上座部律藏犍度（巴利原文）

“Evaṁ, devā”ti

kho so mahāmatto rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa paṭissutvā āyasmato pilindavacchassa pañca ārāmikasatāni pādāsi, pāṭiyekko gāmo nivisi.

“Ārāmikagāmako”tipi naṁ āhaṁsu, “pilindagāmako”tipi naṁ āhaṁsu.

Tena kho pana samayena āyasmā pilindavaccho tasmiṁ gāmake kulūpako hoti.

Atha kho āyasmā pilindavaccho pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya pilindagāmaṁ piṇḍāya pāvisi.

Tena kho pana samayena tasmiṁ gāmake ussavo hoti.

Dārakā alaṅkatā mālākitā kīḷanti.

Atha kho āyasmā pilindavaccho pilindagāmake sapadānaṁ piṇḍāya caramāno yena aññatarassa ārāmikassa nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Tena kho pana samayena tassā ārāmikiniyā dhītā aññe dārake alaṅkate mālākite passitvā rodati—

“mālaṁ me detha, alaṅkāraṁ me dethā”ti.

Atha kho āyasmā pilindavaccho taṁ ārāmikiniṁ etadavoca—

“kissāyaṁ dārikā rodatī”ti?

“Ayaṁ, bhante, dārikā aññe dārake alaṅkate mālākite passitvā rodati—

‘mālaṁ me detha, alaṅkāraṁ me dethā’ti.

Kuto amhākaṁ duggatānaṁ mālā, kuto alaṅkāro”ti?

Atha kho āyasmā pilindavaccho aññataraṁ tiṇaṇḍupakaṁ gahetvā taṁ ārāmikiniṁ etadavoca—

“handimaṁ tiṇaṇḍupakaṁ tassā dārikāya sīse paṭimuñcā”ti.

Atha kho sā ārāmikinī taṁ tiṇaṇḍupakaṁ gahetvā tassā dārikāya sīse paṭimuñci.

Sā ahosi suvaṇṇamālā abhirūpā, dassanīyā, pāsādikā;

natthi tādisā raññopi antepure suvaṇṇamālā.

Manussā rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa ārocesuṁ—

“amukassa, deva, ārāmikassa ghare suvaṇṇamālā abhirūpā, dassanīyā, pāsādikā;

natthi tādisā devassapi antepure suvaṇṇamālā;

kuto tassa duggatassa?

Nissaṁsayaṁ corikāya ābhatā”ti.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro taṁ ārāmikakulaṁ bandhāpesi.

Dutiyampi kho āyasmā pilindavaccho pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya pilindagāmaṁ piṇḍāya pāvisi.

Pilindagāmake sapadānaṁ piṇḍāya caramāno yena tassa ārāmikassa nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paṭivissake pucchi—

“kahaṁ imaṁ ārāmikakulaṁ gatan”ti?

“Etissā, bhante, suvaṇṇamālāya kāraṇā raññā bandhāpitan”ti.

Atha kho āyasmā pilindavaccho yena rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro yenāyasmā pilindavaccho tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ pilindavacchaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho rājānaṁ māgadhaṁ seniyaṁ bimbisāraṁ āyasmā pilindavaccho etadavoca—

“kissa, mahārāja, ārāmikakulaṁ bandhāpitan”ti?

“Tassa, bhante, ārāmikassa ghare suvaṇṇamālā abhirūpā, dassanīyā, pāsādikā;

natthi tādisā amhākampi antepure suvaṇṇamālā;

kuto tassa duggatassa?

Nissaṁsayaṁ corikāya ābhatā”ti.

Atha kho āyasmā pilindavaccho rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa pāsādaṁ suvaṇṇanti adhimucci;

so ahosi sabbasovaṇṇamayo.

“Idaṁ pana te, mahārāja, tāva bahuṁ suvaṇṇaṁ kuto”ti?

“Aññātaṁ, bhante, ayyasseveso iddhānubhāvo”ti taṁ ārāmikakulaṁ muñcāpesi.

Manussā—

“ayyena kira pilindavacchena sarājikāya parisāya uttari manussadhammaṁ iddhipāṭihāriyaṁ dassitan”ti—

attamanā abhippasannā āyasmato pilindavacchassa pañca bhesajjāni abhihariṁsu, seyyathidaṁ—

sappiṁ, navanītaṁ, telaṁ, madhuṁ, phāṇitaṁ.

Pakatiyāpi ca āyasmā pilindavaccho lābhī hoti pañcannaṁ bhesajjānaṁ;

laddhaṁ laddhaṁ parisāya vissajjeti.

Parisā cassa hoti bāhullikā;

laddhaṁ laddhaṁ kolambepi, ghaṭepi, pūretvā paṭisāmeti;

parissāvanānipi, thavikāyopi, pūretvā vātapānesu laggeti.

Tāni olīnavilīnāni tiṭṭhanti.

Undūrehipi vihārā okiṇṇavikiṇṇā honti.

Manussā vihāracārikaṁ āhiṇḍantā passitvā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“antokoṭṭhāgārikā ime samaṇā sakyaputtiyā, seyyathāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā, te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma bhikkhū evarūpāya bāhullāya cetessantī”ti.

Atha kho te bhikkhū te anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira, bhikkhave, bhikkhū evarūpāya bāhullāya cetentī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti …pe…

vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“yāni kho pana tāni gilānānaṁ bhikkhūnaṁ paṭisāyanīyāni bhesajjāni, seyyathidaṁ—sappi, navanītaṁ, telaṁ, madhu, phāṇitaṁ, tāni paṭiggahetvā sattāhaparamaṁ sannidhikārakaṁ paribhuñjitabbāni. Taṁ atikkāmayato yathādhammo kāretabbo”ti.

