上座部律藏犍度（巴利原文）

Atha kho āyasmā upāli yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā upāli bhagavantaṁ etadavoca—

“attādānaṁ ādātukāmena, bhante, bhikkhunā katamaṅgasamannāgataṁ attādānaṁ ādātabban”ti?

“Attādānaṁ ādātukāmena, upāli, bhikkhunā pañcaṅgasamannāgataṁ attādānaṁ ādātabbaṁ.

Attādānaṁ ādātukāmena, upāli, bhikkhunā evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘yaṁ kho ahaṁ imaṁ attādānaṁ ādātukāmo, kālo nu kho imaṁ attādānaṁ ādātuṁ udāhu no’ti?

Sace, upāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘akālo imaṁ attādānaṁ ādātuṁ, no kālo’ti, na taṁ, upāli, attādānaṁ ādātabbaṁ.

Sace panupāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘kālo imaṁ attādānaṁ ādātuṁ, no akālo’ti, tenupāli, bhikkhunā uttari paccavekkhitabbaṁ—

‘yaṁ kho ahaṁ imaṁ attādānaṁ ādātukāmo, bhūtaṁ nu kho idaṁ attādānaṁ udāhu no’ti?

Sace, upāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘abhūtaṁ idaṁ attādānaṁ, no bhūtan’ti, na taṁ, upāli, attādānaṁ ādātabbaṁ.

Sace panupāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘bhūtaṁ idaṁ attādānaṁ, no abhūtan’ti, tenupāli, bhikkhunā uttari paccavekkhitabbaṁ—

‘yaṁ kho ahaṁ imaṁ attādānaṁ ādātukāmo, atthasañhitaṁ nu kho idaṁ attādānaṁ udāhu no’ti?

Sace, upāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘anatthasañhitaṁ idaṁ attādānaṁ, no atthasañhitan’ti, na taṁ, upāli, attādānaṁ ādātabbaṁ.

Sace panupāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘atthasañhitaṁ idaṁ attādānaṁ, no anatthasañhitan’ti, tenupāli, bhikkhunā uttari paccavekkhitabbaṁ—

‘imaṁ kho ahaṁ attādānaṁ ādiyamāno labhissāmi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū dhammato vinayato pakkhe udāhu no’ti?

Sace, upāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘imaṁ kho ahaṁ attādānaṁ ādiyamāno na labhissāmi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū dhammato vinayato pakkhe’ti, na taṁ, upāli, attādānaṁ ādātabbaṁ.

Sace panupāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘imaṁ kho ahaṁ attādānaṁ ādiyamāno labhissāmi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū dhammato vinayato pakkhe’ti, tenupāli, bhikkhunā uttari paccavekkhitabbaṁ—

‘imaṁ kho me attādānaṁ ādiyato bhavissati saṅghassa tatonidānaṁ bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ udāhu no’ti?

Sace upāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘imaṁ kho me attādānaṁ ādiyato bhavissati saṅghassa tatonidānaṁ bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇan’ti, na taṁ, upāli, attādānaṁ ādātabbaṁ.

Sace panupāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘imaṁ kho me attādānaṁ ādiyato na bhavissati saṅghassa tatonidānaṁ bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇan’ti, ādātabbaṁ taṁ, upāli, attādānaṁ.

Evaṁ pañcaṅgasamannāgataṁ kho, upāli, attādānaṁ ādinnaṁ, pacchāpi avippaṭisārakaraṁ bhavissatī”ti.

8. Codakenapaccavekkhitabbadhamma

“Codakena, bhante, bhikkhunā paraṁ codetukāmena kati dhamme ajjhattaṁ paccavekkhitvā paro codetabbo”ti?

“Codakena, upāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ paccavekkhitvā paro codetabbo.

Codakena, upāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘parisuddhakāyasamācāro nu khomhi, parisuddhenamhi kāyasamācārena samannāgato—acchiddena appaṭimaṁsena? Saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti?

No ce, upāli, bhikkhu parisuddhakāyasamācāro hoti, parisuddhena kāyasamācārena samannāgato—acchiddena appaṭimaṁsena, tassa bhavanti vattāro—

‘iṅgha tāva āyasmā kāyikaṁ sikkhassū’ti. Itissa bhavanti vattāro.

Puna caparaṁ, upāli, codakena bhikkhunā paraṁ codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘parisuddhavacīsamācāro nu khomhi, parisuddhenamhi vacīsamācārena samannāgato—acchiddena appaṭimaṁsena? Saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti?

No ce, upāli, bhikkhu parisuddhavacīsamācāro hoti, parisuddhena vacīsamācārena samannāgato—

acchiddena appaṭimaṁsena, tassa bhavanti vattāro—

‘iṅgha tāva āyasmā vācasikaṁ sikkhassū’ti. Itissa bhavanti vattāro.

Puna caparaṁ, upāli, codakena bhikkhunā paraṁ codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘mettaṁ nu kho me cittaṁ paccupaṭṭhitaṁ sabrahmacārīsu anāghātaṁ, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti?

No ce, upāli, bhikkhuno mettacittaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu anāghātaṁ, tassa bhavanti vattāro—

‘iṅgha tāva āyasmā sabrahmacārīsu mettacittaṁ upaṭṭhāpehī’ti. Itissa bhavanti vattāro.

Puna caparaṁ, upāli, codakena bhikkhunā paraṁ codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘bahussuto nu khomhi, sutadharo, sutasannicayo? Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpā me dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā? Saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti?

No ce, upāli, bhikkhu bahussuto hoti, sutadharo, sutasannicayo; ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpassa dhammā na bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā, tassa bhavanti vattāro—

‘iṅgha tāva āyasmā āgamaṁ pariyāpuṇassū’ti. Itissa bhavanti vattāro.

