相应部第 51 相应

Saṁyutta Nikāya 51.11

2. Pāsādakampanavagga

Pubbasutta

Sāvatthinidānaṁ.

“Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi:

‘ko nu kho hetu, ko paccayo iddhipādabhāvanāyā’ti?

Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:

‘idha bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti—

iti me chando na ca atilīno bhavissati, na ca atippaggahito bhavissati, na ca ajjhattaṁ saṅkhitto bhavissati, na ca bahiddhā vikkhitto bhavissati.

Pacchāpuresaññī ca viharati—

yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure;

yathā adho tathā uddhaṁ, yathā uddhaṁ tathā adho;

yathā divā tathā rattiṁ, yathā rattiṁ tathā divā.

Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti’.

Vīriyasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti—

iti me vīriyaṁ na ca atilīnaṁ bhavissati, na ca atippaggahitaṁ bhavissati, na ca ajjhattaṁ saṅkhittaṁ bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittaṁ bhavissati.

Pacchāpuresaññī ca viharati—

yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure;

yathā adho tathā uddhaṁ, yathā uddhaṁ tathā adho;

yathā divā tathā rattiṁ, yathā rattiṁ tathā divā.

Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.

Cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti—

iti me cittaṁ na ca atilīnaṁ bhavissati, na ca atippaggahitaṁ bhavissati, na ca ajjhattaṁ saṅkhittaṁ bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittaṁ bhavissati.

Pacchāpuresaññī ca viharati—

yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure;

yathā adho tathā uddhaṁ, yathā uddhaṁ tathā adho;

yathā divā tathā rattiṁ, yathā rattiṁ tathā divā.

Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.

Vīmaṁsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti—

iti me vīmaṁsā na ca atilīnā bhavissati, na ca atippaggahitā bhavissati, na ca ajjhattaṁ saṅkhittā bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittā bhavissati.

Pacchāpuresaññī ca viharati—

yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure;

yathā adho tathā uddhaṁ, yathā uddhaṁ tathā adho;

yathā divā tathā rattiṁ, yathā rattiṁ tathā divā.

Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.

Evaṁ bhāvitesu kho, bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṁ bahulīkatesu, anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti—ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti.

Evaṁ bhāvitesu kho, bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṁ bahulīkatesu dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti—dibbe ca mānuse ca, dūre santike cāti.

Evaṁ bhāvitesu kho, bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṁ bahulīkatesu, parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānāti.

Sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānāti;

vītarāgaṁ vā cittaṁ ‘vītarāgaṁ cittan’ti pajānāti;

sadosaṁ vā cittaṁ ‘sadosaṁ cittan’ti pajānāti;

vītadosaṁ vā cittaṁ ‘vītadosaṁ cittan’ti pajānāti;

samohaṁ vā cittaṁ ‘samohaṁ cittan’ti pajānāti;

vītamohaṁ vā cittaṁ ‘vītamohaṁ cittan’ti pajānāti;

saṅkhittaṁ vā cittaṁ ‘saṅkhittaṁ cittan’ti pajānāti;

vikkhittaṁ vā cittaṁ ‘vikkhittaṁ cittan’ti pajānāti;

mahaggataṁ vā cittaṁ ‘mahaggataṁ cittan’ti pajānāti;

amahaggataṁ vā cittaṁ ‘amahaggataṁ cittan’ti pajānāti;

sauttaraṁ vā cittaṁ ‘sauttaraṁ cittan’ti pajānāti;

anuttaraṁ vā cittaṁ ‘anuttaraṁ cittan’ti pajānāti;

samāhitaṁ vā cittaṁ ‘samāhitaṁ cittan’ti pajānāti;

asamāhitaṁ vā cittaṁ ‘asamāhitaṁ cittan’ti pajānāti;

vimuttaṁ vā cittaṁ ‘vimuttaṁ cittan’ti pajānāti;

avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānāti.

Evaṁ bhāvitesu kho, bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṁ bahulīkatesu, anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.

Evaṁ bhāvitesu kho, bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṁ bahulīkatesu, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata, bhonto, sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana, bhonto, sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte, suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.

Evaṁ bhāvitesu kho, bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṁ bahulīkatesu, āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.

Paṭhamaṁ.