上座部律藏犍度（巴利原文）

Tepi evamāhaṁsu—“imāni kho, āvuso, saṅghikāni cīvarāni bhājiyissanti, sādiyissasi bhāgan”ti?

“Āmāvuso, sādiyissāmī”ti.

Tatopi cīvarabhāgaṁ gahetvā aññaṁ āvāsaṁ agamāsi.

Tatthapi bhikkhū cīvaraṁ bhājetukāmā sannipatiṁsu.

Tepi evamāhaṁsu—“imāni kho, āvuso, saṅghikāni cīvarāni bhājiyissanti, sādiyissasi bhāgan”ti?

“Āmāvuso, sādiyissāmī”ti.

Tatopi cīvarabhāgaṁ gahetvā mahantaṁ cīvarabhaṇḍikaṁ ādāya punadeva sāvatthiṁ paccāgañchi.

Bhikkhū evamāhaṁsu—“mahāpuññosi tvaṁ, āvuso upananda, bahuṁ te cīvaraṁ uppannan”ti.

“Kuto me, āvuso, puññaṁ?

Idhāhaṁ, āvuso, sāvatthiyaṁ vassaṁvuṭṭho aññataraṁ gāmakāvāsaṁ agamāsiṁ.

Tattha bhikkhū cīvaraṁ bhājetukāmā sannipatiṁsu.

Te maṁ evamāhaṁsu—‘imāni kho, āvuso, saṅghikāni cīvarāni bhājiyissanti, sādiyissasi bhāgan’ti?

‘Āmāvuso, sādiyissāmī’ti.

Tato cīvarabhāgaṁ gahetvā aññaṁ āvāsaṁ agamāsiṁ.

Tatthapi bhikkhū cīvaraṁ bhājetukāmā sannipatiṁsu.

Tepi maṁ evamāhaṁsu—‘imāni kho, āvuso, saṅghikāni cīvarāni bhājiyissanti, sādiyissasi bhāgan’ti?

‘Āmāvuso, sādiyissāmī’ti.

Tatopi cīvarabhāgaṁ gahetvā aññaṁ āvāsaṁ agamāsiṁ.

Tatthapi bhikkhū cīvaraṁ bhājetukāmā sannipatiṁsu.

Tepi maṁ evamāhaṁsu—‘imāni kho, āvuso, saṅghikāni cīvarāni bhājiyissanti, sādiyissasi bhāgan’ti?

‘Āmāvuso, sādiyissāmī’ti.

Tatopi cīvarabhāgaṁ aggahesiṁ.

Evaṁ me bahuṁ cīvaraṁ uppannan”ti.

“Kiṁ pana tvaṁ, āvuso upananda, aññatra vassaṁvuṭṭho aññatra cīvarabhāgaṁ sādiyī”ti?

“Evamāvuso”ti.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto aññatra vassaṁvuṭṭho aññatra cīvarabhāgaṁ sādiyissatī”ti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira tvaṁ, upananda, aññatra vassaṁvuṭṭho aññatra cīvarabhāgaṁ sādiyī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, aññatra vassaṁvuṭṭho aññatra cīvarabhāgaṁ sādiyissasi.

Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

vigarahitvā …pe…

dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“na, bhikkhave, aññatra vassaṁvuṭṭhena aññatra cīvarabhāgo sāditabbo.

Yo sādiyeyya, āpatti dukkaṭassā”ti.

Tena kho pana samayena āyasmā upanando sakyaputto eko dvīsu āvāsesu vassaṁ vasi—“evaṁ me bahuṁ cīvaraṁ uppajjissatī”ti.

Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi—“kathaṁ nu kho āyasmato upanandassa sakyaputtassa cīvarapaṭivīso dātabbo”ti?

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Detha, bhikkhave, moghapurisassa ekādhippāyaṁ.

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu eko dvīsu āvāsesu vassaṁ vasati—‘evaṁ me bahuṁ cīvaraṁ uppajjissatī’ti.

