相应部第 54 相应

Saṁyutta Nikāya 54.12

2. Dutiyavagga

Kaṅkheyyasutta

Ekaṁ samayaṁ āyasmā lomasakaṁbhiyo sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.

Atha kho mahānāmo sakko yenāyasmā lomasakaṁbhiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ lomasakaṁbhiyaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho mahānāmo sakko āyasmantaṁ lomasakaṁbhiyaṁ etadavoca:

“so eva nu kho, bhante, sekho vihāro so tathāgatavihāro, udāhu aññova sekho vihāro añño tathāgatavihāro”ti?

“Na kho, āvuso mahānāma, sveva sekho vihāro, so tathāgatavihāro.

Añño kho, āvuso mahānāma, sekho vihāro, añño tathāgatavihāro.

Ye te, āvuso mahānāma, bhikkhū sekhā appattamānasā anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamānā viharanti, te pañca nīvaraṇe pahāya viharanti.

Katame pañca?

Kāmacchandanīvaraṇaṁ pahāya viharanti, byāpādanīvaraṇaṁ …pe…

thinamiddhanīvaraṇaṁ …

uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ …

vicikicchānīvaraṇaṁ pahāya viharanti.

Yepi te, āvuso mahānāma, bhikkhū sekhā appattamānasā anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamānā viharanti, te ime pañca nīvaraṇe pahāya viharanti.

Ye ca kho te, āvuso mahānāma, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā, tesaṁ pañca nīvaraṇā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

Katame pañca?

Kāmacchandanīvaraṇaṁ pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ;

byāpādanīvaraṇaṁ pahīnaṁ …pe…

thinamiddhanīvaraṇaṁ …

uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ …

vicikicchānīvaraṇaṁ pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.

Ye te, āvuso mahānāma, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā, tesaṁ ime pañca nīvaraṇā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

Tadamināpetaṁ, āvuso mahānāma, pariyāyena veditabbaṁ yathā—

aññova sekho vihāro, añño tathāgatavihāro.

Ekamidaṁ, āvuso mahānāma, samayaṁ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.

Tatra kho, āvuso mahānāma, bhagavā bhikkhū āmantesi:

‘icchāmahaṁ, bhikkhave, temāsaṁ paṭisallīyituṁ.

Nāmhi kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakenā’ti.

‘Evaṁ, bhante’ti kho, āvuso mahānāma, te bhikkhū bhagavato paṭissutvā nāssudha koci bhagavantaṁ upasaṅkamati, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena.

Atha kho, āvuso, bhagavā tassa temāsassa accayena paṭisallānā vuṭṭhito bhikkhū āmantesi:

‘sace kho, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṁ puccheyyuṁ:

“katamenāvuso, vihārena samaṇo gotamo vassāvāsaṁ bahulaṁ vihāsī”ti, evaṁ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ byākareyyātha:

“ānāpānassatisamādhinā kho, āvuso, bhagavā vassāvāsaṁ bahulaṁ vihāsī”’ti.

Idhāhaṁ, bhikkhave, sato assasāmi, sato passasāmi.

Dīghaṁ assasanto dīghaṁ assasāmīti pajānāmi, dīghaṁ passasanto dīghaṁ passasāmīti pajānāmi …pe…

paṭinissaggānupassī assasissāmīti pajānāmi, paṭinissaggānupassī passasissāmīti pajānāmi.

Yañhi taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya—

ariyavihāro itipi, brahmavihāro itipi, tathāgatavihāro itipi.

Ānāpānassatisamādhiṁ sammā vadamāno vadeyya—

ariyavihāro itipi, brahmavihāro itipi, tathāgatavihāro itipi.

Ye te, bhikkhave, bhikkhū sekhā appattamānasā anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamānā viharanti, tesaṁ ānāpānassatisamādhi bhāvito bahulīkato āsavānaṁ khayāya saṁvattati.

Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā, tesaṁ ānāpānassatisamādhi bhāvito bahulīkato diṭṭheva dhamme sukhavihārāya ceva saṁvattati satisampajaññāya ca.

Yañhi taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya—

ariyavihāro itipi, brahmavihāro itipi, tathāgatavihāro itipi.

Ānāpānassatisamādhiṁ sammā vadamāno vadeyya—

ariyavihāro itipi, brahmavihāro itipi, tathāgatavihāro itipīti.

Iminā kho etaṁ, āvuso mahānāma, pariyāyena veditabbaṁ, yathā—

aññova sekho vihāro, añño tathāgatavihāro”ti.

Dutiyaṁ.