相应部第 3 相应

Saṁyutta Nikāya 3.12

2. Dutiyavagga

Pañcarājasutta

Sāvatthinidānaṁ.

Tena kho pana samayena pañcannaṁ rājūnaṁ pasenadipamukhānaṁ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṁ samaṅgībhūtānaṁ paricārayamānānaṁ ayamantarākathā udapādi:

“kiṁ nu kho kāmānaṁ aggan”ti?

Tatrekacce evamāhaṁsu:

“rūpā kāmānaṁ aggan”ti.

Ekacce evamāhaṁsu:

“saddā kāmānaṁ aggan”ti.

Ekacce evamāhaṁsu:

“gandhā kāmānaṁ aggan”ti.

Ekacce evamāhaṁsu:

“rasā kāmānaṁ aggan”ti.

Ekacce evamāhaṁsu:

“phoṭṭhabbā kāmānaṁ aggan”ti.

Yato kho te rājāno nāsakkhiṁsu aññamaññaṁ saññāpetuṁ.

Atha kho rājā pasenadi kosalo te rājāno etadavoca:

“āyāma, mārisā, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etamatthaṁ paṭipucchissāma.

Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṁ dhāressāmā”ti.

“Evaṁ, mārisā”ti kho te rājāno rañño pasenadissa kosalassa paccassosuṁ.

Atha kho te pañca rājāno pasenadipamukhā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:

“idha, bhante, amhākaṁ pañcannaṁ rājūnaṁ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṁ samaṅgībhūtānaṁ paricārayamānānaṁ ayamantarākathā udapādi:

‘kiṁ nu kho kāmānaṁ aggan’ti?

Ekacce evamāhaṁsu:

‘rūpā kāmānaṁ aggan’ti.

Ekacce evamāhaṁsu:

‘saddā kāmānaṁ aggan’ti.

Ekacce evamāhaṁsu:

‘gandhā kāmānaṁ aggan’ti.

Ekacce evamāhaṁsu:

‘rasā kāmānaṁ aggan’ti.

Ekacce evamāhaṁsu:

‘phoṭṭhabbā kāmānaṁ aggan’ti.

Kiṁ nu kho, bhante, kāmānaṁ aggan”ti?

“Manāpapariyantaṁ khvāhaṁ, mahārāja, pañcasu kāmaguṇesu agganti vadāmi.

Teva, mahārāja, rūpā ekaccassa manāpā honti, teva rūpā ekaccassa amanāpā honti.

Yehi ca yo rūpehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi rūpehi aññaṁ rūpaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.

Te tassa rūpā paramā honti.

Te tassa rūpā anuttarā honti.

Teva, mahārāja, saddā ekaccassa manāpā honti, teva saddā ekaccassa amanāpā honti.

Yehi ca yo saddehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi saddehi aññaṁ saddaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.

Te tassa saddā paramā honti.

Te tassa saddā anuttarā honti.

Teva, mahārāja, gandhā ekaccassa manāpā honti, teva gandhā ekaccassa amanāpā honti.

Yehi ca yo gandhehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi gandhehi aññaṁ gandhaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.

Te tassa gandhā paramā honti.

Te tassa gandhā anuttarā honti.

Teva, mahārāja, rasā ekaccassa manāpā honti, teva rasā ekaccassa amanāpā honti.

Yehi ca yo rasehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi rasehi aññaṁ rasaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.

Te tassa rasā paramā honti.

Te tassa rasā anuttarā honti.

Teva, mahārāja, phoṭṭhabbā ekaccassa manāpā honti, teva phoṭṭhabbā ekaccassa amanāpā honti.

Yehi ca yo phoṭṭhabbehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi phoṭṭhabbehi aññaṁ phoṭṭhabbaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.

Te tassa phoṭṭhabbā paramā honti.

Te tassa phoṭṭhabbā anuttarā hontī”ti.

Tena kho pana samayena candanaṅgaliko upāsako tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti.

Atha kho candanaṅgaliko upāsako uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:

“paṭibhāti maṁ, bhagavā, paṭibhāti maṁ, sugatā”ti.

“Paṭibhātu taṁ, candanaṅgalikā”ti bhagavā avoca.

Atha kho candanaṅgaliko upāsako bhagavato sammukhā tadanurūpāya gāthāya abhitthavi:

“Padumaṁ yathā kokanadaṁ sugandhaṁ,

Pāto siyā phullamavītagandhaṁ;

Aṅgīrasaṁ passa virocamānaṁ,

Tapantamādiccamivantalikkhe”ti.

Atha kho te pañca rājāno candanaṅgalikaṁ upāsakaṁ pañcahi uttarāsaṅgehi acchādesuṁ.

Atha kho candanaṅgaliko upāsako tehi pañcahi uttarāsaṅgehi bhagavantaṁ acchādesīti.