Sace amutra upaḍḍhaṁ amutra upaḍḍhaṁ vasati, amutra upaḍḍho amutra upaḍḍho cīvarapaṭivīso dātabbo.

Yattha vā pana bahutaraṁ vasati, tato cīvarapaṭivīso dātabbo”ti.

23. Gilānavatthukathā

Tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno kucchivikārābādho hoti.

So sake muttakarīse palipanno seti.

Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena pacchāsamaṇena senāsanacārikaṁ āhiṇḍanto yena tassa bhikkhuno vihāro tenupasaṅkami.

Addasā kho bhagavā taṁ bhikkhuṁ sake muttakarīse palipannaṁ sayamānaṁ, disvāna yena so bhikkhu tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā taṁ bhikkhuṁ etadavoca—

“kiṁ te, bhikkhu, ābādho”ti?

“Kucchivikāro me, bhagavā”ti.

“Atthi pana te, bhikkhu, upaṭṭhāko”ti?

“Natthi, bhagavā”ti.

“Kissa taṁ bhikkhū na upaṭṭhentī”ti?

“Ahaṁ kho, bhante, bhikkhūnaṁ akārako;

tena maṁ bhikkhū na upaṭṭhentī”ti.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi—

“gacchānanda, udakaṁ āhara, imaṁ bhikkhuṁ nahāpessāmā”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissuṇitvā udakaṁ āhari.

Bhagavā udakaṁ āsiñci.

Āyasmā ānando paridhovi.

Bhagavā sīsato aggahesi.

Āyasmā ānando pādato uccāretvā mañcake nipātesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā bhikkhū paṭipucchi—

“atthi, bhikkhave, amukasmiṁ vihāre bhikkhu gilāno”ti?

“Atthi, bhagavā”ti.

“Kiṁ tassa, bhikkhave, bhikkhuno ābādho”ti?

“Tassa, bhante, āyasmato kucchivikārābādho”ti.

“Atthi pana, bhikkhave, tassa bhikkhuno upaṭṭhāko”ti?

“Natthi, bhagavā”ti.

“Kissa taṁ bhikkhū na upaṭṭhentī”ti?

“Eso, bhante, bhikkhu bhikkhūnaṁ akārako;

tena taṁ bhikkhū na upaṭṭhentī”ti.

“Natthi vo, bhikkhave, mātā, natthi pitā, ye vo upaṭṭhaheyyuṁ.

Tumhe ce, bhikkhave, aññamaññaṁ na upaṭṭhahissatha, atha ko carahi upaṭṭhahissati?

Yo, bhikkhave, maṁ upaṭṭhaheyya so gilānaṁ upaṭṭhaheyya.

Sace upajjhāyo hoti, upajjhāyena yāvajīvaṁ upaṭṭhātabbo;

vuṭṭhānamassa āgametabbaṁ.

Sace ācariyo hoti, ācariyena yāvajīvaṁ upaṭṭhātabbo;

vuṭṭhānamassa āgametabbaṁ.

Sace saddhivihāriko hoti, saddhivihārikena yāvajīvaṁ upaṭṭhātabbo;

vuṭṭhānamassa āgametabbaṁ.

Sace antevāsiko hoti, antevāsikena yāvajīvaṁ upaṭṭhātabbo;

vuṭṭhānamassa āgametabbaṁ.

Sace samānupajjhāyako hoti, samānupajjhāyakena yāvajīvaṁ upaṭṭhātabbo;

vuṭṭhānamassa āgametabbaṁ.

Sace samānācariyako hoti, samānācariyakena yāvajīvaṁ upaṭṭhātabbo;

vuṭṭhānamassa āgametabbaṁ.

Sace na hoti upajjhāyo vā ācariyo vā saddhivihāriko vā antevāsiko vā samānupajjhāyako vā samānācariyako vā saṅghena upaṭṭhātabbo.

No ce upaṭṭhaheyya, āpatti dukkaṭassa.

Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gilāno dūpaṭṭho hoti—

asappāyakārī hoti, sappāye mattaṁ na jānāti, bhesajjaṁ na paṭisevitā hoti, atthakāmassa gilānupaṭṭhākassa yathābhūtaṁ ābādhaṁ nāvikattā hoti ‘abhikkamantaṁ vā abhikkamatīti, paṭikkamantaṁ vā paṭikkamatīti, ṭhitaṁ vā ṭhito’ti, uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ anadhivāsakajātiko hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahaṅgehi samannāgato gilāno dūpaṭṭho hoti.

Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gilāno sūpaṭṭho hoti—

sappāyakārī hoti, sappāye mattaṁ jānāti, bhesajjaṁ paṭisevitā hoti, atthakāmassa gilānupaṭṭhākassa yathābhūtaṁ ābādhaṁ āvikattā hoti ‘abhikkamantaṁ vā abhikkamatīti, paṭikkamantaṁ vā paṭikkamatīti, ṭhitaṁ vā ṭhito’ti, uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahaṅgehi samannāgato gilāno sūpaṭṭho hoti.

Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gilānupaṭṭhāko nālaṁ gilānaṁ upaṭṭhātuṁ—

na paṭibalo hoti bhesajjaṁ saṁvidhātuṁ, sappāyāsappāyaṁ na jānāti, asappāyaṁ upanāmeti sappāyaṁ apanāmeti, āmisantaro gilānaṁ upaṭṭhāti no mettacitto, jegucchī hoti uccāraṁ vā passāvaṁ vā kheḷaṁ vā vantaṁ vā nīhātuṁ, na paṭibalo hoti gilānaṁ kālena kālaṁ dhammiyā kathāya sandassetuṁ samādapetuṁ samuttejetuṁ sampahaṁsetuṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahaṅgehi samannāgato gilānupaṭṭhāko nālaṁ gilānaṁ upaṭṭhātuṁ.

Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gilānupaṭṭhāko alaṁ gilānaṁ upaṭṭhātuṁ—

paṭibalo hoti bhesajjaṁ saṁvidhātuṁ, sappāyāsappāyaṁ jānāti, asappāyaṁ apanāmeti sappāyaṁ upanāmeti, mettacitto gilānaṁ upaṭṭhāti no āmisantaro, ajegucchī hoti uccāraṁ vā passāvaṁ vā kheḷaṁ vā vantaṁ vā nīhātuṁ, paṭibalo hoti gilānaṁ kālena kālaṁ dhammiyā kathāya sandassetuṁ samādapetuṁ samuttejetuṁ sampahaṁsetuṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahaṅgehi samannāgato gilānupaṭṭhāko alaṁ gilānaṁ upaṭṭhātun”ti.

24. Matasantakakathā

Tena kho pana samayena dve bhikkhū kosalesu janapade addhānamaggappaṭipannā honti.

Te aññataraṁ āvāsaṁ upagacchiṁsu.

Tattha aññataro bhikkhu gilāno hoti.

Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi—

“bhagavatā kho, āvuso, gilānupaṭṭhānaṁ vaṇṇitaṁ.

Handa mayaṁ, āvuso, imaṁ bhikkhuṁ upaṭṭhahemā”ti.

Te taṁ upaṭṭhahiṁsu.

So tehi upaṭṭhahiyamāno kālamakāsi.

Atha kho te bhikkhū tassa bhikkhuno pattacīvaramādāya sāvatthiṁ gantvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Bhikkhussa, bhikkhave, kālaṅkate saṅgho sāmī pattacīvare,

api ca gilānupaṭṭhākā bahūpakārā.

Anujānāmi, bhikkhave, saṅghena ticīvarañca pattañca gilānupaṭṭhākānaṁ dātuṁ.

Evañca pana, bhikkhave, dātabbaṁ.

Tena gilānupaṭṭhākena bhikkhunā saṅghaṁ upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo—

‘itthannāmo, bhante, bhikkhu kālaṅkato.

Idaṁ tassa ticīvarañca patto cā’ti.

Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo—