上座部律藏犍度（巴利原文）

Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, aṭṭha pānāni—

ambapānaṁ jambupānaṁ cocapānaṁ mocapānaṁ madhūkapānaṁ muddikapānaṁ sālūkapānaṁ phārusakapānaṁ.

Anujānāmi, bhikkhave, sabbaṁ phalarasaṁ ṭhapetvā dhaññaphalarasaṁ.

Anujānāmi, bhikkhave, sabbaṁ pattarasaṁ ṭhapetvā ḍākarasaṁ.

Anujānāmi, bhikkhave, sabbaṁ puppharasaṁ ṭhapetvā madhūkapuppharasaṁ.

Anujānāmi, bhikkhave, ucchurasan”ti.

Atha kho keṇiyo jaṭilo tassā rattiyā accayena sake assame paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi—“kālo, bho gotama, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.

Atha kho keṇiyo jaṭilo buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho keṇiyaṁ jaṭilaṁ bhagavā imāhi gāthāhi anumodi—

“Aggihuttamukhā yaññā,

sāvittī chandaso mukhaṁ;

Rājā mukhaṁ manussānaṁ,

nadīnaṁ sāgaro mukhaṁ.

Nakkhattānaṁ mukhaṁ cando,

ādicco tapataṁ mukhaṁ;

Puññaṁ ākaṅkhamānānaṁ,

saṅgho ve yajataṁ mukhan”ti.

Atha kho bhagavā keṇiyaṁ jaṭilaṁ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

24. Rojamallavatthu

Atha kho bhagavā āpaṇe yathābhirantaṁ viharitvā yena kusinārā tena cārikaṁ pakkāmi mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhatelasehi bhikkhusatehi.

Assosuṁ kho kosinārakā mallā—“bhagavā kira kusināraṁ āgacchati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhatelasehi bhikkhusatehī”ti.

Te saṅgaraṁ akaṁsu—“yo bhagavato paccuggamanaṁ na karissati, pañcasatānissa daṇḍo”ti.

Tena kho pana samayena rojo mallo āyasmato ānandassa sahāyo hoti.

Atha kho bhagavā anupubbena cārikaṁ caramāno yena kusinārā tadavasari.

Atha kho kosinārakā mallā bhagavato paccuggamanaṁ akaṁsu.

Atha kho rojo mallo bhagavato paccuggamanaṁ karitvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho rojaṁ mallaṁ āyasmā ānando etadavoca—

“uḷāraṁ kho te idaṁ, āvuso roja, yaṁ tvaṁ bhagavato paccuggamanaṁ akāsī”ti.

“Nāhaṁ, bhante ānanda, bahukato buddhe vā dhamme vā saṅghe vā;

api ca ñātīhi saṅgaro kato—‘yo bhagavato paccuggamanaṁ na karissati, pañcasatānissa daṇḍo’ti;

so kho ahaṁ, bhante ānanda, ñātīnaṁ daṇḍabhayā evāhaṁ bhagavato paccuggamanaṁ akāsin”ti.

Atha kho āyasmā ānando anattamano ahosi “kathañhi nāma rojo mallo evaṁ vakkhatī”ti?

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca—

“ayaṁ, bhante, rojo mallo abhiññāto ñātamanusso.

Mahatthiko kho pana evarūpānaṁ ñātamanussānaṁ imasmiṁ dhammavinaye pasādo.

Sādhu, bhante, bhagavā tathā karotu, yathā rojo mallo imasmiṁ dhammavinaye pasīdeyyā”ti.

“Na kho taṁ, ānanda, dukkaraṁ tathāgatena, yathā rojo mallo imasmiṁ dhammavinaye pasīdeyyā”ti.

Atha kho bhagavā rojaṁ mallaṁ mettena cittena pharitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.

Atha kho rojo mallo bhagavato mettena cittena phuṭṭho, seyyathāpi nāma gāviṁ taruṇavaccho;

evameva vihārena vihāraṁ pariveṇena pariveṇaṁ upasaṅkamitvā bhikkhū pucchati—

“kahaṁ nu kho, bhante, etarahi so bhagavā viharati arahaṁ sammāsambuddho, dassanakāmā hi mayaṁ taṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhan”ti.

“Esāvuso roja, vihāro saṁvutadvāro, tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṁ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṁ ākoṭehi, vivarissati te bhagavā dvāran”ti.

Atha kho rojo mallo yena so vihāro saṁvutadvāro, tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṁ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṁ ākoṭesi. Vivari bhagavā dvāraṁ.

Atha kho rojo mallo vihāraṁ pavisitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnassa kho rojassa mallassa bhagavā anupubbiṁ kathaṁ kathesi, seyyathidaṁ—

dānakathaṁ …pe…

aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṁ etadavoca—

“sādhu, bhante, ayyā mamaññeva paṭiggaṇheyyuṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ, no aññesan”ti.

“Yesaṁ kho, roja, sekkhena ñāṇena sekkhena dassanena dhammo diṭṭho seyyathāpi tayā, tesampi evaṁ hoti—

‘aho nūna ayyā amhākaññeva paṭiggaṇheyyuṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ, no aññesan’ti.

Tena hi, roja, tava ceva paṭiggahissanti aññesañcā”ti.

Tena kho pana samayena kusinārāyaṁ paṇītānaṁ bhattānaṁ bhattapaṭipāṭi aṭṭhitā hoti.

Atha kho rojassa mallassa paṭipāṭiṁ alabhantassa etadahosi—

“yannūnāhaṁ bhattaggaṁ olokeyyaṁ, yaṁ bhattagge nāssa, taṁ paṭiyādeyyan”ti.

Atha kho rojo mallo bhattaggaṁ olokento dve nāddasa—

ḍākañca piṭṭhakhādanīyañca.

