巴利《小部》· 本生

Jātaka

Asītinipāta

Cūḷahaṁsavagga

1 Cūḷahaṁsajātaka

“Sumukha anupacinantā,

pakkamanti vihaṅgamā;

Gaccha tuvampi mā kaṅkhi,

natthi baddhe sahāyatā”.

“Gacche vāhaṁ na vā gacche,

na tena amaro siyaṁ;

Sukhitaṁ taṁ upāsitvā,

dukkhitaṁ taṁ kathaṁ jahe.

Maraṇaṁ vā tayā saddhiṁ,

jīvitaṁ vā tayā vinā;

Tadeva maraṇaṁ seyyo,

yañce jīve tayā vinā.

Nesa dhammo mahārāja,

yaṁ taṁ evaṁ gataṁ jahe;

Yā gati tuyhaṁ sā mayhaṁ,

ruccate vihagādhipa”.

“Kā nu pāsena baddhassa,

gati aññā mahānasā;

Sā kathaṁ cetayānassa,

muttassa tava ruccati.

Kaṁ vā tvaṁ passase atthaṁ,

mama tuyhañca pakkhima;

Ñātīnaṁ vāvasiṭṭhānaṁ,

ubhinnaṁ jīvitakkhaye.

Yaṁ na kañcanadepiñcha,

Andhena tamasā gataṁ;

Tādise sañcajaṁ pāṇaṁ,

Kamatthamabhijotaye”.

“Kathaṁ nu patataṁ seṭṭha,

Dhamme atthaṁ na bujjhasi;

Dhammo apacito santo,

Atthaṁ dasseti pāṇinaṁ.

Sohaṁ dhammaṁ apekkhāno,

dhammā catthaṁ samuṭṭhitaṁ;

Bhattiñca tayi sampassaṁ,

nāvakaṅkhāmi jīvitaṁ.

Addhā eso sataṁ dhammo,

yo mitto mittamāpade;

Na caje jīvitassāpi,

hetudhammamanussaraṁ”.

“Svāyaṁ dhammo ca te ciṇṇo,

bhatti ca viditā mayi;

Kāmaṁ karassu mayhetaṁ,

gacchevānumato mayā.

Api tvevaṁ gate kāle,

yaṁ khaṇḍaṁ ñātinaṁ mayā;

Tayā taṁ buddhisampannaṁ,

assa paramasaṁvutaṁ”.

Iccevaṁ mantayantānaṁ,

Ariyānaṁ ariyavuttinaṁ;

Paccadissatha nesādo,

Āturānamivantako.

Te sattumabhisañcikkha,

dīgharattaṁ hitā dijā;

Tuṇhīmāsittha ubhayo,

na sañcalesumāsanā.

Dhataraṭṭhe ca disvāna,

samuḍḍente tato tato;

Abhikkamatha vegena,

dijasattu dijādhipe.

So ca vegenabhikkamma,

āsajja parame dije;

Paccakamittha nesādo,

baddhā iti vicintayaṁ.

Ekaṁva baddhamāsīnaṁ,

abaddhañca punāparaṁ;

Āsajja baddhamāsīnaṁ,

pekkhamānamadīnavaṁ.

Tato so vimatoyeva,

paṇḍare ajjhabhāsatha;

Pavaḍḍhakāye āsīne,

dijasaṅghagaṇādhipe.

“Yannu pāsena mahatā,

baddho na kurute disaṁ;

Atha kasmā abaddho tvaṁ,

balī pakkhi na gacchasi.

Kiṁ nu tyāyaṁ dijo hoti,

mutto baddhaṁ upāsasi;

Ohāya sakuṇā yanti,

kiṁ eko avahīyasi”.

“Rājā me so dijāmitta,

sakhā pāṇasamo ca me;

Neva naṁ vijahissāmi,

yāva kālassa pariyāyaṁ”.

“Kathaṁ panāyaṁ vihaṅgo,

nāddasa pāsamoḍḍitaṁ;

Padañhetaṁ mahantānaṁ,

boddhumarahanti āpadaṁ”.

“Yadā parābhavo hoti,

poso jīvitasaṅkhaye;

Atha jālañca pāsañca,

āsajjāpi na bujjhati.

Api tveva mahāpañña,

pāsā bahuvidhā tatā;

Guyhamāsajja bajjhanti,

athevaṁ jīvitakkhaye”.

“Api nāyaṁ tayā saddhiṁ,

saṁvāsassa sukhudrayo;

Api no anumaññāsi,

api no jīvitaṁ dade”.

“Na ceva me tvaṁ baddhosi,

napi icchāmi te vadhaṁ;

Kāmaṁ khippamito gantvā,

jīva tvaṁ anigho ciraṁ”.

“Nevāhametamicchāmi,

aññatretassa jīvitā;

Sace ekena tuṭṭhosi,

muñcetaṁ mañca bhakkhaya.

Ārohapariṇāhena,

tulyāsmā vayasā ubho;

Na te lābhena jīvatthi,

etena niminā tuvaṁ.

Tadiṅgha samapekkhassu,

hotu giddhi tavamhasu;

Maṁ pubbe bandha pāsena,

pacchā muñca dijādhipaṁ.