巴利《小部》· 本生

Jātaka

Paṇṇāsanipāta

Niḷinikāvagga

2 Ummādantījātaka

“Nivesanaṁ kassa nudaṁ sunanda,

Pākārena paṇḍumayena guttaṁ;

Kā dissati aggisikhāva dūre,

Vehāyasaṁ pabbataggeva acci.

Dhītā nvayaṁ kassa sunanda hoti,

Suṇisā nvayaṁ kassa athopi bhariyā;

Akkhāhi me khippamidheva puṭṭho,

Avāvaṭā yadi vā atthi bhattā”.

“Ahañhi jānāmi janinda etaṁ,

Matyā ca petyā ca athopi assā;

Taveva so puriso bhūmipāla,

Rattindivaṁ appamatto tavatthe.

Iddho ca phīto ca suvaḍḍhito ca,

Amacco ca te aññataro janinda;

Tassesā bhariyābhipārakassa,

Ummādantī nāmadheyyena rāja”.

“Ambho ambho nāmamidaṁ imissā,

Matyā ca petyā ca kataṁ susādhu;

Tadā hi mayhaṁ avalokayantī,

Ummattakaṁ ummadantī akāsi.

Yā puṇṇamāse migamandalocanā,

Upāvisi puṇḍarīkattacaṅgī;

Dve puṇṇamāyo tadahū amaññahaṁ,

Disvāna pārāvatarattavāsiniṁ.

Aḷārapamhehi subhehi vaggubhi,

Palobhayantī maṁ yadā udikkhati;

Vijambhamānā harateva me mano,

Jātā vane kimpurisīva pabbate.

Tadā hi brahatī sāmā,

āmuttamaṇikuṇḍalā;

Ekaccavasanā nārī,

migī bhantāvudikkhati.

Kadāssu maṁ tambanakhā sulomā,

Bāhāmudū candanasāralittā;

Vaṭṭaṅgulī sannatadhīrakuttiyā,

Nārī upaññissati sīsato subhā.

Kadāssu maṁ kañcanajāluracchadā,

Dhītā tirīṭissa vilaggamajjhā;

Mudūhi bāhāhi palissajissati,

Brahāvane jātadumaṁva māluvā.

Kadāssu lākhārasarattasucchavī,

Bindutthanī puṇḍarīkattacaṅgī;

Mukhaṁ mukhena upanāmayissati,

Soṇḍova soṇḍassa surāya thālaṁ.

Yadāddasaṁ taṁ tiṭṭhantiṁ,

Sabbabhaddaṁ manoramaṁ;

Tato sakassa cittassa,

Nāvabodhāmi kañcinaṁ.

Ummādantimahaṁ daṭṭhā,

āmuttamaṇikuṇḍalaṁ;

Na supāmi divārattiṁ,

sahassaṁva parājito.

Sakko ce me varaṁ dajjā,

so ca labbhetha me varo;

Ekarattaṁ dvirattaṁ vā,

bhaveyyaṁ abhipārako;

Ummādantyā ramitvāna,

sivirājā tato siyaṁ”.

“Bhūtāni me bhūtapatī namassato,

Āgamma yakkho idametadabravi;

Rañño mano ummadantyā niviṭṭho,

Dadāmi te taṁ paricārayassu”.

“Puññā ca dhaṁse amaro na camhi,

Jano ca me pāpamidañca jaññā;

Bhuso ca tyassa manaso vighāto,

Datvā piyaṁ ummadantiṁ adaṭṭhā”.

“Janinda nāññatra tayā mayā vā,

Sabbāpi kammassa katassa jaññā;

Yaṁ te mayā ummadantī padinnā,

Bhusehi rājā vanathaṁ sajāhi”.

“Yo pāpakaṁ kamma karaṁ manusso,

So maññati māyida maññiṁsu aññe;

Passanti bhūtāni karontametaṁ,

Yuttā ca ye honti narā pathabyā.

Añño nu te koci naro pathabyā,

Saddheyya lokasmi na me piyāti;

Bhuso ca tyassa manaso vighāto,

Datvā piyaṁ ummadantiṁ adaṭṭhā”.

“Addhā piyā mayha janinda esā,

Na sā mamaṁ appiyā bhūmipāla;

Gaccheva tvaṁ ummadantiṁ bhadante,

Sīhova selassa guhaṁ upeti”.

“Na pīḷitā attadukhena dhīrā,

Sukhapphalaṁ kamma pariccajanti;

Sammohitā vāpi sukhena mattā,

Na pāpakammañca samācaranti”.

“Tuvañhi mātā ca pitā ca mayhaṁ,

Bhattā patī posako devatā ca;

Dāso ahaṁ tuyha saputtadāro,

Yathāsukhaṁ sāmi karohi kāmaṁ”.

“Yo issaromhīti karoti pāpaṁ,

Katvā ca so nuttasate paresaṁ;

Na tena so jīvati dīghamāyu,

Devāpi pāpena samekkhare naṁ.

Aññātakaṁ sāmikehī padinnaṁ,

Dhamme ṭhitā ye paṭicchanti dānaṁ;

Paṭicchakā dāyakā cāpi tattha,

Sukhapphalaññeva karonti kammaṁ.

Añño nu te koci naro pathabyā,

Saddheyya lokasmi na me piyāti;

Bhuso ca tyassa manaso vighāto,

Datvā piyaṁ ummadantiṁ adaṭṭhā”.

“Addhā piyā mayha janinda esā,

Na sā mamaṁ appiyā bhūmipāla;

Yaṁ te mayā ummadantī padinnā,

Bhusehi rājā vanathaṁ sajāhi”.

“Yo attadukkhena parassa dukkhaṁ,

Sukhena vā attasukhaṁ dahāti;

Yathevidaṁ mayha tathā paresaṁ,

Yo evaṁ jānāti sa vedi dhammaṁ.

Añño nu te koci naro pathabyā,

Saddheyya lokasmi na me piyāti;

Bhuso ca tyassa manaso vighāto,

Datvā piyaṁ ummadantiṁ adaṭṭhā”.

“Janinda jānāsi piyā mamesā,

Na sā mamaṁ appiyā bhūmipāla;