Atha kho rojo mallo yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca—

“idha me, bhante ānanda, paṭipāṭiṁ alabhantassa etadahosi—

‘yannūnāhaṁ bhattaggaṁ olokeyyaṁ, yaṁ bhattagge nāssa, taṁ paṭiyādeyyan’ti.

So kho ahaṁ, bhante ānanda, bhattaggaṁ olokento dve nāddasaṁ—

ḍākañca piṭṭhakhādanīyañca.

Sacāhaṁ, bhante ānanda, paṭiyādeyyaṁ ḍākañca piṭṭhakhādanīyañca, paṭiggaṇheyya me bhagavā”ti?

“Tena hi, roja, bhagavantaṁ paṭipucchissāmī”ti.

Atha kho āyasmā ānando bhagavato etamatthaṁ ārocesi.

“Tena hānanda, paṭiyādetū”ti.

“Tena hi, roja, paṭiyādehī”ti.

Atha kho rojo mallo tassā rattiyā accayena pahūtaṁ ḍākañca piṭṭhakhādanīyañca paṭiyādāpetvā bhagavato upanāmesi—

“paṭiggaṇhātu me, bhante, bhagavā ḍākañca piṭṭhakhādanīyañcā”ti.

“Tena hi, roja, bhikkhūnaṁ dehī”ti.

Atha kho rojo mallo bhikkhūnaṁ deti.

Bhikkhū kukkuccāyantā na paṭiggaṇhanti.

“Paṭiggaṇhatha, bhikkhave, paribhuñjathā”ti.

Atha kho rojo mallo buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ pahūtehi ḍākehi ca piṭṭhakhādanīyehi ca sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṁ dhotahatthaṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho rojaṁ mallaṁ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, sabbañca ḍākaṁ sabbañca piṭṭhakhādanīyan”ti.

25. Vuḍḍhapabbajitavatthu

Atha kho bhagavā kusinārāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena ātumā tena cārikaṁ pakkāmi mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhatelasehi bhikkhusatehi.

Tena kho pana samayena aññataro vuḍḍhapabbajito ātumāyaṁ paṭivasati nahāpitapubbo.

Tassa dve dārakā honti, mañjukā paṭibhāneyyakā, dakkhā pariyodātasippā sake ācariyake nahāpitakamme.

Assosi kho so vuḍḍhapabbajito—“bhagavā kira ātumaṁ āgacchati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhatelasehi bhikkhusatehī”ti.

Atha kho so vuḍḍhapabbajito te dārake etadavoca—

“bhagavā kira, tātā, ātumaṁ āgacchati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhatelasehi bhikkhusatehi.

Gacchatha tumhe, tātā, khurabhaṇḍaṁ ādāya nāḷiyāvāpakena anugharakaṁ anugharakaṁ āhiṇḍatha, loṇampi, telampi, taṇḍulampi, khādanīyampi saṁharatha, bhagavato āgatassa yāgupānaṁ karissāmā”ti.

“Evaṁ, tātā”ti kho te dārakā tassa vuḍḍhapabbajitassa paṭissuṇitvā khurabhaṇḍaṁ ādāya nāḷiyāvāpakena anugharakaṁ anugharakaṁ āhiṇḍanti, loṇampi, telampi, taṇḍulampi, khādanīyampi saṁharantā.

Manussā te dārake mañjuke paṭibhāneyyake passitvā yepi na kārāpetukāmā tepi kārāpenti, kārāpetvāpi bahuṁ denti.

Atha kho te dārakā bahuṁ loṇampi, telampi, taṇḍulampi, khādanīyampi saṁhariṁsu.

Atha kho bhagavā anupubbena cārikaṁ caramāno yena ātumā tadavasari.

Tatra sudaṁ bhagavā ātumāyaṁ viharati bhusāgāre.

Atha kho so vuḍḍhapabbajito tassā rattiyā accayena pahūtaṁ yāguṁ paṭiyādāpetvā bhagavato upanāmesi—

“paṭiggaṇhātu me, bhante, bhagavā yāgun”ti.

Jānantāpi tathāgatā pucchanti …pe…

sāvakānaṁ vā sikkhāpadaṁ paññapessāmāti.

Atha kho bhagavā taṁ vuḍḍhapabbajitaṁ etadavoca—

“kutāyaṁ, bhikkhu, yāgū”ti?

Atha kho so vuḍḍhapabbajito bhagavato etamatthaṁ ārocesi.

Vigarahi buddho bhagavā—

“ananucchavikaṁ, moghapurisa, ananulomikaṁ appatirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ.

Kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, pabbajito akappiye samādapessasi.

Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“na, bhikkhave, pabbajitena akappiye samādapetabbaṁ, yo samādapeyya, āpatti dukkaṭassa.

Na ca, bhikkhave, nahāpitapubbena khurabhaṇḍaṁ pariharitabbaṁ.

Yo parihareyya, āpatti dukkaṭassā”ti.

Atha kho bhagavā ātumāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi.

Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi tadavasari.

Tatra sudaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena sāvatthiyaṁ bahuṁ phalakhādanīyaṁ uppannaṁ hoti.

Atha kho bhikkhūnaṁ etadahosi—

“kiṁ nu kho bhagavatā phalakhādanīyaṁ anuññātaṁ, kiṁ ananuññātan”ti?

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, sabbaṁ phalakhādanīyan”ti.

Tena kho pana samayena saṅghikāni bījāni puggalikāya bhūmiyā ropiyanti, puggalikāni bījāni saṅghikāya bhūmiyā ropiyanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Saṅghikāni, bhikkhave, bījāni puggalikāya bhūmiyā ropitāni bhāgaṁ datvā paribhuñjitabbāni.