上座部律藏犍度（巴利原文）

Na sīsappacālakaṁ antaraghare gantabbaṁ.

Na khambhakatena antaraghare gantabbaṁ.

Na oguṇṭhitena antaraghare gantabbaṁ.

Na ukkuṭikāya antaraghare gantabbaṁ.

Yo paṭhamaṁ gāmato piṇḍāya paṭikkamati, tena āsanaṁ paññapetabbaṁ, pādodakaṁ pādapīṭhaṁ pādakathalikaṁ upanikkhipitabbaṁ, avakkārapāti dhovitvā upaṭṭhāpetabbā, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpetabbaṁ.

Yo pacchā gāmato piṇḍāya paṭikkamati, sace hoti bhuttāvaseso, sace ākaṅkhati, bhuñjitabbaṁ.

No ce ākaṅkhati, appaharite vā chaḍḍetabbaṁ, appāṇake vā udake opilāpetabbaṁ.

Tena āsanaṁ uddharitabbaṁ, pādodakaṁ pādapīṭhaṁ pādakathalikaṁ paṭisāmetabbaṁ, avakkārapāti dhovitvā paṭisāmetabbā, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ paṭisāmetabbaṁ, bhattaggaṁ sammajjitabbaṁ.

Yo passati pānīyaghaṭaṁ vā paribhojanīyaghaṭaṁ vā vaccaghaṭaṁ vā rittaṁ tucchaṁ tena upaṭṭhāpetabbaṁ.

Sacassa hoti avisayhaṁ, hatthavikārena dutiyaṁ āmantetvā hatthavilaṅghakena upaṭṭhāpetabbaṁ, na ca tappaccayā vācā bhinditabbā.

Idaṁ kho, bhikkhave, piṇḍacārikānaṁ bhikkhūnaṁ vattaṁ yathā piṇḍacārikehi bhikkhūhi sammā vattitabban”ti.

7. Āraññikavattakathā

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū araññe viharanti.

Te neva pānīyaṁ upaṭṭhāpenti, na paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpenti, na aggiṁ upaṭṭhāpenti, na araṇisahitaṁ upaṭṭhāpenti, na nakkhattapadāni jānanti, na disābhāgaṁ jānanti.

Corā tattha gantvā te bhikkhū etadavocuṁ—

“atthi, bhante, pānīyan”ti?

“Natthāvuso”ti.

“Atthi, bhante, paribhojanīyan”ti?

“Natthāvuso”ti.

“Atthi, bhante, aggī”ti?

“Natthāvuso”ti.

“Atthi, bhante, araṇisahitan”ti?

“Natthāvuso”ti.

(…) “Kenajja, bhante, yuttan”ti?

“Na kho mayaṁ, āvuso, jānāmā”ti.

“Katamāyaṁ, bhante, disā”ti?

“Na kho mayaṁ, āvuso, jānāmā”ti.

Atha kho te corā—

“nevimesaṁ pānīyaṁ atthi, na paribhojanīyaṁ atthi, na aggi atthi, na araṇisahitaṁ atthi, na nakkhattapadāni jānanti, na disābhāgaṁ jānanti;

corā ime, nayime bhikkhū”ti—

ākoṭetvā pakkamiṁsu.

Atha kho te bhikkhū bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesuṁ.

Bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, āraññikānaṁ bhikkhūnaṁ vattaṁ paññapessāmi yathā āraññikehi bhikkhūhi sammā vattitabbaṁ.

Āraññikena, bhikkhave, bhikkhunā kālasseva uṭṭhāya pattaṁ thavikāya pakkhipitvā aṁse ālaggetvā cīvaraṁ khandhe karitvā upāhanā ārohitvā dārubhaṇḍaṁ mattikābhaṇḍaṁ paṭisāmetvā dvāravātapānaṁ thaketvā senāsanā otaritabbaṁ—

idāni gāmaṁ pavisissāmīti.

