上座部律藏犍度（巴利原文）

“ahaṁ kho ākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikaḷabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me otiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti.

Yannūnāhaṁ ekova gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyyan”ti.

Atha kho so hatthināgo yūthā apakkamma yena pālileyyakaṁ rakkhitavanasaṇḍo bhaddasālamūlaṁ yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā soṇḍāya bhagavato pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti, appaharitañca karoti.

Atha kho tassa hatthināgassa etadahosi—

“ahaṁ kho pubbe ākiṇṇo na phāsu vihāsiṁ hatthīhi hatthinīhi hatthikaḷabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādiṁ, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ khādiṁsu, āvilāni ca pānīyāni apāyiṁ ogāhā ca me otiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo agamaṁsu.

Somhi etarahi eko adutiyo sukhaṁ phāsu viharāmi aññatreva hatthīhi hatthinīhi hatthikaḷabhehi hatthicchāpehī”ti.

Atha kho bhagavā attano ca pavivekaṁ viditvā tassa ca hatthināgassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi—

“Etaṁ nāgassa nāgena,

īsādantassa hatthino;

Sameti cittaṁ cittena,

yadeko ramatī vane”ti.

Atha kho bhagavā pālileyyake yathābhirantaṁ viharitvā yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi.

Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi tadavasari.

Tatra sudaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Atha kho kosambakā upāsakā—

“ime kho ayyā kosambakā bhikkhū bahuno amhākaṁ anatthassa kārakā.

Imehi ubbāḷho bhagavā pakkanto.

Handa mayaṁ ayye kosambake bhikkhū neva abhivādeyyāma, na paccuṭṭheyyāma, na añjalikammaṁ sāmīcikammaṁ kareyyāma, na sakkareyyāma, na garuṁ kareyyāma, na māneyyāma, na bhajeyyāma, na pūjeyyāma, upagatānampi piṇḍakaṁ na dajjeyyāma—

evaṁ ime amhehi asakkariyamānā agarukariyamānā amāniyamānā abhajiyamānā apūjiyamānā asakkārapakatā pakkamissanti vā vibbhamissanti vā bhagavantaṁ vā pasādessantī”ti.

Atha kho kosambakā upāsakā kosambake bhikkhū neva abhivādesuṁ, na paccuṭṭhesuṁ, na añjalikammaṁ sāmīcikammaṁ akaṁsu, na sakkariṁsu, na garuṁ kariṁsu, na mānesuṁ, na bhajesuṁ, na pūjesuṁ, upagatānampi piṇḍakaṁ na adaṁsu.

Atha kho kosambakā bhikkhū kosambakehi upāsakehi asakkariyamānā agarukariyamānā amāniyamānā abhajiyamānā apūjiyamānā asakkārapakatā evamāhaṁsu—

“handa mayaṁ, āvuso, sāvatthiṁ gantvā bhagavato santike imaṁ adhikaraṇaṁ vūpasameyyāmā”ti.

6. Aṭṭhārasavatthukathā

Atha kho kosambakā bhikkhū senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena sāvatthi tenupasaṅkamiṁsu.

Assosi kho āyasmā sāriputto—

“te kira kosambakā bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā sāvatthiṁ āgacchantī”ti.

Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca—

“te kira, bhante, kosambakā bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā sāvatthiṁ āgacchanti.

Kathāhaṁ, bhante, tesu bhikkhūsu paṭipajjāmī”ti?

“Tena hi tvaṁ, sāriputta, yathā dhammo tathā tiṭṭhāhī”ti.

“Kathāhaṁ, bhante, jāneyyaṁ dhammaṁ vā adhammaṁ vā”ti?

“Aṭṭhārasahi kho, sāriputta, vatthūhi adhammavādī jānitabbo.

Idha, sāriputta, bhikkhu adhammaṁ dhammoti dīpeti,

dhammaṁ adhammoti dīpeti;

avinayaṁ vinayoti dīpeti,

vinayaṁ avinayoti dīpeti;

abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti dīpeti,

bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti dīpeti;

anāciṇṇaṁ tathāgatena āciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpeti,

āciṇṇaṁ tathāgatena anāciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpeti;

apaññattaṁ tathāgatena paññattaṁ tathāgatenāti dīpeti,

paññattaṁ tathāgatena apaññattaṁ tathāgatenāti dīpeti;

anāpattiṁ āpattīti dīpeti,

āpattiṁ anāpattīti dīpeti;

lahukaṁ āpattiṁ garukā āpattīti dīpeti,

garukaṁ āpattiṁ lahukā āpattīti dīpeti;

sāvasesaṁ āpattiṁ anavasesā āpattīti dīpeti,

anavasesaṁ āpattiṁ sāvasesā āpattīti dīpeti;

duṭṭhullaṁ āpattiṁ aduṭṭhullā āpattīti dīpeti,

aduṭṭhullaṁ āpattiṁ duṭṭhullā āpattīti dīpeti—

imehi kho, sāriputta, aṭṭhārasahi vatthūhi adhammavādī jānitabbo.

Aṭṭhārasahi ca kho, sāriputta, vatthūhi dhammavādī jānitabbo.

