巴利《小部》· 本生

Tāvadeva ca te lābho,

katāssa yācanāya ca;

Mitti ca dhataraṭṭhehi,

yāvajīvāya te siyā”.

“Passantu no mahāsaṅghā,

tayā muttaṁ ito gataṁ;

Mittāmaccā ca bhaccā ca,

puttadārā ca bandhavā.

Na ca te tādisā mittā,

bahūnaṁ idha vijjati;

Yathā tvaṁ dhataraṭṭhassa,

pāṇasādhāraṇo sakhā.

So te sahāyaṁ muñcāmi,

hotu rājā tavānugo;

Kāmaṁ khippamito gantvā,

ñātimajjhe virocatha”.

“So patīto pamuttena,

bhattunā bhattugāravo;

Ajjhabhāsatha vakkaṅgo,

vācaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇaṁ.

Evaṁ luddaka nandassu,

saha sabbehi ñātibhi;

Yathāhamajja nandāmi,

muttaṁ disvā dijādhipaṁ”.

“Ehi taṁ anusikkhāmi,

Yathā tvamapi lacchase;

Lābhaṁ tavāyaṁ dhataraṭṭho,

Pāpaṁ kiñci na dakkhati.

Khippamantepuraṁ netvā,

rañño dassehi no ubho;

Abaddhe pakatibhūte,

kāje ubhayato ṭhite.

Dhataraṭṭhā mahārāja,

haṁsādhipatino ime;

Ayañhi rājā haṁsānaṁ,

ayaṁ senāpatītaro.

Asaṁsayaṁ imaṁ disvā,

haṁsarājaṁ narādhipo;

Patīto sumano vitto,

bahuṁ dassati te dhanaṁ”.

Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,

kammunā upapādayi;

Khippamantepuraṁ gantvā,

rañño haṁse adassayi;

Abaddhe pakatibhūte,

kāje ubhayato ṭhite.

“Dhataraṭṭhā mahārāja,

haṁsādhipatino ime;

Ayañhi rājā haṁsānaṁ,

ayaṁ senāpatītaro”.

“Kathaṁ panime vihaṅgā,

tava hatthattamāgatā;

Kathaṁ luddo mahantānaṁ,

issare idha ajjhagā”.

“Vihitā santime pāsā,

pallalesu janādhipa;

Yaṁ yadāyatanaṁ maññe,

dijānaṁ pāṇarodhanaṁ.

Tādisaṁ pāsamāsajja,

haṁsarājā abajjhatha;

Taṁ abaddho upāsīno,

mamāyaṁ ajjhabhāsatha.

Sudukkaraṁ anariyehi,

dahate bhāvamuttamaṁ;

Bhatturatthe parakkanto,

dhammayutto vihaṅgamo.

Attanāyaṁ cajitvāna,

jīvitaṁ jīvitāraho;

Anutthunanto āsīno,

bhattu yācittha jīvitaṁ.

Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,

pasādamahamajjhagā;

Tato naṁ pāmuciṁ pāsā,

anuññāsiṁ sukhena ca.

So patīto pamuttena,

bhattunā bhattugāravo;

Ajjhabhāsatha vakkaṅgo,

vācaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇaṁ.

‘Evaṁ luddaka nandassu,

saha sabbehi ñātibhi;

Yathāhamajja nandāmi,

muttaṁ disvā dijādhipaṁ.

Ehi taṁ anusikkhāmi,

yathā tvamapi lacchase;

Lābhaṁ tavāyaṁ dhataraṭṭho,

pāpaṁ kiñci na dakkhati.

Khippamantepuraṁ netvā,

rañño dassehi no ubho;

Abaddhe pakatibhūte,

kāje ubhayato ṭhite.

“Dhataraṭṭhā mahārāja,

haṁsādhipatino ime;

Ayañhi rājā haṁsānaṁ,

ayaṁ senāpatītaro”.

Asaṁsayaṁ imaṁ disvā,

haṁsarājaṁ narādhipo;

Patīto sumano vitto,

bahuṁ dassati te dhanaṁ’.

Evametassa vacanā,

ānītāme ubho mayā;

Ettheva hi ime āsuṁ,

ubho anumatā mayā.

Soyaṁ evaṁ gato pakkhī,

dijo paramadhammiko;

Mādisassa hi luddassa,

janayeyyātha maddavaṁ.

Upāyanañca te deva,

nāññaṁ passāmi edisaṁ;

Sabbasākuṇikāgāme,

taṁ passa manujādhipa”.

Disvā nisinnaṁ rājānaṁ,

pīṭhe sovaṇṇaye subhe;

Ajjhabhāsatha vakkaṅgo,

vācaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇaṁ.

“Kaccinnu bhoto kusalaṁ,

kacci bhoto anāmayaṁ;

Kacci raṭṭhamidaṁ phītaṁ,

dhammena manusāsasi”.

“Kusalañceva me haṁsa,

Atho haṁsa anāmayaṁ;