Upāhanā omuñcitvā nīcaṁ katvā papphoṭetvā thavikāya pakkhipitvā aṁse ālaggetvā timaṇḍalaṁ paṭicchādentena parimaṇḍalaṁ nivāsetvā kāyabandhanaṁ bandhitvā saguṇaṁ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṁ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṁ gahetvā sādhukaṁ ataramānena gāmo pavisitabbo.

Suppaṭicchannena antaraghare gantabbaṁ …pe…

na khambhakatena antaraghare gantabbaṁ.

Na oguṇṭhitena antaraghare gantabbaṁ.

Na ukkuṭikāya antaraghare gantabbaṁ.

Nivesanaṁ pavisantena sallakkhetabbaṁ—

‘iminā pavisissāmi, iminā nikkhamissāmī’ti.

Nātisahasā pavisitabbaṁ.

Nātisahasā nikkhamitabbaṁ.

Nātidūre ṭhātabbaṁ.

Nāccāsanne ṭhātabbaṁ.

Nāticiraṁ ṭhātabbaṁ.

Nātilahuṁ nivattitabbaṁ.

Ṭhitakena sallakkhetabbaṁ—

‘bhikkhaṁ dātukāmā vā adātukāmā vā’ti.

Sace kammaṁ vā nikkhipati, āsanā vā vuṭṭhāti, kaṭacchuṁ vā parāmasati, bhājanaṁ vā parāmasati, ṭhapeti vā—

dātukāmassāti ṭhātabbaṁ.

Bhikkhāya diyyamānāya vāmena hatthena saṅghāṭiṁ uccāretvā dakkhiṇena hatthena pattaṁ paṇāmetvā ubhohi hatthehi pattaṁ paṭiggahetvā bhikkhā paṭiggahetabbā.

Na ca bhikkhādāyikāya mukhaṁ ulloketabbaṁ.

Sallakkhetabbaṁ—

‘sūpaṁ dātukāmā vā adātukāmā vā’ti.

Sace kaṭacchuṁ vā parāmasati, bhājanaṁ vā parāmasati, ṭhapeti vā—

dātukāmassāti ṭhātabbaṁ.

Bhikkhāya dinnāya saṅghāṭiyā pattaṁ paṭicchādetvā sādhukaṁ ataramānena nivattitabbaṁ.

Suppaṭicchannena antaraghare gantabbaṁ …pe…

na ukkuṭikāya antaraghare gantabbaṁ.

Gāmato nikkhamitvā pattaṁ thavikāya pakkhipitvā aṁse ālaggetvā cīvaraṁ saṅgharitvā sīse karitvā upāhanā ārohitvā gantabbaṁ.

Āraññikena, bhikkhave, bhikkhunā pānīyaṁ upaṭṭhāpetabbaṁ, paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpetabbaṁ, aggi upaṭṭhāpetabbo, araṇisahitaṁ upaṭṭhāpetabbaṁ, kattaradaṇḍo upaṭṭhāpetabbo, nakkhattapadāni uggahetabbāni—

sakalāni vā ekadesāni vā, disākusalena bhavitabbaṁ.

Idaṁ kho, bhikkhave, āraññikānaṁ bhikkhūnaṁ vattaṁ yathā āraññikehi bhikkhūhi sammā vattitabban”ti.

8. Senāsanavattakathā

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū ajjhokāse cīvarakammaṁ karonti.

Chabbaggiyā bhikkhū paṭivāte aṅgaṇe senāsanaṁ papphoṭesuṁ.

Bhikkhū rajena okiriṁsu.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū paṭivāte aṅgaṇe senāsanaṁ papphoṭessanti.

Bhikkhū rajena okiriṁsū”ti.

Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhū paṭivāte aṅgaṇe senāsanaṁ papphoṭenti, bhikkhū rajena okiriṁsū”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti …pe…

vigarahitvā …pe…

dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṁ senāsanavattaṁ paññapessāmi yathā bhikkhūhi senāsane sammā vattitabbaṁ.

Yasmiṁ vihāre viharati, sace so vihāro uklāpo hoti, sace ussahati, sodhetabbo.

Vihāraṁ sodhentena paṭhamaṁ pattacīvaraṁ nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ;

nisīdanapaccattharaṇaṁ nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ;

bhisibibbohanaṁ nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ;

mañco nīcaṁ katvā sādhukaṁ appaṭighaṁsantena, asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṁ, nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbo;

pīṭhaṁ nīcaṁ katvā sādhukaṁ appaṭighaṁsantena, asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṁ, nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ;

mañcapaṭipādakā nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbā;

kheḷamallako nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbo;

apassenaphalakaṁ nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ;

bhummattharaṇaṁ yathāpaññattaṁ sallakkhetvā nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ.

Sace vihāre santānakaṁ hoti, ullokā paṭhamaṁ ohāretabbaṁ, ālokasandhikaṇṇabhāgā pamajjitabbā.

Sace gerukaparikammakatā bhitti kaṇṇakitā hoti, coḷakaṁ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā.

Sace kāḷavaṇṇakatā bhūmi kaṇṇakitā hoti, coḷakaṁ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā.

Sace akatā hoti bhūmi, udakena paripphositvā paripphositvā sammajjitabbā—

mā vihāro rajena uhaññīti.

Saṅkāraṁ vicinitvā ekamantaṁ chaḍḍetabbaṁ.

Na bhikkhusāmantā senāsanaṁ papphoṭetabbaṁ.

Na vihārasāmantā senāsanaṁ papphoṭetabbaṁ.

Na pānīyasāmantā senāsanaṁ papphoṭetabbaṁ.

Na paribhojanīyasāmantā senāsanaṁ papphoṭetabbaṁ.

Na paṭivāte aṅgaṇe senāsanaṁ papphoṭetabbaṁ.

Adhovāte senāsanaṁ papphoṭetabbaṁ.

Bhummattharaṇaṁ ekamantaṁ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṁ paññapetabbaṁ.

Mañcapaṭipādakā ekamantaṁ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbā.

Mañco ekamantaṁ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṁ katvā sādhukaṁ appaṭighaṁsantena, asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṁ, atiharitvā yathāpaññattaṁ paññapetabbo.

Pīṭhaṁ ekamantaṁ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṁ katvā sādhukaṁ appaṭighaṁsantena, asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṁ, atiharitvā yathāpaññattaṁ paññapetabbaṁ.

Bhisibibbohanaṁ ekamantaṁ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṁ paññapetabbaṁ.

Nisīdanapaccattharaṇaṁ ekamantaṁ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṁ paññapetabbaṁ.

Kheḷamallako ekamantaṁ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbo.

Apassenaphalakaṁ ekamantaṁ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbaṁ.

Pattacīvaraṁ nikkhipitabbaṁ.

Pattaṁ nikkhipantena ekena hatthena pattaṁ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṁ vā heṭṭhāpīṭhaṁ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo.

Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo.

Cīvaraṁ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṁ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṁsaṁ vā cīvararajjuṁ vā pamajjitvā pārato antaṁ orato bhogaṁ katvā cīvaraṁ nikkhipitabbaṁ.

Sace puratthimā sarajā vātā vāyanti, puratthimā vātapānā thaketabbā.

Sace pacchimā sarajā vātā vāyanti, pacchimā vātapānā thaketabbā.

Sace uttarā sarajā vātā vāyanti uttarā vātapānā thaketabbā.

Sace dakkhiṇā sarajā vātā vāyanti, dakkhiṇā vātapānā thaketabbā.

Sace sītakālo hoti, divā vātapānā vivaritabbā, rattiṁ thaketabbā.

Sace uṇhakālo hoti, divā vātapānā thaketabbā, rattiṁ vivaritabbā.