Bhesajjānuññātabhāṇavāro niṭṭhito paṭhamo.

4. Guḷādianujānana

Atha kho bhagavā sāvatthiyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena rājagahaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.

Addasā kho āyasmā kaṅkhārevato antarāmagge guḷakaraṇaṁ, okkamitvā guḷe piṭṭhampi chārikampi pakkhipante, disvāna—

“akappiyo guḷo sāmiso, na kappati guḷo vikāle paribhuñjitun”ti—

kukkuccāyanto sapariso guḷaṁ na paribhuñjati.

Yepissa sotabbaṁ maññanti, tepi guḷaṁ na paribhuñjanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Kimatthāya, bhikkhave, guḷe piṭṭhampi chārikampi pakkhipantī”ti?

“Thaddhatthāya, bhagavā”ti.

“Sace, bhikkhave, thaddhatthāya guḷe piṭṭhampi chārikampi pakkhipanti, so ca guḷotveva saṅkhaṁ gacchati.

Anujānāmi, bhikkhave, yathāsukhaṁ guḷaṁ paribhuñjitun”ti.

Addasā kho āyasmā kaṅkhārevato antarāmagge vacce muggaṁ jātaṁ, passitvā—

“akappiyā muggā;

pakkāpi muggā jāyantī”ti—

kukkuccāyanto sapariso muggaṁ na paribhuñjati.

Yepissa sotabbaṁ maññanti, tepi muggaṁ na paribhuñjanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Sace, bhikkhave, pakkāpi muggā jāyanti, anujānāmi, bhikkhave, yathāsukhaṁ muggaṁ paribhuñjitun”ti.

Tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno udaravātābādho hoti.

So loṇasovīrakaṁ apāyi.

Tassa so udaravātābādho paṭippassambhi.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, gilānassa loṇasovīrakaṁ;

agilānassa udakasambhinnaṁ pānaparibhogena paribhuñjitun”ti.

5. Antovuṭṭhādipaṭikkhepakathā

Atha kho bhagavā anupubbena cārikaṁ caramāno yena rājagahaṁ tadavasari. Tatra sudaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

Tena kho pana samayena bhagavato udaravātābādho hoti.

Atha kho āyasmā ānando—“pubbepi bhagavato udaravātābādho tekaṭulayāguyā phāsu hotī”ti—

sāmaṁ tilampi, taṇḍulampi, muggampi viññāpetvā, anto vāsetvā, anto sāmaṁ pacitvā bhagavato upanāmesi—

“pivatu bhagavā tekaṭulayāgun”ti.

Jānantāpi tathāgatā pucchanti, jānantāpi na pucchanti;

kālaṁ viditvā pucchanti, kālaṁ viditvā na pucchanti;

atthasaṁhitaṁ tathāgatā pucchanti, no anatthasaṁhitaṁ.

Anatthasaṁhite setughāto tathāgatānaṁ.

Dvīhi ākārehi buddhā bhagavanto bhikkhū paṭipucchanti— “dhammaṁ vā desessāma, sāvakānaṁ vā sikkhāpadaṁ paññapessāmā”ti.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi—“kutāyaṁ, ānanda, yāgū”ti?

Atha kho āyasmā ānando bhagavato etamatthaṁ ārocesi.

Vigarahi buddho bhagavā—

“ananucchavikaṁ, ānanda, ananulomikaṁ, appatirūpaṁ, assāmaṇakaṁ, akappiyaṁ, akaraṇīyaṁ.

Kathañhi nāma tvaṁ, ānanda, evarūpāya bāhullāya cetessasi.

Yadapi, ānanda, anto vuṭṭhaṁ tadapi akappiyaṁ;

yadapi anto pakkaṁ, tadapi akappiyaṁ;

yadapi sāmaṁ pakkaṁ, tadapi akappiyaṁ.

Netaṁ, ānanda, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“na, bhikkhave, anto vuṭṭhaṁ, anto pakkaṁ, sāmaṁ pakkaṁ paribhuñjitabbaṁ.

Yo paribhuñjeyya, āpatti dukkaṭassa.

Anto ce, bhikkhave, vuṭṭhaṁ, anto pakkaṁ, sāmaṁ pakkaṁ tañce paribhuñjeyya, āpatti tiṇṇaṁ dukkaṭānaṁ.

Anto ce, bhikkhave, vuṭṭhaṁ, anto pakkaṁ, aññehi pakkaṁ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dvinnaṁ dukkaṭānaṁ.

Anto ce, bhikkhave, vuṭṭhaṁ, bahi pakkaṁ, sāmaṁ pakkaṁ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dvinnaṁ dukkaṭānaṁ.

Bahi ce, bhikkhave, vuṭṭhaṁ, anto pakkaṁ, sāmaṁ pakkaṁ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dvinnaṁ dukkaṭānaṁ.

Anto ce, bhikkhave, vuṭṭhaṁ, bahi pakkaṁ, aññehi pakkaṁ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dukkaṭassa.

Bahi ce, bhikkhave, vuṭṭhaṁ, anto pakkaṁ, aññehi pakkaṁ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dukkaṭassa.

Bahi ce, bhikkhave, vuṭṭhaṁ, bahi pakkaṁ, sāmaṁ pakkaṁ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dukkaṭassa.

Bahi ce, bhikkhave, vuṭṭhaṁ, bahi pakkaṁ, aññehi pakkaṁ, tañce paribhuñjeyya, anāpattī”ti.

Tena kho pana samayena bhikkhū—