巴利《小部》· 本生

Yathā nadī ca pantho ca,

pānāgāraṁ sabhā papā;

Evaṁ lokitthiyo nāma,

velā tāsaṁ na vijjati.

Ghatāsanasamā etā,

kaṇhasappasirūpamā;

Gāvo bahitiṇasseva,

omasanti varaṁ varaṁ.

Ghatāsanaṁ kuñjaraṁ kaṇhasappaṁ,

Muddhābhisittaṁ pamadā ca sabbā;

Ete naro niccayato bhajetha,

Tesaṁ have dubbidu sabbabhāvo.

Naccantavaṇṇā na bahūna kantā,

Na dakkhiṇā pamadā sevitabbā;

Na parassa bhariyā na dhanassa hetu,

Etitthiyo pañca na sevitabbā”.

Atha khalu, bho, ānando gijjharājā kuṇālassa sakuṇassa ādimajjhakathāpariyosānaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi—

“Puṇṇampi cemaṁ pathaviṁ dhanena,

Dajjitthiyā puriso sammatāya;

Laddhā khaṇaṁ atimaññeyya tampi,

Tāsaṁ vasaṁ asatīnaṁ na gacche.

Uṭṭhāhakañcepi alīnavuttiṁ,

Komārabhattāraṁ piyaṁ manāpaṁ;

Āvāsu kiccesu ca naṁ jahanti,

Tasmāhamitthīnaṁ na vissasāmi.

Na vissase icchati manti poso,

Na vissase rodati me sakāse;

Sevanti hetā piyamappiyañca,

Nāvā yathā orakūlaṁ parañca.

Na vissase sākhapurāṇasanthataṁ,

Na vissase mittapurāṇacoraṁ;

Na vissase rājānaṁ sakhā mamanti,

Na vissase itthi dasanna mātaraṁ.

Na vissase rāmakarāsu nārisu,

Accantasīlāsu asaññatāsu;

Accantapemānugatassa bhariyā,

Na vissase titthasamā hi nāriyo.

Haneyyuṁ chindeyyuṁ chedāpeyyumpi,

Kaṇṭhepi chetvā rudhiraṁ piveyyuṁ;

Mā dīnakāmāsu asaññatāsu,

Bhāvaṁ kare gaṅgatitthūpamāsu.

Musā tāsaṁ yathā saccaṁ,

saccaṁ tāsaṁ yathā musā;

Gāvo bahitiṇasseva,

omasanti varaṁ varaṁ.

Gatenetā palobhenti,

pekkhitena mhitena ca;

Athopi dunnivatthena,

mañjunā bhaṇitena ca.

Coriyo kathinā hetā,

vāḷā ca lapasakkharā;

Na tā kiñci na jānanti,

yaṁ manussesu vañcanaṁ.

Asā lokitthiyo nāma,

velā tāsaṁ na vijjati;

Sārattā ca pagabbhā ca,

sikhī sabbaghaso yathā.

Natthitthīnaṁ piyo nāma,

Appiyopi na vijjati;

Sevanti hetā piyamappiyañca,

Nāvā yathā orakūlaṁ parañca.

Natthitthīnaṁ piyo nāma,

appiyopi na vijjati;

Dhanattā paṭivallanti,

latāva dumanissitā.

Hatthibandhaṁ assabandhaṁ,

Gopurisañca maṇḍalaṁ;

Chavaḍāhakaṁ pupphachaḍḍakaṁ,

Sadhanamanupatanti nāriyo.

Kulaputtampi jahanti akiñcanaṁ,

Chavakasamasadisampi;

Anugacchanti anupatanti,

Dhanahetu hi nāriyo”ti.

Atha khalu, bho, nārado devabrāhmaṇo ānandassa gijjharājassa ādimajjhakathāpariyosānaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi—

“Cattārome na pūrenti,

te me suṇātha bhāsato;

Samuddo brāhmaṇo rājā,

itthī cāpi dijampati.

Saritā sāgaraṁ yanti,

yā kāci pathavissitā;

Tā samuddaṁ na pūrenti,

ūnattā hi na pūrati.

Brāhmaṇo ca adhīyāna,

vedamakkhānapañcamaṁ;

Bhiyyopi sutamiccheyya,

ūnattā hi na pūrati.

Rājā ca pathaviṁ sabbaṁ,

sasamuddaṁ sapabbataṁ;

Ajjhāvasaṁ vijinitvā,

anantaratanocitaṁ;

Pāraṁ samuddaṁ pattheti,

ūnattā hi na pūrati.

Ekamekāya itthiyā,

aṭṭhaṭṭha patino siyā;

Sūrā ca balavanto ca,

sabbakāmarasāharā;

Kareyya navame chandaṁ,

ūnattā hi na pūrati.

Sabbitthiyo sikhiriva sabbabhakkhā,

Sabbitthiyo nadīriva sabbavāhī;

Sabbitthiyo kaṇṭakānaṁva sākhā,

Sabbitthiyo dhanahetu vajanti.

Vātañca jālena naro parāmase,

Osiñcaye sāgaramekapāṇinā;

Sakena hatthena kareyya ghosaṁ,

Yo sabbabhāvaṁ pamadāsu osaje.

Corīnaṁ bahubuddhīnaṁ,

yāsu saccaṁ sudullabhaṁ;

Thīnaṁ bhāvo durājāno,

macchassevodake gataṁ.

Analā mudusambhāsā,

duppūrā tā nadīsamā;

Sīdanti naṁ viditvāna,

ārakā parivajjaye.

Āvaṭṭanī mahāmāyā,

brahmacariyavikopanā;

Sīdanti naṁ viditvāna,

ārakā parivajjaye.

Yaṁ etā upasevanti,

chandasā vā dhanena vā;