Idha, sāriputta, bhikkhu adhammaṁ adhammoti dīpeti,

dhammaṁ dhammoti dīpeti;

avinayaṁ avinayoti dīpeti,

vinayaṁ vinayoti dīpeti;

abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti dīpeti,

bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti dīpeti;

anāciṇṇaṁ tathāgatena anāciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpeti,

āciṇṇaṁ tathāgatena āciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpeti;

apaññattaṁ tathāgatena apaññattaṁ tathāgatenāti dīpeti,

paññattaṁ tathāgatena paññattaṁ tathāgatenāti dīpeti;

anāpattiṁ anāpattīti dīpeti,

āpattiṁ āpattīti dīpeti;

lahukaṁ āpattiṁ lahukā āpattīti dīpeti,

garukaṁ āpattiṁ garukā āpattīti dīpeti;

sāvasesaṁ āpattiṁ sāvasesā āpattīti dīpeti,

anavasesaṁ āpattiṁ anavasesā āpattīti dīpeti;

duṭṭhullaṁ āpattiṁ duṭṭhullā āpattīti dīpeti,

aduṭṭhullaṁ āpattiṁ aduṭṭhullā āpattīti dīpeti—

imehi kho, sāriputta, aṭṭhārasahi vatthūhi dhammavādī jānitabbo”ti.

Assosi kho āyasmā mahāmoggallāno …pe…

assosi kho āyasmā mahākassapo …

assosi kho āyasmā mahākaccāno …

assosi kho āyasmā mahākoṭṭhiko …

assosi kho āyasmā mahākappino …

assosi kho āyasmā mahācundo …

assosi kho āyasmā anuruddho …

assosi kho āyasmā revato …

assosi kho āyasmā upāli …

assosi kho āyasmā ānando …

assosi kho āyasmā rāhulo—

“te kira kosambakā bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā sāvatthiṁ āgacchantī”ti.

Atha kho āyasmā rāhulo yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā rāhulo bhagavantaṁ etadavoca—

“te kira, bhante, kosambakā bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā sāvatthiṁ āgacchanti.

Kathāhaṁ, bhante, tesu bhikkhūsu paṭipajjāmī”ti?

“Tena hi tvaṁ, rāhula, yathā dhammo tathā tiṭṭhāhī”ti.

“Kathāhaṁ, bhante, jāneyyaṁ dhammaṁ vā adhammaṁ vā”ti?

“Aṭṭhārasahi kho, rāhula, vatthūhi adhammavādī jānitabbo.

Idha, rāhula, bhikkhu adhammaṁ dhammoti dīpeti, dhammaṁ adhammoti dīpeti;

avinayaṁ vinayoti dīpeti, vinayaṁ avinayoti dīpeti;

abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti dīpeti, bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti dīpeti;

anāciṇṇaṁ tathāgatena āciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpeti, āciṇṇaṁ tathāgatena anāciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpeti;

apaññattaṁ tathāgatena paññattaṁ tathāgatenāti dīpeti, paññattaṁ tathāgatena apaññattaṁ tathāgatenāti dīpeti;

anāpattiṁ āpattīti dīpeti, āpattiṁ anāpattīti dīpeti;

lahukaṁ āpattiṁ garukā āpattīti dīpeti, garukaṁ āpattiṁ lahukā āpattīti dīpeti;

sāvasesaṁ āpattiṁ anavasesā āpattīti dīpeti, anavasesaṁ āpattiṁ sāvasesā āpattīti dīpeti;

duṭṭhullaṁ āpattiṁ aduṭṭhullā āpattīti dīpeti, aduṭṭhullaṁ āpattiṁ duṭṭhullā āpattīti dīpeti—

imehi kho, rāhula, aṭṭhārasahi vatthūhi adhammavādī jānitabbo.

Aṭṭhārasahi ca kho, rāhula, vatthūhi dhammavādī jānitabbo.

Idha, rāhula, bhikkhu adhammaṁ adhammoti dīpeti, dhammaṁ dhammoti dīpeti;

avinayaṁ avinayoti dīpeti, vinayaṁ vinayoti dīpeti;

abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti dīpeti, bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti dīpeti;

anāciṇṇaṁ tathāgatena anāciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpeti, āciṇṇaṁ tathāgatena āciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpeti;

apaññattaṁ tathāgatena apaññattaṁ tathāgatenāti dīpeti, paññattaṁ tathāgatena paññattaṁ tathāgatenāti dīpeti;

anāpattiṁ anāpattīti dīpeti, āpattiṁ āpattīti dīpeti;

lahukaṁ āpattiṁ lahukā āpattīti dīpeti, garukaṁ āpattiṁ garukā āpattīti dīpeti;

sāvasesaṁ āpattiṁ sāvasesā āpattīti dīpeti, anavasesaṁ āpattiṁ anavasesā āpattīti dīpeti;

duṭṭhullaṁ āpattiṁ duṭṭhullā āpattīti dīpeti, aduṭṭhullaṁ āpattiṁ aduṭṭhullā āpattīti dīpeti—

imehi kho, rāhula, aṭṭhārasahi vatthūhi dhammavādī jānitabbo”ti.

Assosi kho mahāpajāpati gotamī—

“te kira kosambakā bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā sāvatthiṁ āgacchantī”ti.

Atha kho mahāpajāpati gotamī yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

Ekamantaṁ ṭhitā kho mahāpajāpati gotamī bhagavantaṁ etadavoca—

“te kira, bhante, kosambakā bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā sāvatthiṁ āgacchanti.

Kathāhaṁ, bhante, tesu bhikkhūsu paṭipajjāmī”ti?

“Tena hi tvaṁ, gotami, ubhayattha dhammaṁ suṇa.

Ubhayattha dhammaṁ sutvā ye tattha bhikkhū dhammavādino tesaṁ diṭṭhiñca khantiñca ruciñca ādāyañca rocehi.