Puna caparaṁ, upāli, codakena bhikkhunā paraṁ codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘ubhayāni kho me pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti, suvibhattāni, suppavattīni, suvinicchitāni, suttaso, anubyañjanaso? Saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti?

No ce, upāli, bhikkhuno ubhayāni pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti, suvibhattāni, suppavattīni, suvinicchitāni, suttaso, anubyañjanaso, ‘idaṁ panāvuso, kattha vuttaṁ bhagavatā’ti, iti puṭṭho na sampāyati, tassa bhavanti vattāro—

‘iṅgha tāva āyasmā vinayaṁ pariyāpuṇassū’ti. Itissa bhavanti vattāro.

Codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṁ paccavekkhitvā paro codetabbo”ti.

9. Codakenaupaṭṭhāpetabbadhamma

“Codakena, bhante, bhikkhunā paraṁ codetukāmena kati dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo”ti?

“Codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo—

kālena vakkhāmi, no akālena;

bhūtena vakkhāmi, no abhūtena;

saṇhena vakkhāmi, no pharusena;

atthasaṁhitena vakkhāmi, no anatthasaṁhitena;

mettacitto vakkhāmi, no dosantaroti.

Codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo”ti.

10. Codakacuditakapaṭisaṁyuttakathā

“Adhammacodakassa, bhante, bhikkhuno katihākārehi vippaṭisāro upadahātabbo”ti?

“Adhammacodakassa, upāli, bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo—

akālenāyasmā codesi, no kālena, alaṁ te vippaṭisārāya;

abhūtenāyasmā codesi, no bhūtena, alaṁ te vippaṭisārāya;

pharusenāyasmā codesi, no saṇhena, alaṁ te vippaṭisārāya;

anatthasaṁhitenāyasmā codesi, no atthasaṁhitena, alaṁ te vippaṭisārāya;

dosantaro āyasmā codesi, no mettacitto, alaṁ te vippaṭisārāyāti.

Adhammacodakassa, upāli, bhikkhuno imehi pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo.

Taṁ kissa hetu?

Yathā na aññopi bhikkhu abhūtena codetabbaṁ maññeyyā”ti.

“Adhammacuditassa pana, bhante, bhikkhuno katihākārehi avippaṭisāro upadahātabbo”ti?

“Adhammacuditassa, upāli, bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo—

akālenāyasmā cudito, no kālena, alaṁ te avippaṭisārāya;

abhūtenāyasmā cudito, no bhūtena, alaṁ te avippaṭisārāya;

pharusenāyasmā cudito, no saṇhena, alaṁ te avippaṭisārāya;

anatthasaṁhitenāyasmā cudito, no atthasaṁhitena, alaṁ te avippaṭisārāya;

dosantarenāyasmā cudito, no mettacittena, alaṁ te avippaṭisārāyāti.

Adhammacuditassa, upāli, bhikkhuno imehi pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo”ti.

“Dhammacodakassa, bhante, bhikkhuno katihākārehi avippaṭisāro upadahātabbo”ti?

“Dhammacodakassa, upāli, bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo—

kālenāyasmā codesi, no akālena, alaṁ te avippaṭisārāya;

bhūtenāyasmā codesi, no abhūtena, alaṁ te avippaṭisārāya;

saṇhenāyasmā codesi, no pharusena, alaṁ te avippaṭisārāya;

atthasaṁhitenāyasmā codesi, no anatthasaṁhitena, alaṁ te avippaṭisārāya;

mettacitto āyasmā codesi, no dosantaro, alaṁ te avippaṭisārāyāti.

Dhammacodakassa, upāli, bhikkhuno imehi pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo.

Taṁ kissa hetu?

Yathā aññopi bhikkhu bhūtena codetabbaṁ maññeyyā”ti.

“Dhammacuditassa pana, bhante, bhikkhuno katihākārehi vippaṭisāro upadahātabbo”ti?

“Dhammacuditassa, upāli, bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo—

kālenāyasmā cudito, no akālena, alaṁ te vippaṭisārāya;

bhūtenāyasmā cudito, no abhūtena, alaṁ te vippaṭisārāya;

saṇhenāyasmā cudito, no pharusena, alaṁ te vippaṭisārāya;

atthasaṁhitenāyasmā cudito, no anatthasaṁhitena, alaṁ te vippaṭisārāya;

mettacittenāyasmā cudito, no dosantarena, alaṁ te vippaṭisārāyāti.

Dhammacuditassa, upāli, bhikkhuno imehi pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo”ti.

“Codakena, bhante, bhikkhunā paraṁ codetukāmena kati dhamme ajjhattaṁ manasi karitvā paro codetabbo”ti?

“Codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ manasi karitvā paro codetabbo—

kāruññatā, hitesitā, anukampitā, āpattivuṭṭhānatā, vinayapurekkhāratāti.

Codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṁ manasi karitvā paro codetabbo”ti.

“Cuditena pana, bhante, bhikkhunā katisu dhammesu patiṭṭhātabban”ti?

“Cuditenupāli, bhikkhunā dvīsu dhammesu patiṭṭhātabbaṁ—

sacce ca akuppe cā”ti.

Dutiyabhāṇavāro niṭṭhito.

Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhako navamo.

Imamhi khandhake vatthū tiṁsa.

Tassuddānaṁ

Uposathe yāvatikaṁ,

pāpabhikkhu na nikkhami;

Moggallānena nicchuddho,

accherā jinasāsane.

Ninnonupubbasikkhā ca,

ṭhitadhammo nātikkamma;

Kuṇapukkhipati saṅgho,