanti, vodānaṁ paccavekkhanti, pahīne kilese paccavekkhanti, vikkhambhite kilese …pe… pubbe samudāciṇṇe kilese jānanti; cakkhuṁ …pe… vatthuṁ lokiye khandhe aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati; dibbena cakkhunā rūpaṁ passati, dibbāya sotadhātuyā saddaṁ suṇāti. Cetopariyañāṇena lokiyacittasamaṅgissa cittaṁ jānāti, ākāsānañcāyatanaṁ viññāṇañcāyatanassa …pe… ākiñcaññāyatanaṁ nevasaññānāsaññāyatanassa …pe… rūpāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ kāyaviññāṇassa, lokiyā khandhā iddhividhañāṇassa, cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, yathākammūpagañāṇassa, anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.

Lokuttaro dhammo lokuttarassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—nibbānaṁ maggassa, phalassa ārammaṇapaccayena paccayo.

Lokuttaro dhammo lokiyassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—ariyā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ paccavekkhanti, phalaṁ paccavekkhanti, nibbānaṁ paccavekkhanti; nibbānaṁ gotrabhussa, vodānassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo; ariyā cetopariyañāṇena lokuttaracittasamaṅgissa cittaṁ jānanti, lokuttarā khandhā cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.

Adhipati

Lokiyo dhammo lokiyassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo—ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ datvā sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… pubbe …pe… jhānā …pe… sekkhā gotrabhuṁ garuṁ katvā paccavekkhanti, vodānaṁ garuṁ katvā paccavekkhanti; cakkhuṁ …pe… vatthuṁ lokiye khandhe garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati. <b>Sahajātādhipati</b>—lokiyādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.

Lokuttaro dhammo lokuttarassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo— ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—nibbānaṁ maggassa, phalassa adhipatipaccayena paccayo. <b>Sahajātādhipati</b>—lokuttarādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ adhipatipaccayena paccayo.